การจัดกิจกรรมพัฒนาภาษาด้านการพูดเล่าเรื่อง

นายชัยวุฒิ สินธุวงศานนท์

ศึกษานิเทศก์ 7 สพท.นม.1

          จากที่ได้นำเสนอถึงผลการประเมินพัฒนาการของนักเรียนชั้นอนุบาลปีที่ 2 ของปีการศึกษา 2545 พัฒนาการทางสติปัญญาของเด็กอยู่ในระดับต่ำเป็นลำดับที่สาม และพัฒนาการทางสติปัญญาที่มีค่าเฉลี่ยร้อยละสูงสุด ได้แก่ การรู้ค่า 1-10 การปฏิบัติตามคำสั่ง แต่ปรากฏว่าพัฒนาการด้านที่มีค่าเฉลี่ยร้อยละต่ำสุด ได้แก่ การพูดเล่าเรื่อง
          หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546 เป็นหลักสูตรที่มุ่งพัฒนาให้เด็กมีพัฒนาการทุกด้านเหมาะสมกับวัย จึงกำหนดจุดหมายของหลักสูตรด้านสติปัญญาไว้ว่า เด็ก 3-5 ปี ใช้ภาษาสื่อสารได้เหมาะสมกับวัย มีความสามารถในการคิดและการแก้ปัญหาได้เหมาะสมกับวัย มีจินตนาการและความคิดสร้างสรรค์ มีเจตคติที่ดีต่อการเรียนรู้และมีทักษะในการแสวงหาความรู้ อีกทั้งคุณลักษณะตามวัยซึ่งเป็นความสามารถของเด็ก 5 ปี พัฒนาการทางสติปัญญา ควรสนทนาโต้ตอบและเล่าเป็นเรื่องราวได้ เมื่อพิจารณาจากผลการประเมินพัฒนาการและจุดหมายของหลักสูตรกับคุณลักษณะตามวัยแล้ว เด็กจึงควรได้รับการพัฒนาภาษาด้านการพูดเล่าเรื่องให้มีความเหมาะสมกับวัย
          ธรรมชาติของมนุษย์นั้นจะใช้ภาษาเพื่อการสื่อสารและสะท้อนถึงกระบวนการคิดของมนุษย์ โดยใช้การฟัง การพูด การอ่านและการเขียนเป็นสื่อกลางของการคิดและการแก้ปัญหาต่าง ๆ ซึ่งมูลนิธิชมรมไทย-อิสราเอล(2543) กล่าวว่า การพัฒนามนุษย์ที่ถูกควรเริ่มต้นด้วยการพัฒนาความคิดก่อน โดยมีภาษาเป็นหน่วยสำคัญในการช่วยให้คนเราได้พัฒนาความคิดอย่างต่อเนื่อง ความรู้จะเกิดขึ้นอย่างพรั่งพรูจากกระบวนการเรียนรู้และพัฒนาภาษาพูด ภาษาเขียน ซึ่งครูจะเห็นได้ชัดเจนว่าเด็ก ๆ นั้นอาศัยภาษาเป็นสื่อในการแก้ปัญหาต่าง ๆ อย่างมีความหมายในกระบวนการเรียนรู้ทั่ว ๆ ไปของเด็กในโรงเรียน

