ได้ พวกเรามีประสบการณ์ที่เคยได้รับอย่างนี้หลายครั้ง แต่ในทุกครั้งที่ได้รับไม่เคยมีคำพูดทิ้งท้ายให้พวกเราอนุรักษ์มรดกไทยต่อไป ผมในฐานะครูเพลงขอให้สัญญาว่าจะรักษาสิ่งนี้ (เพลงพื้นบ้าน) เอาไว้ตลอดชีวิต

ความประทับใจในสายน้ำ

วันลอยกระทง

ที่ เทศบาลพยุหะ

จังหวัดนครสวรรค์

วันที่ 2 พฤศจิกายน 2552 

          เทศกาลลอยกระทงปีนี้ วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ตรงกับวันจันทร์ที่ 2 พฤศจิกายน 2552 วงเพลงอีแซวสายเลือดสุพรรณฯ โรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 1 ได้รับการติดต่อจากหน่วยงานต่าง ๆ 3 สถานที่ ให้นำผลงานไปร่วมกิจกรรมในวันลอยกระทง ได้แก่

  1. เทศบาลตำบลพยุหะ  อำเภอพยุหะคีรี  จังหวัดนครสวรรค์
  2. เทศบาลเมืองบ้านหมี่  อำเภอบ้านหมี่  จังหวัดลพบุรี
  3. เทศบาลตำบลดอนเจดีย์  อำเภอดอนเจดีย์  จังหวัดสุพรรณบุรี

         ทุกสถานที่ล้วนแล้วแต่มีความสำคัญเท่าเทียมกัน ในแต่ละกิจกรรมต่างสถานที่ต่างบรรยากาศ และต่างขนบประเพณีกันบ้างตามท้องถิ่น สำหรับที่เทศบาลตำบลพยุหะคีรี ได้มีการประสานงานมายังวงเพลงอีแซว สายเลือดสุพรรณฯ ก่อนวันลอยกระทง ประมาณ 3 เดือน ผมและนักแสดงตอบรับงานที่พยุหะคีรีไปก่อนหน้าแล้ว ทั้งที่อีก 2 สถานที่ก็เป็นกิจกรรมที่วงเพลงเคยไปร่วมงานมาแล้วหลายครั้ง (เสียดาย)

          เทศบาลพยุหะ มีการจัดกิจกรรมอนุรักษ์ประเพณีการลอยกระทงมานานและจัดให้มีอย่างต่อเนื่อง วงเพลงอีแซวสายเลือดสุพรรณฯ มีโอกาสได้ไปร่วมกิจกรรมที่อำเภอพยุหะคีรี รวม 3 ครั้ง คือ

          ครั้งที่ 1 เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2551 งานเทศกาลลอยกระทงที่เทศบาลพยุหะ

          ครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์  2552 งานไหว้ศาล ที่ชุมชนดงกะเปา อำเภอพยุหะคีรี

          ครั้งที่ 3 เมื่อวันที่  2 พฤศจิกายน 2552 งานเทศกาลลอยกระทงที่เทศบาลพยุหะ

        

        

         ในปีนี้ เทศบาลพยุหะคีรีจัดเวทีการแสดงเอาไว้ที่เดิม คือ บริเวณลานหน้าสำนักงานเทศบาล ริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่กวางใหญ่ อากาศเย็นสบาย คณะนักแสดงเพลงอีแซว สายเลือดสุพรรณฯออกเดินทางจากโรงเรียนเมื่อเวลา 16.00 น. ไปถึงบริเวณชุมชนเทศบาลพยุหะ เวลาประมาณ 18.00 น. ประชาชนกำลังเดินแถวขบวนยาวแห่กระทงไปยังบริเวณงาน ริ้วขบวนสวบงาม ผมมองจากรถตู้ที่นำนักแสดงไปในงาน เนื่องจากขบวนแห่ยังไปไม่ถึงบริเวณงาน ทำให้รถตู้ที่นำนักแสดงไปในงานต้องจอดติดรถขบวนหลายนาที

          ทางเจ้าหน้าที่เทศบาลพยุหะ จัดเตรียมอาหารเย็นเอาไว้เลี้ยงนักแสดงที่หน้าสำนักงาน และเปิดห้องประชุมให้เป็นสถานที่แต่งตัวนักแสดง ตลอดเวลาจะมีน้องต้อง และแม่บ้านของเทศบาลคอยให้การดูแล อำนวยความสะดวกให้ตลอดเวลา (ขอขอบคุณมาก) พวกเราฝากสิ่งของสำคัญเอาไว้บนสำนักงานเทศบาล การแสดงรอบแรกจะเริ่มในเวลา 19.00 น. ก่อนที่จะมีพิธีเปิดงานโดยท่านนายอำเภอพยุหะคีรีในตอนเวลาประมาณ 19.40 น.

