การเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

การเรียนการสอนเน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

ในบรรดากระบวนการเรียนการสอนที่เน้นสถานการณ์จริงเพื่อสร้างความสนใจของผู้เรียนนั้น มีแนวคิดในการจัดการเรียนรู้อยู่ 3 วิธีใหญ่ๆ คือ การเรียนรู้จากกรณีศึกษา (case-based learning) การเรียนรู้จากสถานการณ์ปัญหา (problem-based learning) และการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง (student-centered learning)

 การเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง คือ “กระบวนการเรียนรู้ที่ให้อิสระแก่ผู้เรียนในการสำรวจสิ่งที่ศึกษาในด้านที่สนใจ ผลักดันให้หาคำตอบ โดยได้รับการสนับสนุนอย่างเข้าใจจากผู้อำนวยความสะดวก (facilitator) ซึ่งก็คือผู้สอนนั่นเอง เป็นกระบวนการเรียนรู้แบบทั้งตัวบุคคล รวมทั้งสติปัญญา ความคิด และความรู้สึก”

          การเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางมีเป้าหมาย ดังนี้

1)      สร้างความอยากรู้อยากเห็นให้แก่ผู้เรียน

2)      ผู้เรียน ผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ และผู้บริหารโรงเรียนต้องมีส่วนร่วมในการตัดสินใจทุกเรื่อง

3)      ช่วยให้ผู้เรียนสู่สัมฤทธิผลในขั้นที่ผู้เรียนประทับใจ

4)      ให้ผู้เรียนได้ตื่นเต้นและชื่นชมในข้อค้นพบ

5)      ผู้อำนวยความสะดวกได้เกิดทัศนคติว่าการเรียนรู้แบบวิจัยเป็นวิธีการที่ให้ประสิทธิผลสูงสุด

6)      ผู้อำนวยความสะดวกได้มีความสุขและพอใจในการทำงานกับผู้เรียน

องค์ประกอบสำคัญของจัดการเรียนรู้แบบเน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางมีดังนี้

1)      การแก้ปัญหา

2)      ทักษะการทำงานเป็นกลุ่ม

3)      การเรียนรู้วิธีที่จะเรียน

4)      พัฒนาการอย่างต่อเนื่อง

5)      ความรู้แบบบูรณาการ

6)      การแลกเปลี่ยนข้อมูล

7)      เทคโนโลยีการเรียนรู้

กิจกรรมของผู้เรียนมีดังนี้

1)      ทำกิจกรรมกลุ่มและเดี่ยวเพื่อฝึกทักษะในการแก้ปัญหา

2)      เข้าถึง จัดการ และโอนย้ายข้อมูลในการหาคำตอบ

3)      เรียนรู้จากการค้นพบ คำถาม และการแก้ปัญหา

4)      แลกเปลี่ยนข้อมูล/ข้อค้นพบกับผู้อื่น 

คุณสมบัติของผู้สอนในฐานะผู้อำนวยความสะดวกมีดังนี้

1)      มีความโปร่งไสและสร้างความไว้วางใจแก่ผู้เรียน

2)      ยอมรับในทุกอย่างของผู้เรียน

3)      พยายามที่จะเข้าใจผู้เรียน

บทบาทของผู้สอน

1)     เสนอปัญหาที่เป็นจริงและช่วยเหลือในการค้นคว้าหาข้อมูลที่จะใช้ในการแก้ปัญหา

2)     อำนวยความสะดวกเท่านั้น ไม่เป็นผู้ชี้นำ

3)      สนับสนุนด้านอุปกรณ์การเรียนรู้ เช่น แหล่งข้อมูล เทคโนโลยี คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์ที่เป็นสื่อการเรียนรู้รูปแบบต่างๆ เว็บไซด์ อีเมล์ ฯลฯ 

ประสิทธิผลจากการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง มีดังนี้

1)      ผู้เรียนเป็นคนทำงานที่ใฝ่หาความรู้อยู่ตลอดเวลาและเป็นนักค้นคว้าที่กระตือรือร้นที่จะหาคำตอบ

2)      ผู้เรียนเป็นผู้เชี่ยวชาญไม่เฉพาะแต่เนื้อหา แต่รวมถึงวิธีการเรียนรู้ด้วย

3)      วิธีการเรียนรู้จากการค้นคว้า การตั้งคำถาม และการแก้ปัญหา

4)      การแลกเปลี่ยนข้อมูลและข้อค้นพบซึ่งกันและกัน

เงื่อนไขในการจัดการเรียนรู้แบบเน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางเกิดความสำเร็จ ที่พึงตระหนัก มีดังนี้

1)      ให้ผู้เรียนสัมผัสกับปัญหาอย่างจริงจัง

2)      เตรียมแหล่งการเรียนรู้ให้พร้อม เช่น ห้องสมุด แหล่งสืบค้นข้อมูลทางอินเทอร์เน็ต แหล่งการเรียนรู้รอบด้าน ฯลฯ

3)      สิ่งที่ผู้เรียนเรียนต้องเป็นสิ่งที่เขาต้องการ