การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมที่สูงที่สุดนั้นละคืออารยธรรม ( highly developed cultures of superior cultures )

มองทั่วไปในอารยธรรมสื่อถึงความเจริญรุ่งเรืองทุกส่วนเสี้ยวของสังคมชาวโลกไม่เน้นไปที่ชนเผ่าหนึ่งใด  ในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน  พ.ศ. 2525 หน้า 943 ซีกขวาบ่งชัดว่า 

 อารยธรรมคือความเจริญด้วยขนบธรรมเนียมอันดี  มีนักประวัติศาสตร์หลายท่านให้ความหมายน่าสนใจอย่าง  Arnold  J.  Toynbee กล่าวทำนองว่า  วิวัฒนาการของวัฒนธรรมนั้นละเป็นอารยธรรม  ในสังคมคนโบราณมักมีอายุสั้น  มีคนจำนวนน้อยและได้รับอิทธิพลจากสิ่งแวดล้อมและด้านภูมิศาสตร์แบบแคบ ๆ ส่วนอารยธรรมจะมีอายุยาวนานกว่า.  L. M. Morgan  กล่าวทำนองว่า  ความเจริญของคนเรามี 3 ระยะดังนี้

1 . เป็นระยะที่คนเรามีความเป็นอยู่อย่างสัตว์ป่า ( คนเถื่อน )

2 . เป็นระยะที่คนเราเริ่มรู้จักใช้เครื่องมือทำมาหากินและใช้สื่อสารแทนคำพูด

3 . เป็นระยะที่คนเราสร้างวัฒนธรรมจนกลายมาเป็นอารยธรรมในที่สุด

สำหรับ Oswald  Spengler  กล่าวทำนองว่า  การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมที่สูงที่สุดนั้นละคืออารยธรรม ( highly  developed  cultures  of  superior  cultures )  ในความเป็นวัฒนธรรมที่จะกล่าวได้ว่ากลายเป็นอารยธรรมก็ต่อเมื่อวัฒนธรรมได้พัฒนาตนเองอย่างคนเรามีอักษรใช้  มีสังคมเมือง  มีสถาบันองค์กรต่าง ๆ   

ทางมาแห่งอารยธรรม  เกิดจากคนเรามีหลักแหล่งมั่นคงแล้วต้องการสิ่งเหล่านี้คือ

1 . ต้องการทำมาหากินเลี้ยงชีพ

2 . ต้องการมีระบอบการปกครองที่ดี

3 . ต้องการความมีระเบียบวินัยในสังคม

4 . ต้องการค้นหาความรู้ใฝ่ใจในการศึกษา

5 . ต้องการแสดงอัตลักษณ์ความคิดความรู้สึกของตน

6 . ต้องการมีสิ่งยึดเหนี่ยวทางจิตใจ ( ศาสนา )

สิ่งเสริมสร้างทางมาของอารยธรรม  อาจจะกล่าวได้ว่า

1 . ทางด้านภูมิอากาศ  ส่งผลต่อภาวะความเป็นอยู่คนเราอย่างอินเดียและจีนถือว่าเป็นอู่อารยธรรมตะวันออกและกรีกถือเป็นอู่อารยธรรมตะวันตก

2 . ทางด้านภูมิประเทศ ติดกับแม่น้ำ  ติดกับขุนเขา  ติดกับทะเล ก็มีผลต่อคนเราเหมือนกัน

3 . ทางด้านเผ่าชนเร่ร่อน  อย่างชาวอารยันสมัยโบราณที่เข้ามาอยู่อาศัยในแถบแม่น้ำสินธูของอินเดียแล้วสร้างความเจริญต่าง ๆ

4 . ทางด้านความเชื่อว่าทางศาสนา  อย่างแนวคิดว่าคนเรามีบาป  มีความทุกข์  เลยทำให้คนเราแสวงหาความสุขของชีวิต  เมืองที่เจอภัยธรรมชาติอย่างยิ่ปุ่นก็มีความเจริญก้าวหน้าในการหาทางป้องกันภัยต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นแผ่นดินไหวภูเขาไฟระเบิดนั้นเอง.