เลือกตั้ง อบต. ส่งเสริมหรือทำลายประชาธิปไตย?
เจตนารมณ์ของการจัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลตาม พระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537 และที่แก้ไขเพิ่มเติมจนถึงฉบับที่ 5 พ.ศ. 2546 คือเพื่อเป็นการกระจายอำนาจการปกครองจากส่วนกลางไปยังประชาชนในพื้นที่ และที่สำคัญคือเป็นการฝึกให้ประชาชนได้เรียนรู้การปกครองและการบริหารจัดการตนเอง อันเป็นพื้นฐานสำคัญของการปกครองตามระบอบประชาธิปไตย
แต่ปรากฏการณ์การเลือก อบต.ทั้งนายก ฯ และ ส.อบต.ที่ผ่านมา ตั้งแต่ ปี พ.ศ.2537 กระทั่ง การเลือกตั้งครั้งใหญ่เกือบทั่วประเทศในวันที่ 6 กันยายน 2552 ที่ผ่านมา เป็นที่น่าอเนจอนาถเวทนาว่า สังคมเรายังหนีไม่พ้น “วงจรอุบาทว์” ของการทุจริตการเลือกตั้งสารพัดรูปแบบ ทั้งการย้ายชื่อผู้มีสิทธิ์เข้าเขตเลือกตั้ง การซื้อเสียง การแจกสิ่งของ การใช้อิทธิพลข่มขู่ ฯลฯ หลายแห่งได้รับการสนับสนุนจากนักการเมืองในระดับชาติ จน กกต.และหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้อง “หมดปัญญา” ที่จะแก้ไขปัญหาแล้ว ต้องปล่อยเลยตามเลย หลายแห่ง กกต.บอกว่าให้มีการเลือกตั้งแบบ “สมานฉันท์” ซึ่งดูความหมายแล้วน่าจะดี แต่ข้อเท็จจริงก็คือ พวกคุณจะซื้อเสียงก็ซื้อกันไป แต่อย่าร้องเรียนกันนะ หากร้องเรียนกันผมเอาเรื่องคุณแน่ นี่หรือคือการเลือกตั้งแบบสมานฉันท์ ?
ผมสอบถามผู้ได้รับการเลือกตั้งทั้งนายก อบต. และ ส.อบต. ที่สนิทสนมกันส่วนตัวหลายคนว่า ถ้าไม่ใช้เงินซื้อเสียงเลยแต่ให้นำเสนอนโยบายดี ๆ เดินพบปะประชาชน มีความเป็นไปได้ไหมที่จะได้รับการเลือกตั้ง คำตอบที่ได้ตรงกันหมดทุกคนคือ เป็นไปไม่ได้ บางรายถึงกับกล่าวว่า ขนาดเป็นญาติพี่น้องกันแท้ ๆ เมื่อลงสมัครรับเลือกตั้งแล้วยังต้องแจกเงินเลย ไม่งั้นมันไปเลือกคนอื่น
เมื่อเป็นเช่นนี้ เราคงต้องกล้าหาญยอมรับความเป็นจริงเสียทีว่า ประชาชนส่วนใหญ่ยังขาดจิตสำนึกทางการเมือง ขาดจิตสาธารณะ ยินยอมพร้อมใจกับนักเลือกตั้ง รวมหัวกันซื้อสิทธิ์ขายเสียง กลายเป็นความจำเป็นอันเลวร้ายที่ขาดไม่ได้ของการเลือกตั้งทุกระดับ และเป็นที่น่าสังเกตว่าไม่ว่าใครต่อใคร (โดยเฉพาะนักการเมือง) เมื่อพูดถึงประชาชนในเวทีสาธารณะแล้ว ก็ไม่กล้าพูดความเป็นจริงกัน พูดอะไรก็มักจะอ้างแต่ประชาชน ใครแตะประชาชนหน่อยก็ไม่ได้ หาว่าดูถูกประชาชน นั่นเป็นการพูดเพื่อประโยชน์ของตนเองโดยเอาประชาชนมาเป็นตัวประกันโดยแท้ ยอมรับกันเถอะครับว่าประชาชนเราเป็นเช่นนี้จริง ๆ และมาหาทางแก้ปัญหาร่วมกัน
ถ้าขืนยังปล่อยให้เป็นเช่นนี้อยู่ การเลือกตั้ง อบต.แทนที่จะเป็นการส่งเสริมประชาธิปไตยก็กลับกลายเป็นการทำลายประชาธิปไตย และทำลายอย่างย่อยยับด้วย อนิจจา... ประเทศไทย
