“สุราเมระยะมัชชะปะมาทัฏฐานา เวระมะณี สิกขาปะทัง สะมาทิยามิ” นี่คือศีลข้อห้าที่พระพุทธองค์ทรงบัญญัติไว้
หลังจากที่ทีมงานได้มีการจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้การลดละเลิกเหล้าในระดับอำเภอไปเมื่อเดือนมิถุนายน ๒๕๕๒ และได้รายชื่อหมู่บ้านต้นแบบของแต่ละอำเภอแล้ว ทีมได้นัดหมายทีมแกนนำหมู่บ้านต้นแบบของแต่ละอำเภอพร้อมด้วยทีมพี่เลี้ยงจากสสอ./รพ./สอ. ได้มาถอดบทเรียนชุมชนต้นแบบการลดละเลิกเหล้า โดยแบ่งเป็น ๓ สายๆ ละ ๑ วัน ได้แก่
วันที่ ๑๔ สิงหาคม ๒๕๕๒ สายเหนือ ณ ห้องประชุมโรงพยาบาลเชียงกลาง
วันที่ ๑๕ สิงหาคม ๒๕๕๒ สายกลาง ณ วัดอรัญญาวาส
วันที่ ๑๙ สิงหาคม ๒๕๕๒ สายใต้ ณ วัดอรัญญาวาส
สำหรับสายเหนือวันนี้ มีชุมชนต้นแบบจาก ๔ อำเภอ เข้าร่วมถอดบทเรียน ได้แก่ บ้านปางปุก อ.สองแคว, บ้านเจดีย์หมู่ ๓, ๑๐ อ.เชียงกลาง, บ้านนาขาม อ.บ่อเกลือ, ตำบลศิลาแลง อ.ปัว หมู่บ้านละ ๕-๖ คน
กระบวนการเริ่มด้วยบรรยากาศที่เรียบง่ายและเป็นกันเอง ด้วยการล้อมวงนั่งบนพื้น ผมเริ่มอุ่นเครื่องด้วยการชวนกันนั่งสงบเงียบและทำสมาธิยามเช้าและภาวนาไปด้วยกันกับบทภาวนาของพระภิกษุณีนิรามิสาแห่งหมู่บ้านพลัม แล้วชี้แจงที่ไปที่มาของการจัดเวทีวันนี้ พร้อมกระตุ้นแรงบันดาลใจในการที่จะร่วมกันแบ่งปันความรู้และร่วมสร้างประเทศไทยด้วยกัน หลังจากนั้นได้ชี้แจงกระบวนการถอดบทเรียนและประเด็นที่จะใช้ถอดบทเรียน ซึ่งมี ๙ ประเด็น ได้แก่
๑. ภูมิหลังหรือบริบทของพื้นที่ก่อนดำเนินงาน
๒. แรงบันดาลใจ
๓. สิ่งที่อยากให้เกิด
๔. กิจกรรมที่ทำ/กระบวนการ
๕. ผลที่เกิดขึ้น
๖. ความสำเร็จ ความภาคภูมิใจ
๗. ปัจจัยเงื่อนไขความสำเร็จ
๘. สิ่งที่ไม่เป็นไปตามความคาดหวังมีอะไรบ้าง เพราะอะไร
๙. บทเรียนที่ได้รับ
โดยแบ่งใช้ ๒ เครื่องมือช่วยในการถอดบทเรียน ได้แก่ เส้นแบ่งเวลา และแผนที่ความคิด
ผลจากการจัดเวทีทำให้เกิดการทบทวนการปฏิบัติการลดละเลิกเหล้าของชุมชน ได้เห็นวิธีปฏิบัติที่ดี และวิธีที่ไม่ได้ผล ได้สรุปบทเรียนการทำงานร่วมกัน และเกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างหมู่บ้าน ทำให้เห็นพลังความมุ่งมั่นของชุมชนในการที่จะลดละเลิกเหล้าในชุมชน
เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้เป็นไปอย่างเรียบง่าย สนุกสนาน แต่ได้ความรู้ได้แรงบันดาลใจที่จะกลับไปพัฒนาหมู่บ้านของตนเองต่อไป และจะขยายไปยังหมู่บ้านอื่นๆ
