ตุงไจห้อยป๋ายไม้ถือว่าขึด

ตามที่ได้กล่าวถึงขึดหรืออาถรรพ์เกี่ยวกับตุงไจมาแล้ว ในแนวหนึ่ง อีกแนวหนึ่งยังมีมุมมองของขึดเกี่ยวกับตุงไจที่ผู้คนไม่รู้เรื่องตุงไจนำเอาตุงไจไปแขวนไว้ตามปลายกิ่งไม้   เฟือยไม้   ต้นไม้ต่างๆเพื่อประดับประดาให้อาคารสถานที่ บริเวณต่างๆสวยงามตามความนึกคิดของตนเอง  แต่หารู้ไม่ว่านั่นคือ "ขึด"  นักหนา       ตามที่มีตำรากล่าวไว้ในเรื่องขึดหรืออาถรรพ์เกี่ยวกับตุง  โดยเฉพาะตำรามูลขึ้ด

เหตุใดฤาการนำเอาตุงไจแขวนป๋ายไม้ หรือกิ่งไม้จึงขึด?

ในตำรามูลขึดของล้านนาซึ่งกล่าวไว้มานานนับหลายร้อยๆปีสรุปว่า  "เอาตุงแขวนป๋ายไม้ก่อขึด" 

ตุงไจมีวัตถุประสงค์ความศรัทธาที่ต้องการสักการะพระพุทธเจ้าถึง 5  พระองค์  โดยเฉพาะก๊างตุงไจจัดถวายพระพุทธเจ้านามว่าอริยเมตไตรผู้ที่จะมาบังเกิดในสมัยอีกราว 2500  กว่าปีอนาคตข้างหน้านี้

เมื่อจะถวายตุงไจ ผู้ถวายต้องทำก๊างตุงไว้ที่ปลายเสาไม้  ก๊างตุงทำด้วยไม้สองชั้น  เพื่อแขวนตุง  โดยเฉพาะก๊างตุงชั้นล่างมีแก๋นมะกอกหรือสลักหมุนสำหรับผูกตุงไจแขวนไว้กับก๊าง(ค้าง)เมื่อผูกตุงไจกับก๊างแล้วตุงไจจะทำหน้าที่ต้านลม สักการะพระพุทธเจ้า  5  พระองค์  บอกสื่อความหมายว่าอีกราว  6-7 วันข้างหน้าที่วัดแขวนตุงไจนี้จะมีงานปอยหลวง  ให้ผู้คนเตรียมทำบุญ

การแขวนตุงไจกับก๊างจะทำให้ตุงไจหมุนไปตามแรงลม  หัวก๊าง(ค้าง)บอกทิศทางที่มาของลม  เช่น  หัวก๊างตุงชี้ด้านเหนือแสดงว่าลมมาทิศเหนือ  เป็นต้น

เมื่อผู้คนไม่รู้เรื่องนำเอาตุงไจไปแขวนตามปลายไม้ กิ่งไม้  ซึ่งสิ่งเหล่านี้ไม่สามารถให้ตุงไจหมุนตามแรงลมเหมือนดั่งก๊างตุงได้  จึงเกิดความเสียหาย โดยเฉพาะเส้นเชือกที่แขวนตุงจะขาดตุงหล่นลงมากองกับพื้นดินเกิดความเสียหาย     บางครั้งตัวตุงถูกลมพัดเกี่ยวกิ่งไม้  พันกิ่งไม้เกิดความเสียหายฉีกขาดเกี่ยวกับตุงเพราะไม่ห้อยแขวนดั่งตุงที่แขวนปลายก๊างตามตำรา

อีกประการหนึ่งเมื่อแขวนตุงไม่มีก๊างจึงไม่มีสิ่งใดที่บอกว่าสักการะพระอริยเมตไตร  ตามตำราการทำตุง ถือว่าไม่ถูกต้องการทำตุงทั้งมวล จึงถือว่า"ขึด"

ผู้ที่จะทำเรื่องของตุงไจต้องศึกษาเรื่องมูลขึดให้ถ่องแท้   ศึกษาเกี่ยวกับตุงไจให้ดีก่อนที่จะนำตุงไจไปทำในสิ่งที่ไม่สมควรตามอำเภอใจ   เหมือนดั่งการนำเอาวัฒนธรรมที่ดีของล้านนาไปขาย ไปทำปู้ยี้ปู้ยำเพียงเพื่อให้ได้เงินมาเลี้ยงครอบครัว  นั่นคือขึดอย่างใหญ่หลวงเพราะอีกไม่นานกี่ปีชีวิตผู้ทำขึดก็จะลาจากโลกนี้ไปเหลือเพียงความบอบช้ำในสังคมให้กล่าวถึง

ขึดตุงไจห้อยแขวนป๋ายไม้ก็มีดั่งนี้แล....