หมอทำขวัญนาค ตอนที่9
ตอนบันทึกเทปโทรทัศน์ ช่อง SHOW
นายชำเลือง มณีวงษ์
ผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม
(เพลงพื้นบ้าน พานพุ่มพนมมาลารางวัลราชมงคลสรรเสริญ ปี 2547)
การที่จะรับทราบ เรียนรู้ ฝึกปฏิบัติความสามารถด้านการร้อง การแสดง โดยเฉพาะที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น “ทำขวัญนาค” จะต้องมีครู จะต้องมีบุคคลต้นแบบอยู่ในหัวใจ มีความรักความศรัทธาและเคารพในตัวครู มีความตั้งใจจริงที่จะรับการถ่ายทอดจึงจะมีความเจริญก้าวหน้าและประสบความสำเร็จได้อย่างยาวนาน
ศิษย์ 2 คนในปัจจุบันของผมคือ น้องท็อป-ธีระพงษ์, น้องแป้ง-ภาธิณี อายุ 16-17 ปี รุ่นราวคราวเดียวกัน กำลังศึกษาอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 1 อำเภอดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรี เด็กทั้ง 2 คนนี้ เหมือนเพชรที่อยู่ในตม ผมมองเห็นแววว่า เขามีความสามารถด้านการแสดง กล้าที่จะแสดงออก ฝึกอะไรให้ก็รับได้ในเวลาไม่นาน ทำให้เราไม่เหนื่อยต่อการที่จะถ่ายโอนความรู้ไปสู่สมอง ไปสู่ความคิดของเขา พูดได้ว่า ทำได้อย่างที่ใจเราคิด
ถึงแม้ว่าในวันนี้ ทั้งท็อปและแป้ง จะยังคงมีบางส่วน (ส่วนน้อย) ที่จะต้องปรับปรุงเพื่อก้าวไปสู่งานอาชีพที่สมบูรณ์ในชีวิตจริง เป็นทรัพย์สินทางปัญญาติดตัวเขา 2 คนตลอดไป ผมมีความสุขทั้งใจและกาย ที่ได้เห็นเขา 2 คนเจริญเติบโต มีความก้าวหน้าในงานด้านการแสดง ดังที่ผมตั้งใจเอาไว้ คุ้มค่าที่ทุ่มเท เต็มเวลา แรงกายให้เด็ก 2 คน เพราะว่า เขาเป็นแกนนำในการถ่ายทอดความรู้ไปยังเพื่อน ๆ และน้อง ๆ คนต่อคน ขยายวงกว้างออกไป เราอยู่เบื้องหลังก็ภาคภูมิใจ
ผมอาจจะไม่เหมือนครูเพลงรุ่นเก่า ๆ ตรงที่ ผมไม่หวงวิชา ความรู้ที่ผมมี ใครว่าง นอกเวลาเรียนมาศึกษาเพิ่มเติมได้ พบกันตรงไหนในโรงเรียนต่อความรู้ มีกระทู้ถาม ตอบปัญหากันได้ตลอดเวลา ห้องศิลปะ 512 ที่อาคาร 5 กลายเป็นแหล่งรวมเด็ก ๆ เข้ามาพักผ่อน ฝึกเคาะจังหวะ ร้องเพลงกันอย่างไม่ขาดสาย ทั้งในเวลาเรียนและนอกเวลาเรียนไปจนถึงวันเสาร์หรือวันอาทิตย์ (สัปดาห์ละ ครึ่งวัน)
ถ้าพูดถึงรุ่นที่ผมฝึกหัดเพลงพื้นบ้านให้กับนักเรียน ที่ โรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 1 แห่งนี้ ท็อป กับ แป้ง ก็จัดว่าเป็นพ่อเพลง แม่เพลง (ร้องนำ) รุ่นที่ 6
รุ่นแรก นางสาวธัญลักษณ์ ธัญญเจริญ, นายอนุสรณ์ ยอดปราง ปี พ.ศ. 2535
รุ่นที่ 2 นางสาวสายรุ้ง ดอกลำภู, นายเจษฎา ปางเภา ปี พ.ศ. 2538