เวทีชุมชนต้นแบบสายเหนือ แต่ละพื้นที่มีความโดดเด่นที่แตกต่างกันไป
บ้านเจดีย์ ๑, ๒ อ.เชียงกลาง เริ่มจากแรงบันดาลใจที่มีคนกินเหล้าในงานศพแล้วไปเกิดอุบัติเหตุตาย ทำให้เกิดการขับเคลื่อนงานศพปลอดเหล้า และขยายไปประเด็นอื่นๆ ที่สำคัญได้มีการงดเหล้าทุกวันพระที่ทำมาต่อเนื่องจนกลายเป็นวัฒนธรรมของชุมชน
บ้านปางปุก อ.สองแคว เริ่มจากแกนนำชุมชนที่เห็นปัญหาครอบครัวที่ต้องมาไกล่เกลี่ยปัญหาสามีภรรยาทะเลาะกันอันเนื่องมาจากดื่มเหล้า จึงทำให้ชักชวนกันมาขับเคลื่อนการลดละเลิกเหล้า เช่น งานกีฬา, งดเหล้าเข้าพรรษา, งดเหล้าวันพระ เป็นต้น
บ้านนาขาม อ.บ่อเกลือ เริ่มจากโครงการแผ่นดินธรรมแผ่นดินทอง ที่มุ่งลดปัญหายาเสพติด และขยายผลไปยังเรื่องเหล้า สามารถลดเหล้าในงานศพได้
บ้านเฮี้ย อ.ปัว เริ่มจากการจัดเวทีสาธารณะระดับอำเภอและมีการกำหนดมาตรการลดละเลิกเหล้าขึ้น ได้มีการดำเนินการขับเคลื่อนสู่หมู่บ้านอย่างเป็นรูปธรรม
เวทีชุมชนต้นแบบสายกลาง
บ้านดอนหล่ายทุ่ง อ.บ้านหลวง เริ่มจากปัญหาอาหารเป็นพิษ จึงมีการกำหนดมาตรการดูแลการจัดงานเลี้ยงอาหารที่ปลอดภัย โดยการตรวจสอบของสารวัตรอาหาร แล้วขยายไปยังการงดการเลี้ยงเหล้า และอาหารดิบๆ ในงานเลี้ยง
บ้านศรีบุญเรือง อ.สันติสุข เริ่มจากผู้สูงอายุและแกนนำชุมชนได้ขับเคลื่อนการลดการสูบบุหรี่ เมื่อได้ผลก็ขยายออกไปการลดเหล้า โดยเริ่มจากกลุ่มผู้สูงอายุและเยาวชน
บ้านน้ำแก่น อ.ภูเพียง เริ่มจากการแก้ไขปัญหาการดื่มเหล้าและเล่นการพนันในงานศพ และขยายไปยังการลดอุบัติเหตุในชุมชน
บ้านน้ำแนะ อ.แม่จริม เริ่มจากการจัดเวทีสาธารณะระดับอำเภอและมีการกำหนดมาตรการลดละเลิกเหล้าขึ้น ได้มีการดำเนินการขับเคลื่อนสู่หมู่บ้านอย่างเป็นรูปธรรม
บ้านควั้ะ อ.ท่าวังผา เริ่มจากปัญหายาเสพติดในกลุ่มเยาวชนและวัยแรงงาน แกนนำชุมชนจึงพากันไปดูงานที่บ้านน้ำเกี๋ยนแล้วนำแนวคิดมาจัดกระบวนการเรียนรู้ในชุมชน เกิดมาตรการทางสังคม และกิจกรรมชุมชนปลอดเหล้า เช่น งดเหล้างานศพ, งานบุญปลอดเหล้า, งานการเกษตรปลอดเหล้า และการสนับสนุนกิจกรรมของกลุ่มเยาวชน เป็นต้น
สิ่งที่ทุกคน ทุกชุมชน เห็นเหมือนกันคือการทำงานลดละเลิกเหล้านั้นเหนื่อยแต่ก็มีความสุข สุขจากดอกผลที่ได้รับ นี่คือสุขจากการทำงาน
รายละเอียดจะนำทยอยขึ้น blog ครับ
