สภาองค์กรชุมชนสมุทรสาคร เดินหน้า
การจัดทำเป้าหมาย ตัวชี้วัดการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นทั้งจังหวัด
เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2552 ที่ผ่านมา ที่ศาลาอบรมชาวบ้านวัดคลองตัน ตำบลคลองตัน อ. บ้านแพ้ว จ.สมุทรสาคร คณะประสานงานองค์กรชุมชนจังหวัดสมุทรสาคร ได้จัดเวทีสร้างการเรียนรู้การจัดทำเป้าหมาย ตัวชี้วัดการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นขึ้น โดยใช้กรณีตำบลคลองตัน เป็นกรณีตัวอย่างเพื่อสร้างการเรียนรู้ให้กับผู้แทนสภาองค์กรชุมชนตำบล ทั้งที่จัดตั้งแล้วและเตรียมการจัดตั้งสภาฯ จำนวนกว่า 15 สภาองค์กรชุมชน ในพื้นที่จังหวัดสมุทรสาคร มีผู้เข้าร่วมเวทีครั้งนี้กว่า 120 คน
การจัดเวทีครั้งนี้ ชาวสภาองค์กรชุมชนตำบลคลองตัน ได้เรียนเชิญนายวิวัฒน์ รุ่งถาวร นายอำเภอบ้านแพ้ว ได้มากล่าวเปิดงาน ซึ่งนายอำเภอวิวัฒน์ ได้กล่าวแสดงความยินดีกับชาวชุมชน ที่สามารถจัดตั้งสภาองค์กรชุมชนได้ และมีกิจกรรมดำเนินการต่อเนื่อง ทำให้สภาองค์กรชุมชนตำบล มีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนแปลงการพัฒนาท้องถิ่น ร่วมกับท้องถิ่นและฝ่ายปกครองท้องที่ ซึ่งนายอำเภอได้ฝากความหวังให้กับสภาองค์กรชุมชนว่า จะเป็นองค์กรสำคัญที่ประชาชน จะมีบทบาทในการกำหนดการพัฒนาด้วยตนเอง และตัวท่านเองก็พร้อมจะให้การสนับสนุนอย่างเต็มที่
หลังจากเสร็จสิ้นการเปิดงานแล้ว นายประยงค์ อุปเสน หัวหน้างานพัฒนาบุคลากร พอช. และนายพิรุณ กองแปง ผู้ประสานงานกลุ่มจังหวัด ก็ได้รับเชิญให้ขึ้นดำเนินการหน้าเวที เพื่อถ่ายทอดแนวคิด บทเรียนและวิธีการในการจัดทำเป้าหมาย ตัวชี้วัดการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น
ภายใต้กระบวนการดำเนินเวที ผู้ดำเนินรายการได้ถามแกนนำชุมชนแต่ละตำบล ที่มาร่วม เพื่อให้แต่ละตำบลรายงานความก้าวหน้าของการดำเนินงานสภาองค์กรชุมชน ซึ่งมีข้อสังเกตุว่า สภาองค์กรชุมชนที่จัดตั้งมาแล้ว ยังขาดความรู้ในการดำเนินการตามภารกิจหน้าที่ บางตำบลยังดำเนินการภายใต้งานประเด็นเดิมที่เคยทำมาก่อน บางส่วนยังดำเนินการตามแนวทางของฝ่ายปกครองท้องที่ ที่เข้ามาสนับสนุนหรือเข้ามาเป็นตัวแทนสมาชิก กิจกรรมงานของสภาที่จัดตั้งแล้ว จึงออกมาในลักษณะงานเดียวกับฝ่ายท้องที่ดำเนินการ เช่น การยกประเด็นปัญหาทั่วๆไปของชุมชน การแก้ไขปัญหายาเสพติด เป็นต้น
หลังจากที่ได้มีการอธิบายให้ผู้เข้าร่วมได้รับทราบ เป้าหมาย ภารกิจของสภาองค์กรชุมชน และความสำคัญในการจัดทำเป้าหมาย ตัวชี้วัดการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น ทำให้ผู้เข้าร่วมเข้าใจและตระหนักในการมีสภาองค์กรชุมชนยิ่งขึ้น จนทำให้สมาชิกสภาองค์กรชุมชนตำบลคลองตัน ได้แสดงความประสงค์ที่จะจัดทำเป้าหมายตัวชี้วัดชุมชนท้องถิ่นต่อเนื่องในภาคบ่าย โดยมีชาวตำบลอื่นๆที่มาในภาคเช้าร่วมสังเกตการณ์
กระบวนการจัดทำครั้งนี้ ได้เริ่มด้วยการค้นหาเอกลักษณ์ คุณค่าที่โดดเด่นของชาวตำบลคลองตัน ซึ่งได้พบว่า ชาวตำบลคลองตันเป็นชาวบ้านดั้งเดิมที่อยู่กันมานาน มีลักษณะเป็นเครือญาติลูกหลานที่สัมพันธ์กันสูงแบบวิถีชนบท ประกอบอาชีพทำสวนผลไม้ กล้วยไม้ ทำนา ซึ่งเป็นตำบลที่สภาพแวดล้อมร่มรื่น สวยงาม มีไร่นาที่คนในตำบลยังร่วมกันลงแขก มีประเพณีสงกรานต์ที่โดดเด่น มีผลไม้หลายชนิดที่เพาะปลูกและส่งขายเป็นอาชีพหลัก มีคลองหลายสายล้อมรอบที่ผู้คนยังใช้สอยประโยชน์ มีกลุ่มกิจกรรมหลากหลายที่มีชื่อเสียง มีกองทุนสวัสดิการชุมชน ที่เติบโตต่อเนื่องสามารถช่วยเหลือคนในตำบลได้ตั้งแต่เกิดจนตาย และมีสภาองค์กรชุมชนที่จัดตั้งเป็นแห่งแรกของจังหวัด ที่ตำบลอื่นๆ ให้ความสนใจมาสอบถาม ศึกษาแลกเปลี่ยน แสดงให้เห็นว่าตำบลคลองตัน มีพื้นฐานการพัฒนาดี และมีต้นทุนทางสังคมที่สูงมาก โดยเฉพาะการมีแกนนำที่ทำงานร่วมกันดี
