เป็นการเรียนรู้ซึ่งกันและกัน

      เมื่อปลายเดือนที่แล้ว (28 สิงหาคม  2552) ผมได้จัดกิจกรรมเพื่อสรุปผลการดำเนินงานตามโครงการขยายผลการลดต้นทุนการผลิตข้าวของจังหวัดกำแพงเพชร  ซึ่งเป็นการขยายผลการลดต้นทุนจากเกษตรกรต้นแบบ  ซึ่งถือว่าเป็นครูติดแผ่นดินข้าว  ที่มีการทำนาต้นทุนต่ำอยู่แล้ว  ขยายผลไปสู่เกษตรกรข้างเคียงในอัตรา  1 : 10  จังหวัดกำแพงเพชร  มีเป้าหมายครู 9 คน  เกษตรกรขยายผล 90 คน ใน 9 อำเภอ (เป็นการนำร่อง) 

     ประเด็นของการลดต้นทุนนั้นในภาพรวมจะมีอยู่ 4 ประเด็นหลักๆ ตามภาพด้านล้างนี้

          ในกระบวนการทำงานจะมีการประชุมก่อนและหลังการดำเนินกิจกรรมของเจ้าหน้าที่และเกษตรกรต้นแบบหรือครูติแผ่นดินข้าว  ส่วนในภาคสนามจะมีการจัดเวที ลปรร.ระหว่างเกษตรกรต้นแบบ / เกษตรกรขยายผล และนักวิชาการส่งเสริมการเกษตรจันวน 4 ครั้ง ประกอบด้วย

  1. เวทีหลักคิด

  2. เวทีหลักวิชา

  3. เวทีปฏิบัติ และ

  4. เวทีการสรุปผล

         ผมช่วยดูแลในเวทีที่ 2 เวทีหลักวิชา  ซึ่งเป็นการตรวจพิกัดด้วยเครื่อง GPS เพื่อให้ทราบชุดดิน  แล้วทำการตรวจวิเคราะห์ธาตุอาหารในดินอย่างง่าย  จากนั้นก็คำนวณสูตรปุ๋ยที่เหมาะสมของแต่ละแปลง  ซึ่งหน้าตาของผลการปฏิบัติงานในเวทีที่ 2 จะได้ตามแบบนี้ครับ http://gotoknow.org/file/yutkpp/soil_kpp.xls  ซึ่งผมออกแบบใหม่ให้ง่ายต่อการใช้ประโยชน์

        ทั้งเวทีประชุมก่อนเริ่มดำเนินโครงการ  และการประชุมเพื่อสรุปผลการดำเนินงานในครั้งนี้  ผมจะเชิญนักวิชาการในพื้นที่เข้าร่วมเสมอเพราะปัจจัยของความสำเร็จของงาน  เจ้าหน้าที่ส่งเสริมในพื้นที่นั้นมีส่วนสำคัญที่จะทำให้กิจกรรมประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก  กิจกรรมที่ได้กำหนดไว้ และดำเนินการมี 3 เรื่องหลักๆ คือ

  • การทบทวนและนำเสนอภาพรวมของการดำเนินกิจกรรม  ปัญหา-อุปสรรคต่างๆ


การสรุปผลการดำเนินงาน

 

  • การนำเสนอข้อคิดเห็นต่อกิจกรรมที่ดำเนินการ  ซึ่งภาพรวมต่างเห็นว่าโครงการนี้เป็นโครงการที่มีกิจกรรมต่างๆ ตรงกับความต้องการทั้งของเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรเอง และความต้องการสนใจใคร่รู้ของเกษตรกร     


ดีครับดี..มีการใช้หลักวิชาและกระบวนการที่เหมาะสม

 

  • การสรุปบทเรียนและถอดองค์ความรู้ที่ได้ใช้ในแต่ละพื้นที่แล้วได้ผล  เป็นภูมิปัญหาหรือความรู้ที่ง่ายต่อการนำไปปฏิบัติ


