การจัดบริการอนามัยแม่และเด็กตามวิ๔มุสลิม

เรื่องเล่าจากจะแนะ

 

การจัดการบริการสุขภาพตามวิถีชีวิตมุสลิม

 

การจัดการบริการสุขภาพตามวิถีชีวิตมุสลิม      เป็นชื่อบู้ทที่จัดแสดงนิทรรศการในตลาดนัด

อนามัยแม่และเด็ก  เมื่อวันที่  23-24  มิ.ย.  2552  ซึ่งจัดโดย  ศูนย์อนามัยที่  12  ยะลา   ณ  โรงแรม  เจ. บี.

 อ. หาดใหญ่  จ.  สงขลา

 

ความภูมิใจที่ได้จัดทำเรื่องนี้

 เพราะเป็นการจัดบริการที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตประชาชนในชุมชน  และสามารถลด  ข้อขัดแย้ง  จุดที่ไม่ปราถนา  จากการบริการของรัฐ  ได้ในระดับหนึ่ง  โดยเฉพาะการบริการขลิบอวัยวะเพศหญิง  (คีตัฟ)  ในทารกเพศหญิงที่คลอดในโรงพยาบาล  เป็นที่พอใจของผู้รับบริการเป็นอย่างมาก  เพราะเป็นการลดค่าใช้จ่ายในครอบครัวได้

 

การได้มาซึ่งการจัดการบริการสุขภาพตามวิถีชีวิตมุสลิม

          ในการเลือกการจัดการบริการสุขภาพตามวิถีชีวิตมุสลิม   เนื่องจาก

 1.      เสียงสะท้อนจากชุมชน  สืบเนื่องในเวทีการอบรมโต๊บีแด   การประชุมพบปะกลุ่มแม่บ้าน  และกิจกรรมโรงเรียนพ่อ  แม่   ต้องการให้มีการจัดบริการงานอนามัยแม่และเด็ก เป็นแบบอิสลามตั้งแต่การฝากครรภ์  ระยะคลอดและระยะหลังคลอด

 2.      พื้นที่อำเภอจะแนะ มีประชากรที่นับถือศาสนาอิสลาม   คิดเป็นร้อยละ  99.15  ศาสนาพุทธ  คิดเป็นร้อยละ 0.85  จึงเป็นการบริการที่ง่ายและสะดวก  ประชากรที่ไม่ได้นับถือศาสนาอิสลามก็ได้รับการบริการตามมาตรฐานของทางโรงพยาบาลอยู่แล้ว

 3.     เพื่อตอบสนองพันธกิจของโรงพยาบาลจะแนะโดยเน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง ให้บริการที่สอดคล้องกับวิถีชุมชนและชุมชนมีส่วนร่วม

 4.     มีจำนวนบุคลากรในโรงพยาบาลที่นับถือศาสนาอิสลามคิดเป็นร้อยละ  91.5  และนับถือศาสนาพุทธคิดเป็นร้อยละ  8.5  จึงเป็นช่องทางที่สะดวกในการปฎิบัติงาน

 

          วิธีการเลือก

ใช้ข้อตกลงร่วมกันระหว่างโรงพยาบาลกับกลุ่มต่างๆในชุมชน  เช่น  กลุ่มโต๊ะบีแด  อสม. สมาชิกโรงเรียนพ่อแม่  และตัวแทนจาก อบต.  โดยใช้หลักการดังนี้

 1.    ต้องการเน้นกิจกรรมที่เกี่ยวกับการฝากครรภ์  การคลอด  หลังคลอด  รวมทั้งทารกแรกเกิด

 2.    ให้ศึกษาการตำเนินชีวิตและพิธีกรรมต่างๆที่มีอยู่ในชุมชน นำมาจัดการบริการในโรงพยาบาลโดยไม่กระทบ ต่อการบริการทั่วไปของทางโรงพยาบาลและชุมชน แต่ต้องส่งเสริมไปในทางที่ดีขึ้น

 

กิจกรรมที่ปฏิบัติ

ระยะฝากครรภ์   

ให้ความรู้ในกิจกรรมโรงเรียนโดยใช้หลักสูตรโรงเรียนพ่อแม่ที่ได้บูรณาการจากหลักการอิสลามเพื่อให้มารดาและทารกมีการซึมซาบในหลักการอิสลามตั้งแต่ทารกอยู่ในครรภ์  รวมถึงสามีที่ต้องตระหนักต่อบทบาทของตนเองตามแนวทางของอิสลาม

          ระยะคลอด

-   ขณะรอคลอดนั้นมีการเปิดเสียงอัลกุรอานที่อัดเทปไว้ให้มารดาฟัง เพื่อให้จิตใจมารดาสงบรวมทั้งให้

โต๊บีแดเฝ้าได้   1    คน

-   ขณะคลอด   โต๊ะบีแดสามารถอยู่ได้  ให้กำลังใจ และ อ่านบทขอพรจากพระผู้เป็นเจ้าให้มาดาฟัง