รุ่นที่ 3 นางสาวสุพรรณิการ์ แก้วเขียว, นายสันติชัย แสงสัตยา ปี พ.ศ. 2542
รุ่นที่ 4 นางสาวรุ่งรัตน์ แจ่มแจ้ง, นายชุมพล พึ่งงาม ปี พ.ศ. 2543
รุ่นที่ 5 น.ส.รัตนา ผัดแสน, น.ส.หทัยกาญจน์ เมืองมูล ปี พ.ศ. 2546
รุ่นที่ 6 นายธีระพงษ์ พูลเกิด, นางสาวภาธิณี นาคกลิ่นกุล ปี พ.ศ. 2548
รุ่นที่ 7 นายจิระพงษ์ มามีสุข, น.ส.วรรณา แก้วมณี ปี พ.ศ. 2550
ผมแนะนำและสอนวิธีร้องทำขวัญนาคให้เด็ก 2 คนนี้ เมื่อต้นปี พ.ศ. 2550
ท็อป-ธีระพงษ์ เริ่มก่อน ต่อมาไม่นาน แป้ง-ภาธิณีก็ฝึกหัดตามกันมา และต่อจากนั้นก็ฝึกคู่กันมาตลอด ด้วยความโดดเด่นด้านน้ำเสียง พลังเสียงที่สดใส นุ่มนวล ไพเราะน่าฟัง จนได้รับรางวัลเหรียญทอง จากการประกวดร้องเพลง แสดงละคร แสดงเพลงพื้นบ้าน ในระดับภาคกลาง และรางวัลชนะเลิศจากรายการโทรทัศน์หลายรางวัล ถ้าจะนับลูกศิษย์ที่ผมสอนพิธีทำขวัญนาคให้ เด็ก 2 คนนี้ ก็เป็นรุ่นกลาง ๆ คือ
คนที่ 1 นางสาวรุ่งรัตน์ แจ่มแจ้ง
คนที่ 2 นางสาวหทัยกาญจน์ เมืองมูล
คนที่ 3 นางสาวรัตนา ผัดแสน
คนที่ 4 นายธีระพงษ์ พูลเกิด
คนที่ 5 นางสาวภาธิณี นาคกลิ่นกุล
คนที่ 6 เด็กชายนนทวัชร์ บุญเกิด
ท่วงทำนองของการร้องทำขวัญนาค ผู้ที่ประกอบพิธี จะต้องนั่งร้อง มีเพลงที่จะต้องนำเสนอหลายอย่าง มีทั้งบทสวดมนต์ บทร้องที่มาจากคาถา บทร้องส่ง ร้องรับ ทำนองเพลงไทย เพลงแหล่ เพลงกล่อม รวมทั้งทำนองเสนาะ หรือทำนองธรรมวัตร ซึ่งร้องยากมาก แต่เขา 2 คนก็สามารถร้องได้ดี ที่น่าดีใจยิ่งไปกว่านั้นคือ ทั้ง 2 คน มีคุณแม่คอยมารับในตอนเย็นทุกวัน น้อยครั้งที่จะกลับบ้านกันเอง
เมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม ผมจึงตอบรับรายการโทรทัศน์ดาวเทียมและเคเบิล ทีวี.ที่จะนำภาพ เสียงและเหตุการณ์ในงานทำขวัญนาค ที่บ้าน คุณทิวา-อาจารย์ประณีต วันคลี่ ท่านบวชลูกชายที่ไปพักอยู่ในประเทศญี่ปุ่น (ทำงานและเรียนต่อ) กลับมาบวชเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2552 ณ บ้านวัดเกาะ ตำบลวังหว้า อำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี ความจริงแล้วผมรอเวลาที่เหมาะสมระหว่างงานกับรายการโทรทัศน์ ที่จะให้ลงตัวกันพอดี ในเรื่องของเวลา บรรยากาศ กระบวนการขันตอนที่สัมพันธ์กัน แต่ก็ไม่วายที่จะติดขัดในเรื่องของเวลาบ้างเล็กน้อย
ความโดดเด่นในงานบวชพระและพิธีทำขวัญนาคในครั้งนี้ อยู่ที่องค์ประกอบหลายอย่างที่เสริมส่งซึ่งกันและกันได้อย่างลงตัวพอดี
1. เจ้าภาพมีความปรารถนาที่จะให้มีพิธีทำขวัญนาค
2. เครื่องขยายไฟฟ้า ระบบเสียงควบคุมได้ดี-ดีมาก ตลอดการทำงาน
