หนังสือ "พุทธธรรมกับสังคม" นี้ก็เป็นอีกตัวอย่างหนึ่งที่ปราชญ์ของแผ่นดิน ที่ท่านเข้าถึง "พุทธธรรม" ขั้นสูง และได้ศึกษาหาแนวทางที่จะช่วยให้คนอื่น ๆ ในสังคมเห็นและเข้าถึงพุทธธรรมให้ได้ ...... ถ้าดูผิวเผิน อาจจะเป็นข้อความแรง ๆ แต่ถ้าพิจารณาอย่างใจที่เป็นกลางมีสติ สมาธิและปัญญา แล้วจะพบว่า นั่นเป็นสุดยอดความจริงปรมัตถ์แห่งยุคสมัย...ที่ตกผลึกจากปัญญาปฏิบัติตามพระธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าบูรณาการเข้ากับบริบทแห่งยุคสมัยโดยยังคงรักษาแก่นพระธรรมคำสั่งสอนไว้เป็นอย่างดี...
  • หลังจากที่ได้ทดลองอ่านหนังสือ "พุทธธรรมกับสังคม" ที่เขียนโดยท่าน ศาสตราจารย์ น.พ.ประเวศ วะสี โดยในการอ่านครั้งแรกนั้นเป็นเล่มที่ยืมมาจากห้องสมุด
  • อ่านแล้วพบว่าเป็นหนังสือที่ดีมาก ๆ ครับ จึงตัดสินใจสั่งซื้อจากร้านหนังสือออนไลน์ ชุดที่ได้มานี้เป็นการพิมพ์ครั้งที่ 25 ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 เล่มเล็กกระทัดรัดมากขึ้น
  • เล่มที่สองนี้มีชื่อว่า "เส้นทางนรก หรือ เส้นทางสวรรค์" จึงขอนำเนื้อหาบางส่วนที่ผมประทับใจมานำเสนอไว้ดังนี้ครับ

 

  • ...การพร่ำพรรณนาแต่เพียงว่า "จิตใจดีเสียอย่าง ทุกอย่างจะดีเอง" คงจะแก้ปัญหาไม่ได้
    เป็นการดี ที่มีคนตั้งใจทำดี
    เป็นการดี ที่มีคนเจริญสมาธิ
    เป็นการดี ที่มีคนเจริญปัญญา
    จะทำเท่าไร ก็เชิญเถิด เป็นของดี ถึงท่านเองอาจจะไม่สนใจที่จะพัฒนาสังคมในด้านอื่น ๆ ก็ไม่เป็นไร
    ขออย่าเที่ยวไปสอนคนอื่นว่า "อย่างอื่นไม่สำคัญ อย่างอื่นไม่ควรทำ ถ้าจิตใจดีเสียอย่างทุกอย่างจะดีเอง"
    เพราะไม่เป็นความจริง เป็นเรื่องเพ้อฝัน เป็นไสยศาสตร์
    เป็นการที่ต่อต้านการสร้างปกติภาพในสังคม
    เป็นชนวนให้เกิดความวุ่นวายสับสน และบ่อเกิดอาชญากรรม ติดตามมานานัปการ
    จิตใจของคนส่วนใหญ่จะดีไม่ได้ ถ้าปราศจากอาชีพและรายได้ที่จะยังให้มีปัจจัย ๔ โดยทั่วถึง
    ถ้าไม่เชื่อจะอ้างพระไตรปิฎกมาให้ดูก็ได้ครับ     (หน้า 149-150)

 

  • ...ทุกวันนี้เทคนิคในการส่งเสริมให้คนมีกิเลสตัณหานั้นได้พัฒนาไปมาก ทั้งทางวิทยุ โทรทัศน์ และสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ (อินเทอร์เน็ต ด้วยครับ) เข้าไปถึงทุกบ้านทุกช่องให้สัมผัสได้ ทั้งทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ (การสัมผัสเป็นเครื่องกำหนดจิต) แล้วระบบการสอนธรรมะ และระบบการศึกษา อย่างที่เคยทำจะมีน้ำยาอะไรไปสู้ได้ (หน้า 161)

 

  • ...ถ้าเราไม่สามารถสร้างความอยู่เย็นเป็นสุขขึ้นได้ในสังคม ถ้าคนส่วนใหญ่ต้องอยู่ร้อนนอนทุกข์ แล้วล่ะก็ เมินเสียเถิดที่เราจะเห็นคนส่วนใหญ่มีโอกาสพัฒนาจิตใจขึ้นตามหลักไตรสิกขา อันได้แก่ ศีล สมาธิ ปัญญา แล้วเราก็จะบอกว่า ประยุกต์พุทธธรรมไม่ได้ผลโว้ย...(หน้า 174)

