การที่เจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายที่ไม่ชอบธรรมจะมีความผิดหรือไม่ กฎหมายควรเข้ามาห้ามหรือปล่อยให้เป็นไปตามหลักศีลธรรม
ตอบโดย : รศ.ดร. นันทวัฒน์ บรมานันท์
การที่เจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายและตามอำนาจหน้าที่ของตน ย่อมได้รับความคุ้มครองโดยผลของกฎหมายอยู่แล้วว่าไม่มีความผิดแม้กฎหมายนั้นจะเป็นกฎหมายที่ไม่ชอบธรรมก็ตาม แต่อย่างไรก็ตาม เรื่องที่ถามคงต้องแยกพิจารณาเป็น 2 ประเด็น คือ การปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายของเจ้าหน้าที่ของรัฐ กับกฎหมายที่ไม่ชอบธรรม
ในส่วนที่เกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ของรัฐนั้น เจ้าหน้าที่ของรัฐจะต้องดำเนินการไปตามอำนาจหน้าที่ของตนซึ่งมีกฎหมาย กฎ ระเบียบต่างๆ รองรับบัญญัติให้อำนาจเอาไว้ หากฝ่าฝืนก็จะมีความผิด กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่รัฐมีหลายฉบับ เช่น กฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือน หรือกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ เป็นต้น สำหรับในส่วนของกฎหมายที่ไม่ชอบธรรมนั้นผมเข้าใจว่าผู้ถามคงหมายถึงเมื่อกฎหมายใช้บังคับแล้ว การ "ไม่ชอบธรรม" ในที่นี้ผมไม่แน่ใจว่าหมายความว่าอะไรแต่ถ้าหากหมายความถึงการที่ร่างกฎหมายนั้นขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญก็จะต้องเป็นไปตามมาตรา 264 แห่งรัฐธรรมนูญ คือ ต้องเป็นคดีขึ้นสู่การพิจารณาของศาลและมีการโต้แย้งว่ากฎหมายนั้นขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ซึ่งศาลก็จะดำเนินการส่งเรื่องดังกล่าวให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยต่อไป ส่วนตัวหากความ "ไม่ชอบธรรม" ของกฎหมายนั้นไม่ใช่การที่กฎหมายนั้นขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ประเด็นดังกล่าวรัฐธรรมนูญกำหนดให้มีองค์กรตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐอื่นที่มีบทบาทในการรับผิดชอบในการเยียวยาทุกข์ให้กับประชาชน คือ ผู้ตรวจการแผ่นดินของรัฐสภาและคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ซึ่งองค์กรทั้งสองสามารถทำคำเสนอแนะไปยังฝ่ายบริหารเพื่อดำเนินการแก้ไขกฎหมายที่ไม่ชอบธรรมต่อไปได้ครับ
ที่มา www.hrd.kmutnb.ac.th/knowledge/text/no_03.doc