 

          ระยะหลังคลอด

-         มีมุมอาซาน  ( อาซาน หมายถึง  การกล่าวถึงความยิ่งใหญ่ของอัลลอฮ์)  ให้ทารกหลังคลอดได้รับฟัง

-         มีการทำตะหนีก ( การเปิดปากทารก ) ด้วยอินทผาลัม หรือ น้ำซัม ซัม

-         มีการจับริการขลิบอวัยวะเพศหญิงก่อนจำหน่ายออกจากโรงพยาบาล

-         เตรียมคู่มือการตั้งชื่อ  ภาษาอาหรับ-ไทย เพื่ออำนวยความสะดวกให้บิดาและมารดา สามารถเลือกชื่อที่มีความหมายดีๆ

-         การจัดบริการนวดเต้านมที่มีปัญหาโดยเจ้าหน้าที่งานแพทย์แผนไทย รวมทั้งนวดประคบหลังคลอดในรายที่ต้องการ

-         มีการสอนการปฏิบัติตัวหลังคลอดที่บูรณาการหลักสูตรจากหลักการอิสลาม  เช่น  การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่  และอื่นๆ

 

ผู้ที่เกี่ยวข้องให้การบริการสุขภาพตามวิถีชีวิตมุสลิมพบกับความสำเร็จ

-         เครื่อข่ายชมรมโต๊ะบีแด

-         แกนนำจิตอาสาในชมรมสายใยรัก

-         ผู้อำนวยการโรงพยาบาล

-         สวรส ภาคใต้ มอ  ให้งบสนับสนุนในการขลิบอวัยวะเพศหญิง

 

เคล็ดลับหรือวิธีคิด

          นำหลักการอิสลาม   การดำเนินชีวิตในชุมชน  และภูมิปัญญของท้องถิ่นจากเครือข่ายโต๊ะบีแด

มาผนวกกับหลักวิชาการ  ให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการออกแบบ  ได้มาซึ่งรูปแบบของการบริการสุขภาพตามวิถีชีวิตมุสลิมที่ค่อนข้างสมบูรณ์

 

 

 

 

 

คำแนะนำจากนายแพทย์ประดิษฐ์  วินิจจะกุล 

            รองอธิบดีกรมอนามัย

 

-         การบริการสุขภาพตามวิถีชีวิตมุสลิม เป็นนวัตกรรมเป็นการนำเรื่องเก่าๆ มาจัดระบบให้สอดคล้องกับความต้องการของพื้นที่ ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องใหม่ๆ เสมอ

-         การจัดบริการสาธารณสุขในโรงพยาบาลที่มีประชากรมุสลิม  ต้องให้บริการให้สอดคล้อง  บางครั้งทฤษฎี หรือวิธีปฎิบัติที่ได้เรียนรู้มาอาจไม่สามารถนำมาใช้กับบริบทพื้นที่  การคิดประยุกต์เรื่องนี้ถือเป็นนวัตกรรมที่ดี

-         การแบ่งการเรียนรู้ในชุมชนและโรงพยาบาลอื่นๆที่มีมุสลิม  ควรได้รับการเรียนรู้เรื่องการบริการสุขภาพตามวิถีชีวิตมุสลิมโดยมีโรงพยาบาลจะแนะ เป็น Model สิ่งที่จัดขึ้นวันนี้เป็นจะแนะโมเดล  ได้เลย

-         การบริการสุขภาพตามวิถีชีวิตมุสลิม  ต้องคำนึงถึงชุมชนโดยเฉพาะผดุงครรภ์โบราณ  ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับงานอนามัยแม่และเด็ก  การนำงานของผดุงครรภ์โบราณ มาประยุกต์ใช้ในโรงพยาบาล ต้องระมัดระวังไม่ให้เป็นการแย่งงานของผดุงครรภ์โบราณ  แต่ต้องเป็นการทำงานร่วมกัน  เกื้อกูลกัน  ไม่เช่นนั้นผดุงครรภ์โบราณอาจจะเดินขบวนเรียกร้องว่า  กระทรวงสาธารณสุขแย่งงาน

-         โรงพยาบาลจะแนะ  ต้องการให้กรมอนามัยช่วยเหลืออะไรก็ให้ติดต่อผ่านศูนย์อนามัยที่ 12 ยะลาได้  กรมอนามัยยินดีสนับสนุน

 

 เล่าเรื่อง   โดย  เพียงกานต์    เด่นดารา         พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ

 งานศูติกรรม  โรงพยาบาลจะแนะ จ. นราธิวาส

 โทรศัพท์  089-2978939

 E-mail   hana.1970@ windoslive.com

 

 

 บันทึกเรื่องเล่าโดย  แอเสาะ  แวดอเล๊าะ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ

 โรงพยาบาลส่งเสริสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 12 จ. ยะลา

 โทรศัพท์  084-3007285

 E-mail   kasha.48@ hotmail.com