3. วงตนตรีมดแดง แตรวงชาวบ้านมือหนึ่งของจังหวัดสุพรรณฯ รับได้ทุกเพลง
4. บรรดาแขกท่านผู้มีเกียรติอยู่พร้อมหน้ากันเป็นจำนวนมาก
5. บ้านทรงไทยของเจ้าภาพ ปลูกสร้างไว้เป็นชุดหลายหลังต่อ ๆ กัน
6. นาคตั้ม-ณัฐวัตน์ วันคลี่ ตั้งใจรับฟังตลอดพิธี (เป็นเด็กเรียบร้อย)
7. หลักบายศรี สวยงามสมบูรณ์ด้วยเครื่องประดับประกอบพิธี
8. เวลาในการนำเสนอ เจ้าภาพให้ไว้ 2 ชั่วโมง แต่เกินไป 10 นาทีเศษ
9. โทรทัศน์ช่องโชว์ (SHOW) เก็บภาพไปนำเสนอ เคเบิลทีวี. IPM
สถานีโทรทัศน์ดาวเทียมและเคเบิลทีวี IPM ช่องโชว์ ได้เก็บภาพตั้งแต่ตอนที่อาบน้ำนาคไปจนจบพิธีการทำขวัญ โดยประมาณ เวลา 2 ชั่วโมงเศษ หรือยาวกว่านั้นเล็กน้อย เรียกว่าเกือบที่จะสมบูรณ์ที่สุดในการนำเสนอเนื้อหาในยุคปัจจุบันของการทำขวัญนาค แต่ถ้าเทียบกับในอดีตซึ่งพิธีทำขวัญนาคไม่มีการกำหนดเวลา หมอขวัญจะเลิก จะเสร็จพิธีเมื่อไรก็ได้ ในเนื้อหาสาระจึงมีความละเอียดครบถ้วนมากกว่า แต่มาในยุคปัจจุบัน จะต้องแบ่งเวลาไปให้กิจกรรมที่สำคัญอื่น ๆ ด้วย จึงต้องมีการตัดทอนในบางเรื่องออกไป แต่ในส่วนที่เป็นเรื่องหลัก ๆ ยังคงมีนำเสนออยู่
ปัจจุบัน (วันนี้) โทรทัศน์ดาวเทียม IPM มีรายการนำเสนอ 100 ช่องสถานี ในจำนวนนี้จะมีช่องโชว์ 1-4 แบ่งการนำเสนอศิลปะพื้นบ้านพื้นเมืองแยกเป็นภาค
ช่องโชว์ 1 (SHOW 1) ศิลปวัฒนธรรม ภาคกลาง
ช่องโชว์ 2 (SHOW 2) ศิลปวัฒนธรรม ภาคใต้
ช่องโชว์ 3 (SHOW 3) ศิลปวัฒนธรรม ภาคอีสาน
ช่องโชว์ 4 (SHOW 4) ศิลปวัฒนธรรม ภาคเหนือ
ติดตามชมพิธีทำขวัญนาค โดยครูและศิษย์ เยาวชนหนุ่มสาว ท็อป-ธีระพงษ์ พูลเกิด และแป้ง-ภาธิณี นาคกลิ่นกุล เยาวชนผู้ที่ทุ่มเทใจให้กับภูมิปัญญาท้องถิ่น ทำขวัญนาค อย่างเต็มกำลังความสามารถได้ในรายการพื้นบ้าน-พื้นเมือง ทางสถานีโทรทัศน์ดาวเทียม NSS6 หรือ เคเบิลทีวี ของ IPM ทางช่องโชว์ 1 (SHOW1) ในเร็ว ๆ นี้ ครับ
ชำเลือง มณีวงษ์ เข็มเครื่องหมายเชิดชูเกียรติ รางวัลผู้สร้างสรรค์คุณประโยชน์
ต่อประชาชนโดยส่วนรวมอย่างดียิ่งของจังหวัดสุพรรณบุรี ปี 2552
อาจารย์ชำเลืองเป็นคนที่มีความสามารถเยอะแยะมากมายจริงๆ เลยค่ะ
น่าภูมิใจเป็นที่สุด
รักพ่อมากมาย
ปล.ช่วงนี้ฝนตกทุกวัน ดูแลรักษาสุขภาพด้วยนะคะ ลูกสาวคนนี้เป็นห่วงค่ะ
ตอบความเห็นที่ 1
ยอดเยี่ยมเลยค่ะ เป็นการอนุรักษ์ และเผยแพร่วัฒนธรรมไทยเรา หากจะเชิญให้มาทำขวัญนาคบ้าง อยากทราบค่าครูค่ะว่าคิดครั้งละเท่าไหร่ อยู่ อ.บรบือ จ.มหาสารคาม นะค่ะ
ตอบความเห็นที่ 3 คุณธัญญา