         

         

         

          ผมนำคณะนักแสดงขึ้นเวทีทำการแสดงในรอบแรก เวลา 18.50 น. ขณะที่ท่านผู้ชมมาร่วมงานกันหนาตา ที่ด้านหน้าเวทีมีโต๊ะจัดวางกระทงของชุมชนต่าง ๆ ที่จัดส่งเข้าประกวดจำนวนมาก ทุกกระทงมีการออกแบบตกแต่งอย่างสวยงาม ผู้คนมายืนชมความงามของกระทงกันเป็นจำนวนมาก ทั้ง 2 ฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาจัดงานลอยกระทงพร้อมกัน อีกฝั่งมีภาพยนตร์และรำวงย้อนยุค ประดับไฟสวยงามไม่แพ้กัน วันนี้เด็ก ๆ นักแสดงจะต้องทำหน้าที่แสดงเพลงพื้นบ้านหลายชนิด ปีนี้พิเศษกว่าปีที่ผ่านมา เพราะเราไปในฐานะ เจ้าของโล่รางวัลชนะเลิศ จากการประกวดเพลงพื้นบ้าน ระดับประเทศ รางวัลจากรัฐสภา ประจำปี 2552 เริ่มต้นการแสดงด้วยรำถวายมือ ร้องไหว้ครู บูชาครู เพลงตำนานวันลอยกระทง (จบการแสดงรอบแรก)

         

          ในช่วงต่อไปเป็นพิธีเปิดงานเทศกาลลอยกระทงของตำบาลพยุหะ คณะกรรมการจัดงานขึ้นไปพร้อมกันบนเวที ที่จัดตกแต่งเอาไว้อย่างเหมาะสมสวยงาม ท่านนายอำเภอพยุหะคีรี เป็นประธานเปิดงาน กล่าวเปิดงานเสร็จมีพิธีมอบรางวัลให้กับชุมชนที่ส่งกระทงเข้าประกวดและได้รับรางวัลที่ 1-3 และรางวัลชมเชย เวลาประมาณ 20.15 น. เสร็จพิธีเปิดงาน

         

          อีกด้านหนึ่งซึ่งอยู่ใกล้ ๆ กันเป็นเวทีการแสดงของลิเก คณะชยากร สหรัฐ (2 พระเอกพี่น้อง) ก็เตรีมออกแขกเริ่มการแสดง ส่วนที่เวทีกลางการแสดงเพลงพื้นบ้านเป็นช่วงเวลาว่างอยู่พอดี ผมโทรศัพท์บอกนักแสดงให้เตรียมขึ้นเวทีแสดงในรอบที่ 2 ได้แล้ว และในช่วงนี้พิธีกรขอสัมภาษณ์ผม (ผู้ควบคุมวงเพลง) ที่หน้าเวที น้องเขาสอบถามเกี่ยวกับ “ที่มาที่ไปของวง ทำไมอาจารย์จึงหันมาฝึกหัดเพลงพื้นบ้านให้กับนักเรียน  ทำมานานหรือยัง  ในอนาคตข้างหน้าวงเพลงวงนี้จะเป็นอย่างไร” ผมตอบให้ฟังทุกข้อคำถามจนกระทั่งนักแสดงมาถึงเวทีและเตรียมการแสดงในรอบที่ 2 เมื่อเวลา 20.25 น.