 

 

สิ่งที่ได้เรียนรู้

  • เมื่อได้อ่านหนังสือชุดนี้ ทำให้เห็นจุดบอดของตนเอง และคิดว่าคงเป็นจุดบอดของนักเทคโนโลยีอีกจำนวนไม่น้อยเช่นกัน
  • กล่าวคือ นัก ICT จะคุ้นชินกับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจนเป็นนิสัย หรือเป็นธรรมดา เช่น เห็นการตกรุ่นของคอมพิวเตอร์อยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน
  • เห็นการเปลี่ยนแปลงสื่อที่ใช้ในการเก็บข้อมูลเริ่มตั้งแต่แผ่นดิสเก็ต ขนาด 8 นิ้ว มาเป็น 5 นิ้ว เป็น 3 นิ้ว และ Handy Drive ที่ขนาดเล็กลงแต่ประสิทธิภาพสูงขึ้นหลายเท่าตัวแบบก้าวกระโดด => พวกเราอยู่กับการเปลี่ยนแปลงนี้จนเคยชิน จนเป็นธรรมดา ธรรมชาติ จนสร้างนิสัยให้เราไม่ค่อยให้ความสำคัญหรือสนใจกับประวัติศาสตร์และสิ่งที่ผ่านมาเท่าที่ควร
  • ส่วนใหญ่เราจะมองหาสิ่งใหม่ ๆ คิดไปข้างหน้าแต่ถ่ายเดียว ไม่ค่อยศึกษาหรือให้ความสนใจว่า ใครทำอะไรไว้บ้างอย่างไร 
  • ดู ๆ ไปก็เป็นสิ่งที่ดีอยู่ แต่ทว่าได้สร้างจุดบอดให้กับเรามากขึ้นทุกวันอย่างไม่รู้ตัว
  •  ... ยกตัวอย่าง เราจะเห็นว่าเทคโนโลยี Handy Drive นั้นไม่ได้อาศัย หรือพัฒนาขึ้นโดยตรงจากเทคโนโลยีก่อนหน้าอย่างแผ่นดิสเก็ตเลย เป็นต้น
  • จุดบอด ที่ว่านี้ก็คือ ด้วยวิถีชีวิตนัก ICT ทำให้เราสนใจประวัติศาสตร์น้อยลง หรือแทบจะไม่สนใจเลยนั่นเอง
  • ผมเริ่มเห็นจุดบอดนี้ตอนที่ได้อ่านหนังสือ "พุทธธรรมกับสังคม" คือ ทำให้เข้าใจลึกซึ้งมากขึ้นว่าบางสิ่งบางอย่างที่เราคิดจะสร้างหรือจะทำนั้น หลายสิ่งหลายอย่างได้มีผู้ที่คิดและทำมาก่อนแล้ว
  • หนังสือ "พุทธธรรมกับสังคม" นี้ก็เป็นอีกตัวอย่างหนึ่งที่ปราชญ์ของแผ่นดิน ที่ท่านเข้าถึง "พุทธธรรม" ขั้นสูง และได้ศึกษาหาแนวทางที่จะช่วยให้คนอื่น ๆ ในสังคมเห็นและเข้าถึงพุทธธรรมให้ได้ ...
  • ยกตัวอย่างเช่น ข้อความในหนังสือบางส่วนข้างต้นนั้น ผมคิดอยู่นานว่าจะนำเสนออย่างไรให้ท่านผู้อ่านเข้าใจในสิ่งที่นำเสนอนั้น จึงตัดสินใจนำข้อความพร้อมต้นฉบับมากล่าวอ้างพร้อมระบุเลขหน้าเพื่อให้ท่านผู้อ่านที่สนใจไปค้นคว้าอ่านเพิ่มเติมได้
  • ... ถ้าดูผิวเผิน อาจจะเป็นข้อความแรง ๆ แต่ถ้าพิจารณาอย่างใจที่เป็นกลางมีสติ สมาธิและปัญญา แล้วจะพบว่า นั่นเป็นสุดยอดความจริงปรมัตถ์แห่งยุคสมัย...ที่ตกผลึกจากปัญญาปฏิบัติตามพระธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าบูรณาการเข้ากับบริบทแห่งยุคสมัยโดยยังคงรักษาแก่นพระธรรมคำสั่งสอนไว้เป็นอย่างดี...