วันที่สอง ๗ เม.ย.๕๒

 

ค้นหาความกลัว

 

ความกลัวของครู  กลัววิชาที่สอน กลัวตัวเองจะรู้ว่าเราไม่รู้

ความกลัวของนักเรียน กลัวครู กลัววิชา กลัวเพื่อนหาว่าตัวโง่

 

 

สืบค้นความกลัวร่วมกันด้วยการทำ “อ่างปลา”(fish bowl) = ให้คนที่อยากจะแบ่งปันในเรื่องนั้น เข้ามานั่งเป็นวง แล้วผลัดกันเล่าเรื่องความกลัวของครู และความกลัวของนักเรียน โดยเว้นที่ว่างไว้ให้ ๑-๒ ที่ สำหรับให้ผู้ฟังที่นั่งอยู่วงนอกที่สนใจในประเด็นสนทนา ณ ขณะนั้นๆ เข้ามาร่วมพูดคุยด้วย เมื่อจบประเด็นแล้วคนที่เข้ามาก็จะลุกออกไป เว้นที่ไว้ให้คนสนใจที่ฟังอยู่วงนอกได้เข้ามาแลกเปลี่ยนต่อไป

 

ความกลัวของครูปาด ที่นำมาเล่าสู่กันฟังในอ่างปลา คือ ความกลัวของครู ที่กลัวว่าจะสื่อสารกับเด็กไม่ได้ กลัวว่าจะเข้าถึงจิตใจและความรู้สึกของเด็กไม่ได้ และความกลัวนี้ก็ได้ผลักเข้าไปในจุดที่ไม่มีอะไรจะเสีย จึงเอาความตั้งใจดีเป็นตัวตั้ง และพยายามที่จะเข้าถึงลูกศิษย์ให้ได้มากที่สุด

 

เมื่อเชื่อมโยงกับพวกเขาได้แล้ว ก็หาวิธีที่จะพาเขาไปเรียนรู้ คำถามที่เกิดขึ้นต่อมาคือการเรียนรู้จะเกิดขึ้นได้อย่างไร อะไรคือการเรียนรู้ แล้วก็ไปทำให้พวกเขาได้เรียนรู้ จึงได้เข้าไปส่งเสริม ให้กำลังใจ ใช้คำถามเข้าไปช่วยให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ เมื่อถึงตอนนี้ก็กลัวว่าเขาจะเรียนรู้ไม่ได้เต็มที่

 

ต่อมาก็เริ่มจะกังวลว่าความรู้ที่เขาควรจะได้ว่าจะเกิดขึ้นได้อย่างไร เราเข้าใจความรู้ที่มีอยู่แล้วชัดเจนหรือยัง เราจัดระเบียบความรู้ได้แค่ไหน สื่อสาร สัมพันธ์ สังเกตกระบวนการเรียนรู้ และจะตกผลึกความรู้ให้เหมาะกับวัยของผู้เรียนได้แค่ไหน

 

ในขั้นสูงของการเรียนรู้ คือการสร้างความรู้เอง และการทำให้คนอื่นได้เรียน เมื่อเห็นเด็กกินความรู้ในแบบของเขา แล้วส่งกลับออกมาในแบบของเขา ตอนนี้เป็นความสุขอย่างหนึ่งที่ได้เห็นว่าเด็กได้เรียนรู้อะไร

 

เมื่อรู้จักกันแล้ว ชีวิตก็เริ่มผูกพันกัน สัมพันธ์กัน เรียนรู้ร่วมกัน ความผูกพันนี้นำเราตกลงไปในหลุมดำของความกังวล เหมือนปัญหาหญ้าปากคอกที่พ่อแม่ก็พบ  บางทีก็เป็นความห่วงใยแบบไม่ค่อยมีเหตุผล เป็นความกังวลทุกข์ใจที่บางเรื่องก็ติดตัวเรามาตั้งแต่วัยเด็ก แล้วเราก็ถอนไม่ออก เอามากังวลกับเขาต่อ

 

แล้วความสำเร็จที่คิดว่ามีก็กลายเป็นความล้มเหลว เพราะเราเข้าไม่ถึงแก่นชีวิตของเขา เมื่อถอยออกมาดูสิ่งที่เกิดขึ้น สติก็เริ่มมา แล้วก็เริ่มระลึกถึงคำที่โบราณสอนเอาไว้ว่า บุญคุณของครูนั้นยิ่งใหญ่กว่าพ่อแม่ เพราะครูอยู่นอกวงจรของกรรมเวร เพื่อที่จะคอยช่วยเหลือลูกศิษย์ให้พ้นจากอุปสรรคทั้งหลาย

 

 

ครูกับศิษย์จะสัมพันธ์กันอย่างไรจึงจะไม่ตกลงไปในหลุมดำ จุดยืนที่แม่นยำของครูเท่านั้นที่จะช่วยเหลือเขาได้ ข้อจำกัดและความสำเร็จทั้งหมดจึงอยู่ในตัวครูเอง เมื่อเห็นอย่างนี้แล้วก็เกิดความกลัวในข้อจำกัด ในความไม่ดีของตัวเอง

 

มีหลายเรื่องของเราที่พิมพ์ลงไปบนเขา ทั้งด้านบวกและด้านลบ จากความกล้าที่จะเข้าไปสอน เข้าไปสัมพันธ์กับเขาทั้งในมิติของการสอนวิชา และชีวิต กลายเป็นความลังเล ว่าเราเองเป็นเรื่องใหญ่ของสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นทั้งหมด