มิมิไวรัส กับ มาม่าไวรัส (ไวรัสนี้ไม่เกี่ยวอะไรกับ บะหมีสำเร็จรูปครับ) เป็นไวรัสขนาดใหญ่ที่สุดที่รายงานในปัจจุบัน มิมิไวรัสค้นพบก่อนแล้วถูกจัดไว้เป็นแบคทีเรียแกรมบวก ต่อมาเมื่อทีมวิจัย[5] แยกได้ไวรัสใหม่ในปารีส ที่ดูจากกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแล้วดูใหญ่กว่าจึงเรียกว่า มามาไวรัส แต่มีลักษณะสำคัญๆคล้ายคลึงกันมากกับมิมิไวรัส ดังนั้นน่าจะเป็นไวรัสกลุ่มเดียวกับ มิมิไวรัส
ในขณะที่ค้นพบมามาไวรัส ทีมวิจัยได้ค้นพบ ไวรัสของไวรัส เรียกว่า ไวโรเฟจ (Virophage) ซึ่งมาจากคำว่า ไวรัส (virus) กับ เฟจ (phage) เพื่อให้พ้องชื่อกับ ไวรัสของแบคทีเรีย ที่เรียกว่า แบคเทอริโอเฟจ (Bacteriophage) ที่มาจากคำว่า แบคทีเรีย (bacteria) และเฟจ (phage) ทีมวิจัยได้ตั้งชื่อเฉพาะให้ไวรัสของมามาไวรัสนี้ว่า สะพุท-นิก (Sputnik)
มิมิไวรัส
• เป็นไวรัสขนาดใหญ่ที่สุดที่ค้นพบในปัจจุบัน (พ.ศ. 2535) ตอนแรกเข้าใจผิดว่าเป็นแบคทีเรียรูปร่างกลมติดสีแกรมบวกและให้ชื่อจีนัสตามชื่อเมืองในอังกฤษเป็น Bradfordcoccus แต่ต่อมาในปี พ.ศ. 2546 นักวิจัยชาวฝรั่งเศส (มหาวิทยาลัย Université de la Méditerranée) ได้ศึกษาและสรุปผลว่าแท้จริงแล้ว สิ่งที่พบนั้นเป็นไวรัสชนิดหนึ่ง
• เนื่องจากผู้ป่วยปวดบวม มีแอนติบอดีต่อไวรัสนี้ รวมทั้งหลักฐานอื่นๆ ทำให้เริ่มสนใจว่า ไวรัสนี้อาจเป็นสาเหตุของโรคปอดบวมได้
• ขนาดเส้นผ่า ศ.ก. 400 นาโนเมตร (ใหญ่กว่าไวรัสพ็อคซ์ที่รู้จักเดิมว่ามีขนาดใหญ่--200x300 นาโนเมตร) มีเส้นสายโปรตีนยื่นออกจากผิวเปลือกความยาว 100 นาโนเมตร ทำให้ความยาวของไวรัสรวมๆกันแล้วประมาณ 0.6 ไมโครเมตร
• เป็นไวรัสของ อะมีบ้า ชื่อ อะแคนธามีบ้า โพลีฟากา Acanthamoeba polyphaga
• มิมิไวรัสนี้จึงมีชื่อ Acanthamoeba polyphaga mimivirus (APMV)
• มียีโนมเป็น ดีเอ็นเอ สายคู่ชนิดเส้น จึงจัดอยู่ใน กลุ่มที่ 1 (Baltimore's Classification)
ภาพถ่ายจากกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน สังเกตเส้นใยโปรตีนรอบอนุภาค
ภาพวาดแสดงโครงสร้างองค์ประกอบ
มามาไวรัส
• จีโนม ขนาด 1,200 kb
• มีความคล้ายคลึงกับมิมิไวรัสมากจนอาจจัดเป็นอีกสายพันธุ์หนึ่ง
สพุท-นิก
• บางครั้งพบภายใน มามาไวรัส
• เพิ่มจำนวนอนุภาคใหม่ในบริเวณเดียวกับที่มามาไวรัส จำลองเพิ่มจำนวน(Mamavirus virus factory, MVF) แต่สพุท-นิกจะถูกสร้างเป็นไวรัสใหม่ออกมาก่อนมามาไวรัส
• การที่มีสพุท-นิกเจริญเพิ่มจำนวนด้วย มักทำให้มามาไวรัสมีรูปร่างลักษณะผิดปกติเช่นมีเปลือกแคพสิดหนาขึ้น ทำให้มามาไวรัสที่สมบูรณ์ลดไปกว่า 70 เปอร์เซ็นต์
• จีโนมเป็นดีเอ็นเอสายคู่ชนิดวง ความยาวประมาณ 18 kb
สนใจค้นคว้าและอ่านเพิ่มเติมที่นี่
References and more info
Mimivirus
[1] http://en.wikipedia.org/wiki/Mimivirus
[2] http://en.wikipedia.org/wiki/Poxviridae
[3] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/ICTVdb/Ictv/fs_mimiv.htm
[4] http://www2.cnrs.fr/en/1333.htm
Mamavirus & Sputnik
[5] La Scola, B. et al (2008) The virophage as a unique parasite of the giant mimivirus. Vol 455, 4 September 2008, doi:10.1038/nature07218
สวัสดีครับ อาจารย์ ศิลา ขอบคุณที่มาทักทาย สบายดีนะครับ พอสมควรครับ