ลิขสิทธิ์โปรแกรมคอมพิวเตอร์

เรื่องนี้เป็นคำถาม-คำตอบเกี่ยวกับลิขสิทธิ์โปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่กรมทรัพย์สินทางปัญญารวบรวมไว้ ซึ่งหน่วยงานต่างๆ รวมถึงห้องสมุด อาจต้องไปมีเอี่ยวด้วย งานนี้คงต้องหนักไปทางเจ้าหน้าที่พัสดุ  กรรมการตรวจรับ และเจ้าหน้าที่คอมพิวเตอร์  เพราะในการจัดหาโปรแกรมคอมพิวเตอร์อาจผิดต่อกฏหมายลิขสิทธิ์ในมาตรา 31 ที่ว่า  "ผู้ใดรู้อยู่แล้ว หรือมีเหตุควรรู้ว่างานใดได้ทำขึ้นโดยละเมิดลิขสิทธิ์ของผู้อื่น กระทำอย่างใดอย่างหนึ่งแก่งานนั้นเพื่อหากำไร ให้ถือว่าผู้นั้นกระทำการละเมิดลิขสิทธิ์"

 

1)  ข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์  ข้อ (9) จากหน้า 25-26  ยกเว้นสำหรับการจัดทำสำเนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อเก็บรักษาไว้สำหรับการอ้างอิง หรือค้นคว้าเพื่อประโยชน์ของสาธารณชน เช่น ห้องสมุดเทคโนโลยีสารสนเทศ (ไอที) จัดทำสำเนาโปรแกรมคอมพิวเตอร์จำนวนเล็กน้อยรวบรวมไว้ เพื่อเป็นข้อมูลให้สาธารณชนใช้ค้นคว้า โดยไม่เป็นการกระทำเพื่อหากำไร เป็นต้น

 

2) การลงโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ซื้อมาเกินกว่าจำนวนเครื่องที่ได้รับอนุญาตในสัญญาอนุญาต 

 เนื่องจากเงื่อนไขการใช้จะต้องเป็นไปตามสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิและสิทธิ์ในการทำซ้ำเป็นสิทธิแต่ผู้เดียวของเจ้าของสิทธิ์ การลงโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ซื้อมาเกินกว่าจำนวนเครื่องจึงถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์

 

3) ผู้จัดซื้อจะสังเกตโปรแกรมคอมพิวเตอร์ปลอม ที่ละเมิดลิขสิทธิ์ได้อย่างไร

ในบางกรณีผู้ซื้อสามารถตรวจสอบได้ง่ายจากบรรจุภัณฑ์ภายนอกของโปรแกรมคอมพิวเตอร์  แต่บางกรณีก็ทำได้ยาก  แต่มีจุดสังเกตบางประการสำหรับผู้ซื้อ ดังต่อไปนี้

-          โปรแกรมคอมพิวเตอร์ราคาถูกเกินความเป็นจริง

-          ไม่มีบรรจุภัณฑ์ อุปกรร์ คู่มือการใช้งาน และไม่มีใบอนุญาต

-          บรรจุภัณฑ์ของโปรแกรมคอมพิวเตอร์มีลักษณะเป็นสีซีด หรือเป็นสำเนา

-          ในแผ่นซีดีเพียงหนึ่งแผ่นมีการรวบรวมโปรแกรมคอมพิวเตอร์จากผู้ผลิตหลายรายเข้าด้วยกัน ซึ่งตามปกติไม่ได้มีการรวมเข้าเป็นชุดเดียวกัน เป็นต้น

 

4) การที่ผู้ขายเครื่องคอมพิวเตอร์ได้เสนอการติดตั้งโปรแกรมคอมพิวเตอร์ต่างๆ โดยไม่คิดมูลค่า (แบบว่าแถมฟรี) เชื่อถือได้หรือไม่ อย่างไร

                กรณีที่ผู้ขายเสนอติดตั้งโปรแกรมคอมพิวเตอร์ให้แก่ผู้ซื้อเพื่อเป็นการสมนาคุณแก่ลูกค้านั้น ผู้ซื้อพึงระวัง เพราะส่วนใหญ่มักจะเป็นการลงโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ไม่ชอบด้วยกฏหมาย หากผู้ขายยื่นข้อสมนาคุณดังกล่าว ผู้ซื้อควรเรียกให้ผู้ขายมอบสัญญาอนุญาตการใช้งานโปรกแกรม (License) ให้แก่ผู้ซื้อด้วย หากผู้ขายปฏิเสธหรือไม่มีสัญญาอนุญาตส่งมอบให้แก่ผู้วื้อ ผู้ซื้อไม่ควรรับข้อเสนอการติดตั้งโปรแกรมคอมพิวเตอร์ดังกล่าว เนื่องจากเป็นข้อสันนิษฐานเบื้องต้นได้ว่า โปรแกรมคอมพิวเตอร์นั้นเป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ผิดกฎหมาย