โดย ศ. เสน่ห์ จามริก
ต้องตั้งคำถาม ๕ ข้อ เพื่อจุดประเด็น ไปสู่การเปลี่ยนแปลงสังคม
• การเรียนรู้เพื่อความเป็นไทของใคร อย่างไร เพื่ออะไร ต้องเน้นของประชาชน. เน้นในชนบท สถานการณ์ขัดแย้งที่เกิดอยู่ในปัจจุบันไม่ใช่ระหว่างฝ่ายเสื้อเหลืองเสื้อแดง แต่มองให้ลึกวิกฤตินี้เป็นผลของความแตกต่างลักลั่นขัดแย้งที่สะสมมานับศตวรรษ เป็นอาการของโรคทางสังคม ที่การปฏิรูปการเรียนรู้แนวเพื่อความเป็นไท จะช่วยปัดเป่า ปัญหาเชิงโครงสร้างที่เริ่มเปลี่ยนแปลงไปสู่ความทันสมัย ช่วง ร. ๕ และเพื่อพัฒนา สมัย สฤษดิ์ ได้ก่อความขัดแย้งเป็นต้นมา สมัย ร. ๕ สร้างระบบโรงเรียน เพื่อให้ทันสมัย รับวิกฤติ จากตะวันตก กรมหมื่นวชิรญาณวโรรสได้ติงว่าการจัดการศึกษาแผนใหม่ การเรียนการสอนนอกโรงเรียน ที่เรียนตามวัด ที่บ้าน ก็เป็นการศึกษาเหมือนกัน เกิดกำแพงโรงเรียน ในระบบ นอกระบบ การเรียนรู้เพื่อความเป็นไท เกี่ยวข้องกับทั้งในและนอกระบบ ๓๐ ปีมาแล้วท่านวิจัยการเมืองกับการศึกษา เอาเรื่องกรมหมื่นฯ มาตั้งข้อสังเกต ถูกรายงานว่าหมิ่นพระมหากษัตริย์ เกิดการแบ่งแยกคนออกเป็น ๒ กลุ่ม เกิดช่องว่าง ที่ซ้ำเติมโดยการพัฒนาสมัยสฤษดิ์ ทำให้ชนบทถูกกระทำให้ตกต่ำลงไป ทำให้คนชนบทไม่สามารถกลั่นกรองความคิด ให้เป็นไทอย่างแท้จริง การเรียนรู้เพื่อเป็นไท จึงถูกกับยุคสมัย
• จะมองการเรียนรู้เพื่อความเป็นไทอย่างไร ต้องไม่ใช่แค่การศึกษา เพราะสังคม การเมือง เศรษฐกิจ การศึกษา เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ต้องดำเนินการเพื่อไปสู่ทางแก้วิกฤติโครงสร้างส่วนรวม ให้เกิดผลในทางเป็นจริง
ข้างบนนั้น เป็นบันทึกที่ผมจดไว้จากการฟังการปาฐกถาพิเศษ ของงานระพีเสวนาครั้งที่ ๒ เมื่อวันที่ ๓ พ.ค. ๕๒
วิจารณ์ พานิช
๑๓ พ.ค. ๕๒