การนำเสนอเทคนิควิธี/ภูมิปัญญาชาวนาที่ใช้จริงและได้ผลมาแลกเปลี่ยนและแบ่งปัน เป็นการเรียนรู้ซึ่งกันและกัน

 

         เนื่องจากเวลาค่อนข้างจำกัดเพียง 1 วัน   ในประเด็นของการเล่าประสบการณ์และถอดองค์ความรู้  ผมก็เลยต้องใช้วิธีให้เกษตรกรต้นแบบ(ครูติดแผ่นดินข้าวทั้ง 9 ทานจาก 9 อำเภอ) ช่วยบันทึกรายละเอียดลงในแบบ/กระดาษไว้เพื่อที่ผมจะได้นำมาจัดพิมพ์รวบรวมไว้ใช้ประโยชน์ในการเผยแพร่สู่เกษตรกรรายอื่นๆ ต่อไป  ซึ่งมีเนื้อหาที่หลากหลาย เช่น

  • การเลี้ยงหอยเชอรี่ (ครูวิรัตน์  พรหมศรี  จากอำเภอปางศิลาทอง)

  • การทำน้ำหมัก พด.2 ย่อยสลายฟาง (ครูถวิล  ศรีวัง  จากอำเภอคลองขลุง)

  • การใช้เชื้อราขาวบิวเวอร์เรียปราบเพลี้ยกระโดด (ครูบรรจง  จากอำเภอลานกระบือ)

  • การใช้ราเขียวเมตาไรเซี่ยม 

  • การขยายเชื้อบีทีกำจัดหนอนกอ/ห่อใบข้าว(ครูภิญโญ  เทียนชัย อำเภอเมือง)

  • การใช้ปูนขาวช่วยให้ต้นข้าวแข็งแรงฯ(ครูวิรัตน์  พรหมศรี จากอำเภอปางศิลาทอง)

  • การป้องกันหอยเชอรี่ในระยะหว่านข้าว (ครูสมศักดิ์  บุญเกิด  อำเภอทรายทองวัฒนา)

  • การป้องกันกำจัดเพลี้ยกระโดดด้วยสารธรรมชาติ (ครูจำนง  กิจการ  อำเภอขาณุวรลักษบุรี)

  • การย่อยสลายฟางด้วยแสงแดด (ครูสมศักดิ์  บุญเกิด  อำเภอทรายทองวัฒนา)

  • การป้องกันกำจัดศัตรูข้าวแบบผสมผสาน (ครูอาด  ดาษดา  อำเภอไทรงาม) 

  • สารระเบิดดิน (ครูสมหมาย  พลอาจ  อำเภอพรานกระต่าย)

  • ฯลฯ

        จากการได้ลงพื้นที่ ลปรร.กับเกษตรกรต้นแบบหรือครูติดแผ่นดินข้าวของแต่ละอำเภอ   ได้เห็นได้สัมผัสกับความสนใจไผ่รู้และการทดลองปฏิบัติของเกษตรกรแกนนำ  ที่ไม่เคยหยุดนิ่ง  และมีน้ำใจที่จะแบ่งปันความรู้ที่มีอยู่ให้แก่เพื่อนบ้าน  พร้อมทั้งได้พบเห็นนวัตรกรรม  ภูมิปัญญาและความรู้ต่างๆ มากมาย สมกับที่เราได้ยกย่องท่านเหล่านั้นให้เป็นเกษตรกรต้นแบบ หรือครูติดแผ่นดินข้าวของชาวนาไทย  และหวังว่ากิจกรรมดีๆ เหล่านี้น่าจะได้ขยายผลให้เต็มพื้นที่ของประเทศไทยในอนาคตอันใกล้นี้

บันทึกมาเพื่อการ ลปรร. ครับ

สิงห์..ป่าสัก 15 ก.ย. 52