เถระคาถา

               ผู้ปฏิบัติธรรมทั้งหลาย  เมื่อจิตรวมเป็นสมาธิจะได้พบสภาวะที่แปลกใหม่ จิตของผู้นั้นก็อดที่จะรำพึงหรือเปล่งอุทานขึ้นมาในใจขึ้นมาเป็นธรรมที่บริสุทธิ์เสมอ   ยิ่งท่านผู้ปฏิบัติวิปัสสนาเกิดปัญญาได้รู้ความเป็นจริงของชีวิตจิตนั้นก็อดที่จะเปล่งกระแสแห่งเมตตา ปรารถนาให้ผู้อื่นได้รับความสุขนั้นเช่นตน

            "น่านฟ้า" ฉบับเดือนมิถุนายน ๒๕๕๒ นำเสนอเรื่องของสมาธิ ประโยชน์ของสมาธิ และผลของการติดสมาธิของพระอาจารย์มหาบัว ญาณสัมปันโน และหลวงพ่อพุธ  วัดป่าสาละวัน  จังหวัดนครราชสีมา

            เรื่องอุทานธรรมนี้  ในพระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๖ชื่อขุททกนิกาย มีเรื่องใหญ่ แบ่งออกเป็น ๔ เรื่อง คือ

๑.วิมานวัตถุ  เรื่องวิมานแสดงว่าใครทำความดีอย่างไรทำให้ได้วิมานอย่างไร

๒.เปตวัตถุ    เรื่องของผู้ล่วงลับไปแล้วได้รับทุกข์ทรมานในสภาพของเปรต

๓.เถรคาถา    เป็นภาษิตทางธรรม มีคติเตือนใจของพระเถระต่างๆ

๔.เถรีคาถา    เป็นภาษิตทางธรรม มีคติเตือนใจของพระเถรี(นางภิกษุณีผู้เป็นเถรี)

พระพรหมคุณาภรณ์(ป.อ.ปยุตโต)ได้กล่าวไว้ว่า เถรคาถาคือคัมภีร์ที่ประมวลภาษิตของพระเถระผู้อรหันต์จำนวนมาก ซึ่งเปล่งแสดงธรรมคติอันผุดขึ้นในสายตาใหม่ที่มองประสบการณ์แห่งชีวิตในอดีตของตนหรือพินิจสภาพแห่งสังคมมนุษย์ทั่วไปบ้าง กล่าวแสดงปีติสุขและความรู้สึกสงบประณีตในการบรรลุธรรมและในวิถีชีวิตแห่งความเป็นอิสระมีสันติสุขที่แท้จริงบ้าง  ในหนังสือ เสียงธรรมจากผู้พ้นทุกข์ ๑๐๘ คาถาธรรมคีตาจากพระไตรปิฎก  ของพระมหาอุเทน ปัญญาปริทัตต์ ได้เล่าถึงพระเถระท่านหนึ่งซึ่งบรรลุธรรมแล้ว ได้เห็นสภาพอากาศที่กำลังแปรปรวนท่านได้เปล่งธรรมภาษิตออกมาว่า......

ธรณีว สิจฺจติ วาติ            ผืนแผ่นดินชุ่มชื่นด้วยหยาดฝน สายลมกระพือพัด

มาลุโต วิชฺชุตา จรติ นเภ      สายฟ้าก็แลบแปลบปลาบในท้องนภา

อุปสมฺมนฺติ วิตกฺกา             วิตกวิจารณ์สงบระงับ

จิตฺตัง สุสมาหิตัง มมัง        จิตของเรายิ่งตั้งมั่นดี

 

            ธรรมชาติแปรเปลี่ยน  จิตที่ฝึกดีแล้วไม่แปรเปลี่ยนตามธรรมชาติและอารมณ์ใดๆ  จิตที่ฝึกดีแล้วเป็นเหตุให้เกิดสมาธิ  สมาธิคือการตั้งมั่นของจิต เป็นเอกัคคตา รู้เฉพาะอารมณ์เดียว สงัดจากกามารมณ์  สงัดจากธรรมที่เป็นอกุศล  ได้ถึงอัปปนาสมาธิ เป็นปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน และจตุตถฌาน ไม่มีทุกข์ไม่มีสุข มีแต่สติเป็นธรรมชาติบริสุทธิ์

 

น่านฟ้า ฉบับฉบับเดือนมิถุนายน ๒๕๕๒ ได้มุ่งเน้นการนำเสนอเรื่องของ สมาธิ ประโยชน์ของสมาธิ และผลของการติดสมาธิซึ่งเป็นเหตุทำให้เนินช้าต่อการบรรลุธรรม  เนื่องเพราะสมาธิเป็นไปในสมถะกรรมฐาน 

ส่วนการบรรลุธรรมเป็นเรื่องปัญญาในวิปัสสนากรรมฐาน   ซึ่งในการเจริญวิปัสสนากรรมฐานเบื้องต้นมีเพียงขณิกสมาธิ เพ่งกำหนดรูปนามเป็นขณะๆมั่นคงไม่เผลอเป็นไปติดต่อกันตลอดเวลา   ก็เป็นเหตุให้เกิดปัญญารู้เห็นสภาวะธรรมตามความเป็นจริง เป็นภาวนามยปัญญาทำให้พ้นจากความทุกข์ได้ในที่สุด 

สนใจรายละเอียด  โปรดติดตามได้จากหนังสือ"น่านฟ้า"ซึ่งวางแผงหนังสือชั้นนำทั่วไป