หลุมดำการศึกษา ทำไมจะสร้างการศึกษาให้เป็นการพัฒนาที่ยั่งยืนและพัฒนาคนไทยสู่ความเป็นคนไทยที่แท้จริง มิใช่แฝงด้วยวัฒนธรรมต่างชาติ...(1)

......คุณภาพชีวิตของคนไทยในสภาพเศรษฐกิจที่ถดถอย ชาวนาไม่มีที่ทำกินเป็นของตนเอง อาชีพที่ใช้แรงงานเป็นหลักไม่อาจดำรงตนในสังคมอย่างปกติสุข ภาวะที่เกิดขึ้นกับสังคมชนบท สังคมคนใช้แรงงานในพื้นที่เขตเมือง ภาพคุณค่าและคุณภาพชีวิตยังคงเห็นเจนตาในยุคที่เรียกกันว่าโลกาภิวัตน์ โลกแห่งเทคโนโลยี และความศิวิไลซ์ทางวัตถุ นี้สวนทางกับความเจริญทางจิตใจเน้นการเสพในเชิงวัตถุนิยม ต้องกลับมาแลหลังทบทวนอีกครั้งว่าเป็น “ ความล้มเหลวของการศึกษาไทยยุคไร้จุดยืน” ย้อนหลังกลับไปมองอดีตในภาพของระบบการศึกษาไทยมีพื้นฐานการเรียนรู้พัฒนาการมาเป็นระดับ ตั้งแต่สมัยพ่อแม่ของเรานั้นแหล่งเรียนรู้หรือโรงเรียนนั้นอาศัยวัดในการเป็นศูนย์แห่งการศึกษา ดังจะเห็นร่องรอยจากจารึกเก่า เช่น วัดโพธิ์ ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลายสาขาที่เป็นภูมิแห่งปัญญาของคนถิ่น ผู้รู้หรือปราชญ์ของไทยเรา สิ่งเหล่านี้เป็น เบ้าหลอมความเป็นไทของคนไทย แสดงถึงเอกลักษณ์แห่งความเป็นชนชาติไทย ที่สั่งสมวิถีชีวิตจนกลายเป็นวัฒนธรรมอันดีงามเป็นเอกลักษณ์แห่งชาวสยาม การเรียนรู้เกิดจากการถ่ายทอดองค์ความรู้จากครูสู่ศิษย์ จากพ่อแม่ปู่ย่าตายายสู่ลูกหลาน บนพื้นฐานแห่งความเคารพรัก ศรัทธา และเชื่อมั่นในความอาวุโส รวมทั้งความอุตสาหะในการพัฒนาตนเอง ศึกษาเล่าเรียนวิทยาการด้วยความบากบั่น โดยสามารถพิสูจน์ได้จากผลงานและฝีมือของครูบาอาจารย์ ศิลปินแห่งชาติหลากหลายสาขา ซึ่งปัจจุบันกำลังร่วงโรยไปตามความเสื่อมของสังคมที่รุมเร้าด้วยวัตถุนิยมที่ถูกยัดเยียดให้กับคนไทย สังคมไทย รวมถึงระบบธุรกิจการเมืองมากกว่าการที่ทำเพื่อเมืองหรือชาติบ้านเมือง เหล่านี้เป็นวิกฤตของสังคมไทยในภาพปัจจุบันที่ไม่อาจหลุดพ้นจากวงโคจรอุบาทว์นี้ได้ ถึงเวลาแล้วที่เราต้องเดินถอยหลังเข้าคลอง (ตามแนวทางท่านพุทธทาสภิกขุ) เมื่อตรวจสอบสภาพการศึกษาในทุกมิติก่อนที่จะตกหลุมดำทางการศึกษา ที่มีผู้นำทางการศึกษาทั้งปวงนำนโยบายทางการศึกษาแบบตะวันตกมาใช้กับลูกหลานของเรา (สาธุ) ผู้เขียนมีโอกาสได้สัมผัสกับนักเรียน และผู้ปกครองที่หลากหลายระดับ ทั้งระดับลูกเศรษฐีจนถึงระดับยาจกมีความเหมือนบนความแตกต่างก็คือ การเลี้ยงลูกแบบพึ่งพาคุณครู (เวลามาเรียนหนังสือที่โรงเรียน) กล่าวคือเมื่อเด็กเดินทางออกจากบ้านก็ถือว่าหมดภาระเป็นหน้าที่หลักของคุณครูฝ่ายเดียวที่เป็นคนถ่ายทอดมวลประสบการณ์ แต่ในสภาพตามความเป็นจริงทุกฝ่ายต้องร่วมมือกันประสานประโยชน์ทางการศึกษาโดยใช้หลักธรรมาภิบาลโดยมีหลักการว่าทุกฝ่ายร่วมจรรโลงเพื่อให้เด็กได้เกิดพฤติกรรมตามความประสงค์ที่พวกเราอยากได้ทุกฝ่าย นั่นคือการใช้หลัก(ธรรมาภิบาล) อันประกอบด้วย......ที่เป็นเพียงมิติเดียวเท่านั้นยังมีคำหลากหลายที่เราจะสามารถนำมาใช้ได้โดยอาศัยพื้นฐานความเข้าใจกันระหว่างบวร (บ้าน วัด โรงเรียน)......