กรณีที่ข้าราชการลงนามในสัญญาที่มีลักษณะที่รัฐเสียเปรียบเอกชน แล้วต่อมาถูกเอกชนฟ้องเรียกค่าชดเชยเป็นจำนวนมาก (อย่างเช่นเรื่องการทางฯ ที่ต้องจ่ายค่าชดเชย 6,200 ล้านบาทให้กับบริษัทร่วมค้าของเอกชนตามคำตัดสินของอนุญาโตตุลาการ) หากผลที่สุดรัฐต้องจ่ายเงินค่าชดเชยจำนวนดังกล่าวจริงๆแล้ว จะมีวิธีการเอาผิดกับข้าราชการผู้ลงนามอย่างไร และหากข้าราชการผู้ลงนามอ้างว่าการลงนามเป็นไปตามนโยบายของรัฐมนตรีที่กำกับดูแล รัฐมนตรีคนดังกล่าวจะมีส่วนร่วมในการรับผิดหรือไม่ อย่างไร
ตอบโดย : ดร. บรรเจิด สิงคะเนติ
เจ้าหน้าที่ศาลปกครอง 6ว. สำนักวิจัยและวิชาการ
สำนักงานศาลปกครอง
การที่จะให้เจ้าหน้าที่ของรัฐผู้ลงนามในสัญญาต้องรับผิดอันเกิดจากความบกพร่องในการทำสัญญากับเอกชนนั้น หากกรณีดังกล่าวเกิดความเสียหายแก่หน่วยงานของรัฐ หน่วยงานของรัฐนั้นๆจะต้องตั้งคณะกรรมการสอบข้อเท็จจริงความรับผิดทางละเมิด (ตามข้อ 8 ของระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยหลักเกณฑ์การปฏิบัติเกี่ยวกับความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ.2539) ขึ้น เพื่อพิจารณาความเห็นเกี่ยวกับผู้ต้องรับผิดและจำนวนค่าสินไหมทดแทนที่ผู้นั้นต้องชดใช้ เมื่อคณะกรรมการพิจารณาได้ผลประการใดแล้ว ให้แจ้งเรื่องให้กระทรวงการคลังทราบ เมื่อกระทรวงการคลังวินิจฉัยประการใดแล้ว ในกรณีของราชการส่วนท้องถิ่นก็ดีหรือรัฐวิสาหกิจก็ดี ให้ผู้บังคับบัญชาหรือกำกับดูแลหรือควบคุมหน่วยงานของรัฐแห่งนั้นวินิจฉัยสั่งการให้หน่วยงานของรัฐดังกล่าวปฏิบัติตามที่เห็นว่าถูกต้อง
กรณีที่มีการอ้างว่าทำตามนโยบายของรัฐมนตรี รัฐมนตรีดังกล่าวจะมีส่วนร่วมในการรับผิดหรือไม่นั้น หากเป็นเรื่องในทางนโยบายย่อมไม่อยู่ภายใต้พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ.2539 ความรับผิดชอบในทางนโยบายของรัฐมนตรีนั้นจะต้องใช้วิธีการในการควบคุมตรวจสอบทางการเมือง
