นารายณ์สิบปาง

ที่กล่าวถึงในสามัคคีเภทคำฉันท์

  

         จากบทประณามพจน์ ตอนต้นเรื่องสามัคคีเภทคำฉันท์ กล่าวถึงรามาวตาร ครูได้อธิบายแก่นักเรียนเพียงสั้นๆ ว่าผู้ลงมาเกิดเป็นพระราม  คำถามที่นักเรียนหลายคนยังสงสัยอยู่  ครูจะขอตอบให้หายสงสัยเสียเลยนะคะ 

          พระวิษณุหรือพระนารายณ์เป็นเทพเจ้าผู้ยิ่งใหญ่องค์หนึ่งในศาสนาพราหมณ์หรือฮินดู  มีความสำคัญเช่นเดียวกับพระพรหมและพระศิวะหรือพระอิศวรตามลัทธิตรีมูรติ  เทพเจ้าทั้ง ๓ ทรงทำหน้าที่แตกต่างกัน  คือ  พระพรหมเป็นผู้สร้างโลก   พระวิษณูเป็นผู้คุ้มครองโลก  และพระศิวะเป็นผู้ทำลายล้าง  ซึ่งระยะเวลาที่โลกถูกสร้างขึ้นจนถึงถูกทำลาย เรียกว่า หนึ่งกัลป์(หรือกัปป์)  เมื่อเทียบเป็นปีในโลกมนุษย์เท่ากับ ๔,๓๒๐ ล้านปี  ด้วยเหตุนี้พระวิษณุจึงต้องแบ่งภาค (อวตาร) มาในช่วงเวลาต่างๆ กัน ซึ่งภาคอวตารของพระวิษณุที่สำคัญมี ๑๐ ภาค ดังนี้

๑.  มัตสยาวตาร  ภาคอวตารเป็นมัตสยะ (ปลา)  เพื่อช่วยเหลือสิ่งมีชีวิตให้อยู่รอดจากการทำลายล้าง  เป็นภาคแรกที่พระวิษณุทรงถือกำเนิดขึ้นมาในโลก

   

๒.  กูรมาวตาร  ภาคอวตารเป็นพระกูรมะ (เต่า)  เพื่อช่วยเหลือเทพทั้งหลายในช่วงเวลาแห่งการกวนน้ำในเกษียรสมุทร  เพื่อจะได้รับน้ำอมฤตซึ่งเมื่อดื่มแล้วจะทำให้เป็นอมตะ

  

๓.  วราหาวตาร  ภาคอวตารเป็นวราหะ (หมูป่า) เพื่อช่วยพระแม่ธรณีให้พ้นจากการจมน้ำ  โดยทรงใช้เขี้ยวงัดเอาพระแม่ธรณีขึ้นมา  และภายหลังได้ฆ่าอสูรร้ายตาย

 

๔.  นรสิงหาวตาร  ภาคอวตารเป็นนรสิงห์ (มนุษยสิงห์)  เพื่อช่วยเหลือสวรรค์จากอสูรร้าย  และทรงประหารอสูรร้ายตามพรที่พระพรหมประทานให้แก่อสูร  ภาคนี้นับเป็นการสิ้นสุดแห่งการอวตารเป็นสัตว์

 

๕.  วามนาวตาร  ภาคอวตารเป็นวามนะ (พราหมณ์แคระ)  เพื่อช่วยเหลือสามโลกให้รอดพ้นจากการปกครองของอสูรพลี

 

๖.  ปรศุรามาวตาร  ภาคอวตารเป็นปรศุราม (พราหมณ์ผู้ถือขวานเพชรและคันศร)  เพื่อปราบคนชั่วให้สูญสิ้นไปจากโลก  และปกป้องคุ้มครองคนดีให้พบแต่ความสุข

 

๗.     รามาวตารหรือรามจันทราวตาร  ภาคอวตารเป็นพระราม  เพื่อปราบยุคเข็ญและปราบยักษ์ทศกัณฐ์ 

 

๘.     กฤษณาวตาร  ภาคอวตารเป็นพระกฤษณะ  สารถีขับรถม้าให้พระอรชุน  ซึ่งเป็นแม่ทัพฝ่ายปาณฑพในสงครามมหาภารตยุทธ์จนได้รับชัยชนะแก่ฝ่ายเการพ

 

๙.      พุทธาวตาร  ภาคอวตารเป็นพระพุทธเจ้า  เพื่อต้องการชี้แนะแนวทางให้ผู้ที่หลงผิดให้ได้เห็นความถูกต้อง

 

๑๐.   กัลกยาวตาร  ภาคอวตารเป็นกัลป์กิ (พระศรีอาริยเมตไตรย)  ทรงม้าขาวแห่งสวรรค์  เพื่อช่วยเหลือมนุษยโลกอีกครั้งหนึ่ง