          ปรัชญาแนวคิดที่มีความสำคัญในการพัฒนาภาษาของเด็กทั้งภาษาพูด ภาษาเขียน ก็คือปรัชญาแนวคิดในการเรียนรู้ภาษาอย่างธรรมชาติแบบองค์รวม (Whole Language Approach) โดยเน้นที่ธรรมชาติของเด็กที่มีวิธีการเรียนรู้ภาษาทั้งการฟัง การพูด การอ่านและการเขียนเป็นไปตามลำดับขั้น ซึ่งมีกระบวนการคิดเป็นหัวใจสำคัญ เด็ก ๆ จะเรียนรู้ภาษาจากสภาพแวดล้อม จากที่ผู้ใหญ่พูดให้ฟัง อ่านหนังสือให้ฟัง เปิดโอกาสให้พูด สนทนา ส่งเสริมกระตุ้นให้อ่านและเขียนจากภาพ สัญลักษณ์ ตัวอักษรไปตามพัฒนาการของเด็ก ดังนั้นครูจะต้องจัดหลักสูตรให้เหมาะสมกับพัฒนาการเด็ก และจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้โดยจัดมุมประสบการณ์ต่าง ๆ เช่น มุมหนังสือ มุมบ้าน มุมหมอ มุมตลาด มุมวิทยาศาสตร์ มุมจราจร ให้ประกอบด้วยหนังสือ กระดาษ ดินสอ สี สื่อ อุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ส่งเสริมให้เด็กได้มีปฏิสัมพันธ์กับสื่อและสะท้อนการคิดด้วยการพูด สนทนา และแสดงบทบาทสมมุติออกมา

           นิรมล ช่างวัฒนชัย (2541) ได้เสนอแนวคิดในการจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมการพูด สามารถทำได้ดังนี้ การอธิบายหรือเล่าถึงภาพที่เห็น ทำท่าทางประกอบการพูด เล่านิทาน ลำดับเรื่องตามนิทาน เรียกชื่อและอธิบายลักษณะสิ่งของ จำและอธิบายลักษณะสิ่งของ อธิบายขนาดและสีของสิ่งของ ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้คุณครูต้องใช้อย่างสม่ำเสมอ ก็จะสามารถพัฒนาภาษาด้านการพูดเล่าเรื่องได้ โดยเฉพาะกิจกรรมการเล่านิทานหรือการเล่าเรื่องราวของเด็กจากภาพที่ตนเองวาด เด็ก ๆ จะเล่าได้ดี ดังตัวอย่างข้างล่างนี้ น้องไนซ์ได้วาดภาพแล้ว
เล่าให้พ่อฟังและเขียนในสิ่งที่เขาเล่า น้องไนซ์ก็สามารถเล่าเป็นเรื่องราวได้

           ภาษาพูดเป็นหัวใจสำคัญในการพัฒนาภาษาเขียนของเด็ก เมื่อเด็กได้พัฒนาภาษาพูดอย่าง      ต่อเนื่องแล้วเด็กจะมีความรู้เกี่ยวกับคำต่าง ๆ ซึ่งจะเพิ่มพูนมากขึ้น ๆ จากที่เด็กได้พูดเล่าเรื่อง สนทนาโต้ตอบ ทักษะการสนทนาของเด็กจะพัฒนาได้อย่างเหมาะสม สิ่งสำคัญที่สุดที่จะทำให้สามารถพัฒนาภาษาพูดและภาษาเขียนได้ดี คือ ครู พ่อ แม่ ต้องเปิดโอกาสให้เด็กพูดเล่าเรื่องและรับฟังในสิ่งที่เด็กพูดอย่างตั้งใจและ       ใจเย็นรอรับฟังมนุษย์ตัวเล็ก ๆ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2546. กรุงเทพฯ:โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว, 2546.

นิรมล ช่างวัฒนชัย. เทคนิคการสอนศิลปะ ภาษา และวิทยาศาสตร์ สำหรับเด็กวัยอนุบาล. กรุงเทพฯ:ศิริวัฒนาอินเตอร์พริ้นท์, 2541.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. รายงานผลการประเมินพัฒนาการนักเรียนชั้นอนุบาลปีที่ 2 ปีการศึกษา 2545. กรุงเทพฯ:โรงพิมพ์ ร.ส.พ., 2546.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. การเรียนรู้ของเด็กปฐมวัยไทย : ตามแนวการเรียนรู้ภาษาอย่างธรรมชาติแบบองค์รวม. กรุงเทพฯ:พริกหวานกราฟฟิค, 2543.