         

          การแสดงในรอบที่ 2 เริ่มต้นขึ้นก่อนเวลาการแสดงของมหรสพทั่วไป (ไม่มีปัญหาสำหรับวงเพลงอีแซวสายเลือดสุพรรณฯ) เด็ก ๆ เขาแสดงไปตามคิวที่วางเอาไว้

          - เริ่มต้นด้วยเพลงออกตัว หลายชุด (แบบสนุกสนานปนฮา)

          - ผมออกไปร่วมแสดงหลังจากที่เด็ก ๆ เขาร้องเพลงชมอาจารย์แบบเสียดสีแล้ว

          - เป็นการนำเสนอความสามารถที่โดดเด่นของนักแสดงแต่ละคน ร้องเพลง ด้นสด

          - ผมร้องเพลงพวงมาลัย เด็กเล่นลำตัด เล่นเพลงฉ่อย ด้นกลอนสดเพลงแหล่ ฯลฯ

          - เพลงประคารม ตับถามมาตอบไป ตับขอดู ตับประจาน ตับด่ากระทบ ฯลฯ

          - เพลงฝากวัฒนธรรมไทยให้ช่วยรักษา เพลงลา เพลงอวยพร และเพลงอำลาอาลัย

         ในระหว่างที่ทำการแสดง ได้รับกำลังใจจากท่านผู้ชมหลายท่าน ทั้งเข้ามาทักทาย มาขอจับมือ มาให้ของขวัญ ให้รางวัล ให้ขนมขบเคี้ยว โดยเฉพาะน้ำใจและความปรารถนาดีของ ท่าน ด.ต.ระวีพล (สมยศ) กุลไพศาล ผบ.หมู่ (ปฯ) สภ. พยุหะคีรี (พยุหะ 251) และคำขอบคุณที่ท่านให้ผมอนุรักษ์มรดกไทย บนเวทีในคืนวันที่ 2 พฤศจิกายน 2552 ในนามของวงเพลงอีแซว สายเลือดสุพรรณฯ ทุกคนมีความปลาบปลื้มใจ มีความประทับใจในสายน้ำใจของท่าน ยากที่จะลืมได้ พวกเรามีประสบการณ์ที่เคยได้รับอย่างนี้หลายครั้ง แต่ในทุกครั้งที่ได้รับไม่เคยมีคำพูดทิ้งท้ายให้พวกเราอนุรักษ์มรดกไทยต่อไป ผมในฐานะครูเพลงขอให้สัญญาว่าจะรักษาสิ่งนี้ (เพลงพื้นบ้าน) เอาไว้ตลอดชีวิต ตลอดไป ครับ

         

          จบการแสดงเพลงพื้นบ้าน เมื่อเวลา 24.00 น. รวมเวลาทำการแสดงบนเวที 5 ชั่วโมงโดยประมาณ เด็ก ๆ ส่วนหนึ่งขออนุญาตไปลอยกระทงซึ่งก็ยังมีพี่ ๆ ไปเป็นเพื่อนลอยกระทงอีกหลายท่าน หันไปดูทางเวทีลิเกก็ลาโรงแล้วเหมือนกัน ส่วนเด็ก ๆ อีกกลุ่มหนึ่งก็ค่อย ๆ เก็บอุปกรณ์ขึ้นรถ ออกเดินทางกลับจากพยุหะคีรีเวลาประมาณ 0.45 น. กลับถึงดอนเจดีย์ 02.50 น. เสร็จสิ้นภารกิจสำคัญไปอีกครั้ง แต่งานแสดงเพลงพื้นบ้านในวันข้างหน้ายังคงมีต่อไปอีก รวมทั้งงานประกอบพิธีทำขวัญนาคที่ท่านจะได้เห็นเด็ก ๆ อายุ 12-18 ปี (จำนวน 6 คน) ร้องเพลงแหล่ ว่าทำนองธรรมวัตร และร้องเพลงไทยเดิมได้อย่างน่าฟัง คอยพบกับความสามารถของเยาวชนกลุ่มนี้ได้ในสถานที่ใกล้บ้านท่านในโอกาสข้างหน้าต่อไป

          ติดตามชมบันทึกการแสดงสดเพลงพื้นบ้าน เพลงฉ่อย เพลงอีแซว เพลงพวงมาลัย เพลงขอทาน เพลงเรือ ทำขวัญนาค และด้นกลอนสด รวมบันทึกตั้งแต่ปี พ.ศ. 2539-2552 มากกว่า 100 ตอน ได้ที่ Youtube.com 

ชำเลือง มณีวงษ์  ครูผู้สืบสานตำนานเพลงพื้นบ้านจังหวัดสุพรรณบุรี นานกว่า 30 ปี