ส่วนปัญหาหลักของชาวตำบลนั้น คือ ปัญหาหนี้สิน ความไม่ปลอดภัยในทรัพย์สิน (มีคดีลักขโมยในไร่ สวนเพิ่มขึ้น) ปัญหาจากการมีต้นทุนผลผลิตสูง และขายไม่ได้ราคา และคนในชุมชน ยังไม่ได้รับสวัสดิการที่ทั่วถึง ครอบคลุม
จากนั้น ที่ประชุม จึงได้ร่วมกันกำหนดเป้าหมายความสุขของคนในตำบล ซึ่งได้ข้อสรุปจากเวทีนี้ 4 ด้าน คือ
1. คนในตำบลปลอดหนี้ที่สร้างทุกข์ มีหนี้สินภายนอกลดลง โดยมีตัวชี้วัดสำคัญ คือ จำนวนเงินที่เป็นหนี้นอกระบบและหนี้นอกชุมชนลดลง จำนวนเงินออมของชุมชน/ตำบล เพิ่มมากขึ้น โดยชาวตำบลจะเน้นการส่งเสริมการจัดทำบัญชีครัวเรือน การส่งเสริมการเพิ่มเงินออมการดำเนินชีวิตตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงเป็นแนวทางหลัก
2. คนในตำบล มีความเอื้อเฟื้ออาทรกันและกัน จะต้องได้รับสวัสดิการที่ดี ตั้งแต่เกิดจนตาย โดยมีตัวชี้วัดของชุมชนที่สำคัญ คือ จำนวนประเภทสวัสดิการในตำบลที่เพิ่มขึ้น และจำนวนคนในตำบลที่ได้รับสวัสดิการที่เพิ่มขึ้นและครอบคลุมทุกกลุ่มคน ทั้งนี้โดยมีวิธีการสำคัญ คือการรณรงค์และการเพิ่มสมาชิกกองทุนสวัดิการชุมชน และการส่งเสริมให้กลุ่ม องค์กรต่างๆ ในตำบลมีการจัดสวัสดิการที่เพิ่มขึ้น
3. คนในตำบลมีความเป็นหนึ่งเดียว ไม่แบ่งแยก มีตัวชี้วัดที่สำคัญ คือ จำนวนคนที่มาเข้าร่วมกิจกรรมกลางของชุมชนที่มากขึ้น และความพร้อมเพียงในการประชุมหมู่บ้านและตำบล โดยมีวิธีการสำคัญคือ การใช้สภาองค์กรชุมชนเป็นกลไกหลักในการส่งเสริม ความสามัคคี และการบูรณาการแผนงาน ความร่วมมือในท้องถิ่น
4. กลุ่มองค์กรต่างๆ ในชุมชน เกิดความเข้มแข็ง โดยมีตัวชี้วัดที่สำคัญ โดยดูจาก สภาองค์กรชุมชน มีแผนการพัฒนากลุ่ม องค์กรสมาชิก และสภาองค์กรชุมชน สามารถประสานงานให้หน่วยงาน ภายนอก เข้ามาสนับสนุนกลุ่มองค์กรต่างๆได้
จากการจัดทำเป้าหมายตัวชี้วัดการพัฒนา หรือตัวชี้วัดความสุขของคนตำบลคลองตันครั้งนี้ ได้สร้างให้คนที่เข้าร่วมจัดทำ ต่างรู้สึกพึงพอใจ และจะนำเรื่องนี้ เข้าพิจารณาดำเนินการในการประชุมสภาองค์กรชุมชน ในปลายเดือนนี้ต่อไป พร้อมกันนี้ ก็จะถือโอกาสนี้สื่อสารเป้าหมาย ตัวชี้วัดความสุขลงสู่ระดับชุมชนทั้ง 5 หมู่ เพื่อให้ชาวบ้านตระหนักร่วมกัน และจะใช้เวทีสภาองค์กรชุมชนเป็นกลไกติดตาม สนับสนุนการดำเนินการเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ตัวชี้วัดที่ร่วมกันวางไว้ ให้เกิดเป็นรูปธรรมต่อไป
จากนี้ไป สภาองค์กรชุมชน ในเขตจังหวัดสมุทสาคร ก็จะมีตำบลคลองตัน เป็นตำบลแรกๆ ในเรื่องการจัดทำเป้าหมาย ตัวชี้วัดการพัฒนาท้องถิ่น ซึ่งจะพัฒนาตนเอง ต่อเนื่องต่อไป ให้เป็นแบบที่ดีในการกำหนดการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นด้วยตนเอง โดยบทบาทของสภาองค์กรชุมชน
ผู้สนใจกระบวนการจัดทำเป้าหมาย ตัวชี้วัดการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น สามารถสอบถามได้ที่นายประยงค์ อุปเสน หรือนายสุเทพ ไชยขันธุ์ ส่วนพัฒนากระบวนการเรียนรู้ พอช. โทร. 02-3788300
เข้ามาเยี่ยมชมให้กำลังใจจ้า เป้นบันทึกที่เป็นทางการดีจัง เป้นประโยชน์กับผู้ที่สนใจโดยทั่วไป