ปัจจุบันทักษะในการดำเนินชีวิตเป็นสิ่งที่สำคัญ คนที่รู้เท่าทันชีวิตและรู้วิธีการที่จะจัดการกับปัญหาต่างๆ ที่ผ่านเข้ามาย่อมเป็นเรื่องที่ดี ทำให้ห่างไกลจากปัญหาสุขภาพจิตได้
ในเด็กมัธยมต้น วัยที่เพิ่งเริ่มเผชิญกับความทุกข์ต่างๆมากขึ้น เช่น เริ่มมีแฟน มีกลุ่มเพื่อน ติดเกม การมีทักษะเหล่านี้น่าจะเป็นเรื่องสำคัญ ซึ่งเป้าหมายคือ
- ให้เด็กได้เข้าใจชีวิต ให้รู้ว่าชีวิตมีขึ้นมีลง (ถนนชีวิต) ชีวิตทุกคนมีความทุกข์ ความทุกข์ไม่ได้อยู่กับเราตลอดไป บางช่วงหนักหนาแต่ก็จะเบาบางลง ชีวิตไม่ได้มีแต่ความทุกข์แต่เราเพ่งมองมันมากทำให้ความทุกข์โตกว่าเรื่องอื่นๆ และสุดท้ายเรื่องราวต่างๆที่เกิดขึ้น มีสาเหตุทั้งจากคนอื่น สภาพแวดล้อม และตัวเราเอง หากเราโทษแต่ตัวเองหรือโทษแต่คนอื่นก็ไม่เป็นธรรม
- ให้เด็กได้เข้าใจ /รู้เท่าทัน ผลของเหตุการณ์ต่างๆที่มีต่อตัวเราเอง เช่น ถูกตำหนิเราก็เจ็บ /อาย เจ็บมากก็ร้องไห้ ของหายเราก็เสียใจ/โกรธ/ อกหักก็ต้องรู้สึกว่าตัวเองไม่ดีไม่หล่อ (แต่ที่จริงอาจไม่ใช่เช่นนั้น) ความรู้สึกเหล่านี้เป็นเรื่องที่ต้องเกิดขึ้น บางคนเป็นมาก บางคนเป็นน้อย เป็นสัจธรรมของชีวิตที่ต้องเกิดขึ้นกับทุกคน สิ่งสำคัญต้องรู้จักที่จะจัดการกับความรู้สึกเหล่านั้นให้เบาบางลง
ต้องสังเกตตัวเองเพราะแต่ละคนไม่เหมือนกัน
บางคนชอบพูดระบายความทุกข์
บางคนคิดอยู่คนเดียว คิดถึงคนที่แย่กว่าเรา คิดถึงเรื่องในอดีตที่ลำบากกว่านี้ คิดถึงเป้าหมายชีวิตข้างหน้า.....
บางคนดูหนัง
บางคนพยายามสนใจเรื่องอื่น
และเมื่อเหตุการณ์เลวร้ายเกิดขึ้นครั้งหนึ่งแล้วครั้งต่อไปก็ต้องรู้เท่าทันให้มากขึ้น อย่าให้ทุกข์มากเหมือนครั้งแรก
- เวลาท้อแท้ต้องรู้จักสร้างกำลังใจให้ตัวเอง หาสิ่งที่จะช่วยทำให้มีแรงใจมากขึ้น เช่น หมดใจเรื่องเรียนก็หาเพื่อนมาเรียนมาติวด้วยกัน คิดถึงพ่อแม่ที่ต้องลำบากเพื่อหาเงินมาให้เราเรียน คิดถึงอนาคตตัวเองหากไม่มีความรู้จะทำอะไรกินได้ อ่านหนังสือเรื่องที่ให้กำลังใจหรือเรื่องของคนใจสู้
- ให้เด็กได้รู้ว่าเมื่อมีปัญหา ปัญหาคืออะไร มีทางออกอะไรบ้าง ไม่แก้ปัญหาโดยทำตามอารมณ์หรือทำแบบที่ทำๆกันมาเช่น พระเอก นางร้าย อาจมีทางออกที่ดีกว่านั้นก็ได้ และเมื่อแก้ปัญหาแล้วก็ต้องดูผลที่เกิดขึ้นด้วยว่าจะเป็นอย่างไร เรียนรู้จากคนอื่นว่าการที่เขาแก้ไขปัญหาอย่างนั้น ผลที่ได้คืออะไร
เรื่องเหล่านี้น่าจะยาก ต้องค่อยๆทำไปทีละนิด ทีละเรื่อง
แต่การดำเนินชีวิตในปัจจุบันก็ยาก และต้องใช้ทักษะมาก จึงจะเอาตัวได้รอด
ผู้ใหญ่ที่อยู่กับเด็กวัยรุ่นอาจลองทำด้วยตัวเองก่อน จะได้อธิบายให้เด็กฟังได้ว่า ทำอย่างไรและจะได้ประโยชน์อะไร
มือใหม่..เรียนรู้
