ระบบสารสนเทศที่จำเป็นต่อการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษา
ประกอบด้วย
- ระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา
- ระบบสารสนเทศที่เกี่ยวกับผู้เรียน
- ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารงานวิชาการ
- ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ
ข้อ ๑
ดังตัวอย่างต่อไปนี้
๑. ระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา
เป็นการนำเสนอข้อมูลสารสนเทศพื้นฐานทางการศึกษา ของสถานศึกษา ซึ่งสามารถสืบค้นได้ตามหมวดหมู่ เพื่อให้ผู้บริหาร ผู้เกี่ยวข้องใช้ประโยชน์ในการพิจารณาวางแผนพัฒนาปรับปรุงการจัดการศึกษาของโรงเรียน เขตพื้นที่การศึกษาให้มีประสิทธิภาพ
ในการทําระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา ถ้าระบบข้อมูลสารสนเทศไม่ครบถ้วน ไม่ชัด ไม่ถูกต้อง ไม่รู้ความต้องการของชุมชน ก็จะไม่สามารถที่จะหาสิ่งต่างๆเพื่อมาใช้ในการพัฒนาโรงเรียนได้ และจะไม่ทราบเลยว่าโรงเรียนจะช่วยอะไรตัวเองได้อย่างไร โดยเฉพาะสภาพเศรษฐกิจ สภาพการเมือง สภาพของสังคม โรงเรียนที่ต้องมีการจัดเก็บข้อมูลสภาพเศรษฐกิจ การเมือง เช่นกัน ว่าพื้นที่โรงเรียนเป็นอย่างไรบ้าง นักเรียนยากจนไหม และความต้องการของชุมชนเป็นอย่างไร ภูมิปัญญาท้องถิ่นมีไหม ควรจะใช้อะไรได้บ้าง เมื่อทราบผลตรงนี้ จะทําให้ระบบเกิดขึ้นและสามารถดําเนินการเรื่องอะไร ต่าง ๆ ได้ เพื่อพัฒนาสถานศึกษาได้ตามแนวทางที่วางไว้ได้
ข้อมูลจำเป็นสำหรับระบบสารสนเทศพื้นฐาน ได้แก่
1. ข้อมูลสถานศึกษา เป็นข้อมูลทั่วไปของสถานศึกษา เช่น
- ประวัติการก่อตั้ง
- ข้อมูลอาคารเรียน อาคารประกอบ
- ข้อมูลสภาพภูมิประเทศ
- ข้อมูลชุมชน
- รายได้ผู้ปกครอง
- ภูมิปัญญาท้องถิ่น
- เกียรติประวัติ ของโรงเรียน
- จุดเด่น จุดด้อย
- ข้อมูลและสารสนเทศเกี่ยวกับภาพรวมของโรงเรียน
- สภาพเศรษฐกิจการเมือง สังคม ความต้องการของชุมชน
- สภาพการบริหารและการจัดการตามโครงสร้างและภารกิจ
- ปฏิทินปฏิบัติงานของสถานศึกษา
- ระบบเอกสารที่จำเป็นในสถานศึกษา เป็นต้น
2. ข้อมูลนักเรียน เป็นข้อมูล
- ข้อมูลเกี่ยวกับเขตบริการ
- ข้อมูลเกี่ยวกับสำมะโนนักเรียน
- ข้อมูลเกี่ยวกับการบริการนักเรียนขาดแคลน เช่น เสื้อผ้า เครื่องเขียน แบบเรียน อาหารกลางวัน
- ข้อมูลเกี่ยวกับจำนวนและประเภทการบริการด้านสุขภาพอนามัย
- ข้อมูลเกี่ยวกับการบริการแนะแนว
- ข้อมูลเกี่ยวกับกิจกรรมเสริมหลักสูตรและพัฒนาเยาวชน
- ข้อมูลเกี่ยวกับทุนการศึกษา
- ข้อมูลเกี่ยวกับโครงการเสริมความเสมอภาคในโอกาสทางการศึกษา
- สถิติการมาเรียนของนักเรียน
- จำนวนและอัตราซ้ำชั้นของนักเรียน
- จำนวนและอัตราการออกกลางคันของนักเรียน
- การจัดกิจกรรมชุมนุมของนักเรียน เป็นต้น
3. ข้อมูลบุคลากร เป็นข้อมูลเกี่ยวกับ
- ข้อมูลรายละเอียดใน ก.พ.7 และแฟ้มประวัติข้าราชการ ลูกจ้างประจำ,ชั่วคราว
