อ.ประชุม เห็นว่า personalita อาจเป็นศัพท์สมัยใหม่เกินไป สมัยก่อนน่าจะเป็น caput มากกว่า

เงื่อนไขในการได้ สภาพบุคคลโรมัน

เงื่อนไขภูมิหลังคือ

  1. เสรีภาพ -status libertatis
  2. status civitatis มีสัญชาติโรมัน
  3. status familiae เป็นสมาชิกครอบครัวโรมันอันเปิดโอกาสให้เป็นหัวหน้าครอบครัวต่อไปได้ (เฉพาะผู้ชาย)

เงื่อนไขเฉพาะ

  • สถานภาพในครอบครัว (status familiae habilis) คือเป็นหัวหน้าครอบครัว
  • aetas (วัยวุฒิ คืออายุครบ 25 ปี)

เงื่อนไขเฉพาะแต่ละข้อเป็นเงื่อนไขที่จำเป็น (conditio sine qual non) แ่ต่ไม่เพียงพอ (necessary but not sufficient condition) ที่จะให้ได้สภาพบุคคล แต่เงื่อนไข 2 ข้อ รวมกันเ็ป็นเงื่อนไขที่จำเป็นและเพียงพอ (contitiones sine quibus non) หรือ necessary and sufficient conditons ในการได้สภาพบุคคล (capitis หรือ personalitaits)

หลักนิติศาสตร์ ในเรื่องนี้ก็ืถือว่าเพื่อความเป็นธรรมในสังคม (social justice) รัฐไม่อาจปล่อยให้คนออกไปเผชิญกับโลกของนิติสัมพันธ์ซึ่งเหมือนกับโลกอื่น ที่ดาร์วินกล่าววา่ เฉพาะผู้เข้มแข็งที่สุดเท่านั้นที่จะอยู่รอด (survival of the fittest) ได้ จนกว่าผู้นั้นจะพร้อมคือ เป็นบูคคลโดยสมบูรณ์ (fully-fledged person) แล้ว ถ้ายังไม่ได้สภาพบุคคล กฎหมายพึงปกป้องคนดังกล่าว ซึ่งถือว่าเป็นผู้อ่อนแอกว่า