แต่บางพื้นที่พันธุ์ข้าวเขาดีก็มีคนมารุมซื้อมาก ชาวนาก็หารือกันว่า วันครบกำหนดเกี่ยวข้าวก็ให้คนที่ต้องการซื้อมาเกี่ยวข้าวเองเลย ชาวนาไม่ต้องเกี่ยวข้าว แค่เก็บเงินลูกเดียว
การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น
ปัจจุบันนี้ประเด็นเรื่องพันธุ์ข้าว ชาวบ้านยอมรับได้และมีการนำไปต่อยอดเชื่อมโยงกับเรื่องอื่นๆ บ้างแล้ว แต่ในภาพรวมการต่อยอดให้ครบวงจรยังไม่ได้จัดการให้เป็นระแบบและเป็นรูปธรรมชัดเจน หลายกลุ่มยังเป็นเพียงแนวคิดเท่านั้น เช่น หลายอำเภอมีแนวคิดว่า ถ้ามีทุนของตัวเองเรื่องไหนที่สามารถจัดการเองได้ก็จะเคลื่อนต่อเอง เช่น จะทำโรงปุ๋ยเป็นของตัวเอง จะผลิตปุ๋ยเม็ดขาย เป็นต้น สิ่งเหล่านี้ยังไม่ได้เชื่อมให้เป็นภาพรวมร่วมกัน แต่ในปี ๒๕๕๒ นี้ได้ตั้งเป้าไว้ว่าภายใน ๓ ปี จะทำให้ครบวงจรเรื่องค้าพันธุ์ข้าว ซึ่งจริงๆ แล้วชาวบ้านบางกลุ่มก็ทำเรื่องการค้าพันธุ์ข้าวร่วมกันอยู่แล้ว บางพื้นที่ทำมาแล้ว ๒ ปี ค้าเอง ทำพันธุ์เอง แต่ที่ผ่านมาก็ยังเป็นระดับปัจเจค หรือมีการร่วมทุนในกลุ่มของเขาเอง ๒ - ๓ คน ยังไม่ใช่กลุ่มใหญ่
ความเปลี่ยนแปลงของชาวนานครสวรรค์นั้น เห็นชัดว่าชาวนาสามารถลดต้นทุนการผลิตได้ควบคู่ไปกับพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปของชาวนาหลังจากเข้าโรงเรียนชาวนา ซึ่งโรงเรียนชาวนาพาไปเรียน ไปดูงาน ไปอบรม และผ่านกระบวนการต่างๆ เช่น ให้ชาวนาไปเรียนรู้กับปราชญ์ชาวบ้านในภารอีสานและภาคใต้ ไปเปิดหู เปิดตา ไปเรียนรู้ ในที่ต่างๆ
ตัวอย่างความเปลี่ยนแปลงของชาวนานครสวรรค์
“ชาวนาคู่หนึ่ง เดิมสามีเป็นคนติดเหล้า ติดบุหรี่ แต่พอไปอบรม (ซึ่งก็จำไม่ได้ว่าเข้ากระบวนการไหน) กลับมาก็เลิกเหล้า เลิกบุหรี่ ภรรยาก็งงๆ สามีก็เลยส่งให้ภรรยาซึ่งรักสวย รักงาม และไม่ค่อยช่วยทำนาเท่าไร ไปอบรมบ้าง พอกลับมาภรรยาก็เปลี่ยนไป สิว ฝ้า เต็มหน้า เพราะมีอะไรก็ลงไปช่วยทำหมด ซึ่งเหตุผลอะไรที่ทำให้ชาวนาคู่นี้เปลี่ยนเราเองคงตอบไม่ได้ ต้องไปถามเจ้าตัวเขาเอง เพราะเราไม่มีศักยภาพพอที่จะไปจับสัมภาษณ์ทุกคนได้”
“๒ ปีที่แล้ว เรามีกลุ่มชาวนาที่เข้มแข็ง สามารถปลูกข้าวแล้วนำมาเป็นพันธุ์ข้าวขายได้ มีตัวอย่างหลายรูปแบบ เช่น บางคนเกี่ยวเสร็จ ก็ทำความสะอาดพันธุ์ข้าว มาคัดพันธุ์ข้าวแล้วเอาไปขาย แต่บางพื้นที่พันธุ์ข้าวเขาดีก็มีคนมารุมซื้อมาก ชาวนาก็หารือกันว่า วันครบกำหนดเกี่ยวข้าวก็ให้คนที่ต้องการซื้อมาเกี่ยวข้าวเองเลย ชาวนาไม่ต้องเกี่ยวข้าว แค่เก็บเงินลูกเดียว”
สำหรับการลดใช้สารเคมีของชาวนานั้น ประเด็นนี้ในภาพรวมยังไม่ชัดเจนเพราะยังไม่ได้หาคำตอบ
ในวาระดิถีขึ้นปีใหม่ พ.ศ. ๒๕๕๓
ขอให้คุณอุไรวรรณและครอบครัวมีความสุขดังบทบาลีที่ว่า เต อัตถลัทธา สุขิตา วิรุฬหา พุทธสาสเน อโรคา สุขิตา โหถะ สหสัพเพหิ ญาติภิ. ขอให้ครอบครัวของท่านพร้อมด้วยหมู่ญาติ จงประสบสุขในสิ่งที่ปรารถนา มีสุขภาวะที่สมบูรณ์ปราศจากโรคภัยและเจริญงอกงามไพบูลย์ในพุทธธรรมตลอดไป เทอญ.