- ข้อมูลเกี่ยวกับคุณลักษณะเชิงคุณภาพทางการศึกษา เช่นวุฒิการศึกษา ความถนัด ความสามารถพิเศษ สถานที่พักอาศัย การเดินทาง การศึกษา และ ประสบการณ์
สถานภาพครอบครัว
- ข้อมูลพื้นฐานของบุคลากร เช่นภูมิลำเนาเดิม ระดับชั้น เงินเดือน อายุราชการ ความดีความชอบ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ประวัติทางวินัย
- การประชุม
- การลาของบุคลากร
- การพัฒนาตนเองของบุคลากร
- การเผยแพร่และแสดงผลงานของบุคลากร เป็นต้น
4. ข้อมูลอาคารสถานที่ เช่น
- จำนวนอาคารเรียนและอาคารประกอบ
- รูปแบบ ขนาด อายุ งบประมาณการก่อสร้าง สภาพของอาคาร
- ครุภัณฑ์โรงเรียน
- จำนวนห้องเรียน
- พื้นที่โรงเรียนและพื้นที่ใช้ประโยชน์
- สภาพพื้นที่
- กรรมสิทธิ์ที่ดิน
- อัตราพื้นที่กับนักเรียน
- ข้อมูลด้านสาธารณูปโภค
- บริเวณข้างเคียงกับโรงเรียน เป็นต้น
นอกจากนี้ระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา จะประกอบด้วยข้อมูลและสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับ ภาพรวมของสถานศึกษา สภาพเศรษฐกิจ การเมืองสังคม ความต้องการของชุมชน สภาพการบริหารและการจัดการตามโครงสร้างและภารกิจ เช่น ปฏิทินการปฏิบัติงานของสถานศึกษา กิจกรรมประจําวันของสถานศึกษา ระบบเอกสารที่จําเป็นในสถานศึกษา ในการทําระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา ถ้าระบบข้อมูลสารสนเทศไม่ครบถ้วน ไม่ชัด ไม่ถูกต้อง ไม่รู้ความต้องการของชุมชน ก็จะไม่สามารถที่จะหาสิ่งต่างๆเพื่อมาใช้ในการพัฒนาโรงเรียนได้
๒. ระบบสารสนเทศที่เกี่ยวกับผู้เรียน
ระบบสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับผู้เรียน เป็นระบบสารสนเทศที่รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับผู้เรียนทั้งหมด เช่น ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียน คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน ผลงานและการแสดงออกของผู้เรียน รูปแบบการเรียนรู้ของผู้เรียน เป็นต้น
ระบบสารสนเทศเกี่ยวกับผู้เรียนโรงเรียนต้องมีการจัดทําขึ้นให้เป็นไปตามมาตรฐานการประเมินตนเองเพื่อรองรับการประเมินจากต้นสังกัด และโรงเรียนก็สามารถให้ข้อมูลหรือระบบสารสนเทศแสดงผลสัมฤทธิ์ให้เห็นทุกตัวในฐานข้อมูลว่าขณะนี้เป็นอย่างไรบ้าง โดยการเก็บข้อมูลจะส่งผลกับการประเมินคุณภาพผู้เรียนผลที่ได้จะเป็นตัวชี้วัดคุณภาพของซึ่งจะเป็นตัวบ่งบอกความก้าวหน้าของผู้เรียน
- ข้อมูลเกี่ยวกับเขตบริการ
- ข้อมูลเกี่ยวกับสำมะโนนักเรียน
- ข้อมูลเกี่ยวกับการบริการนักเรียนขาดแคลน เช่น เสื้อผ้า เครื่องเขียน แบบเรียน อาหารกลางวัน
- ข้อมูลเกี่ยวกับจำนวนและประเภทการบริการด้านสุขภาพอนามัย
- ข้อมูลเกี่ยวกับการบริการแนะแนว
- ข้อมูลเกี่ยวกับกิจกรรมเสริมหลักสูตรและพัฒนาเยาวชน
- ข้อมูลเกี่ยวกับทุนการศึกษา
- ข้อมูลเกี่ยวกับโครงการเสริมความเสมอภาคในโอกาสทางการศึกษา
- สถิติการมาเรียนของนักเรียน
- จำนวนและอัตราซ้ำชั้นของนักเรียน
- จำนวนและอัตราการออกกลางคันของนักเรียน
- การจัดกิจกรรมชุมนุมของนักเรียน
- ข้อมูลเกี่ยวกับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียน
- ข้อมูลเกี่ยวกับคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน
- ข้อมูลผลงานและการแสดงออกของผู้เรียน
- ข้อมูลรูปแบบการเรียนรู้ของผู้เรียน
๓. ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารงานวิชาการ
ระบบสารสนเทศการบริหารวิชาการ เป็นการจัดระบบสารสนเทศเกี่ยวกับหลักสูตรและการเรียนการสอน การวัดและประเมินผล การจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน
ในงานบริหารฝ่ายวิชาการซึ่ง ประกอบด้วยฝ่ายวัดผล ฝ่ายประเมินผล หัวหน้าฝ่ายวิชาการ หัวหน้าหมวด หัวหน้ากลุ่มสาระ ต้องมีการเก็บข้อมูลในด้านต่างๆและจากการเก็บข้อมูลก็จะสามารถพบว่ามีนักเรียนที่มีปัญหาในด้านต่างๆอย่างไร และโรงเรียนก็ต้องมีวิธีแก้ไขปัญหาเหล่านี้ได้ เช่น โรงเรียนอาจจะช่วยนักเรียนกลุ่มที่มีปัญหานี้ได้ด้วยสอนเสริมเพิ่มเติมในวิชาที่นักเรียนมีปัญหา และจากผลความก้าวหน้าตรงนี้จะเป็นชี้วัดว่าโรงเรียนต้องพัฒนาตัวเองให้ไปในทิศทางใดได้อย่างไร
๔. ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ
ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ เป็นระบบสารสนเทศที่ต้องมีการประมวลผลรวม มีการเปรียบเทียบข้อมูลอย่างถูกต้องและทันสมัยจึงมีความหมายต่อการจัดการและการบริหารงานอย่างเต็มที่และมีประสิทธิภาพ โดยมีตัวอย่างรายงานของระบบสารสนเทศ เช่น สภาพการบริหารและการจัดการ ความสอดคล้องระหว่างวิสัยทัศน์ ภารกิจและเป้าหมายการพัฒนา สภาพและบรรยากาศการเรียนรู้ ทรัพยากรและสิ่งอำนวยความสะดวก การพัฒนาวิชาชีพ ความสัมพันธ์ระหว่างสถานศึกษากับผู้ปกครองและชุมชน อัตราส่วนระหว่างจำนวนนักเรียนต่อครู อัตราส่วนระหว่างจำนวนนักเรียนต่อห้อง และอื่น ๆ เช่น
- ยอดงบประมาณแผ่นดินตามหมวดเงินงบประมาณและแผนงานวงเงินงบประมาณในปีที่ผ่านมา
- เงินนอกงบประมาณจำนวนและแหล่งเงิน
- เงินรายได้สถานศึกษา
- ทรัพย์สินของโรงเรียน
- จำนวนหนังสือเข้า-ออก รับ-ส่ง
- ระบบระเบียนและสถิติต่าง ๆ ที่จัดทำในโรงเรียน
- งานบัญชีประเภทต่าง ๆ
- แบบฟอร์มที่ใช้ จำแนกตามประเภทต่าง ๆ
- เงินสวัสดิการ จำแนกตามประเภท/จำนวน
- วัสดุอุปกรณ์และแหล่งบริจาคจำนวน/มวลค่า
- ข้อมูลเกี่ยวกับงานสารบรรณ
- ข้อมูลเกี่ยวกับทะเบียนพัสดุ/ครุภัณฑ์และการเงิน
- ข้อมูลการอยู่เวรรักษาการณ์
- จำนวนชั่วโมงผู้บริหารสถานศึกษาไปราชการ
- ข้อมูลเอกสารเกี่ยวกับนิเทศ เยี่ยมเยียน เป็นต้น
อ้างอิง
โสพล พุทธา -การจัดการนวัตกรรม-รายงานระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา
เข้าถึง htt://gotoknow.org/blog/soponputta/168505
โกโกริโกะ Music Man- สารสนเทศที่จำเป็นต่อการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษา
http://learners.in.th/blog/romeod379/84208
