โชคดีจริงๆ ที่ผมไปพบคุณไพศาล เจียนศิริจินดา (เม) ผู้นำคนหนึ่งของประชาคมนครสวรรค์ (paisan_may(at)yahoo.com, ๐๘๑ ๘๘๖ ๑๘๐๙)  ในเวที “ร่วมขับเคลื่อนระบบสุขภาพใหม่ ผ่านกระบวนการยกร่างธรรมนูญว่าด้วยระบบสุขภาพแห่งชาติ” ของ สช.   ที่คุ้มแม่น้ำท่าจีน  หม่อมไฉไล  อ. บางเลน  จ. นครปฐม   ระหว่าง ๑๕ – ๑๗ ม.ค. ๕๒

          ทำให้ได้คุยกันเรื่องมหาวิทยาลัยมหิดลนครสวรรค์ ที่ไปตั้งในพื้นที่บึงเสนาท พบปัญหาน้ำท่วม   ทางประชาคมนครสวรรค์และมหาวิทยาลัยมหิดลจึงร่วมกันคิดใหม่   ตกลง กันว่าต้องหาที่ใหม่   คุณไพศาลบอกว่าทำท่าจะได้ที่ดินใน อ. พยุหะคีรี ประมาณ ๑,๐๐๐ ไร่

          ประจวบเหมาะกับที่คุณหมอสมพงษ์ ยูงทอง แกนนำอีกคนหนึ่งของประชาคมนครสวรรค์ ไปพบท่านอธิการบดีปิยะสกล ของมหิดล   และตกลงความคืบหน้าได้พอสมควร    โดย คุณหมอสมพงษ์ ยูงทอง จะเข้ามาสังกัดมหาวิทยาลัยนครสวรรค์เองเลยทีเดียว   ผมจึง BAR ในคุณไพศาลไปเล่าให้หมอสมพงษ์ฟังต่อดังนี้

• แกนนำต้องร่วมกันคิดเป้าหมายหลัก คุณค่าหลัก ของ ม. มหิดลนครสวรรค์ ให้ชัด และชัดขึ้นเรื่อยๆ เมื่อเวลาผ่านไป   โดย ม. มหิดลนครสวรรค์ ต้องไม่ใช่เป็นแค่ที่เรียนอีกแห่งหนึ่งสำหรับเด็กนครสวรรค์และพื้นที่ใกล้เคียง    ม. มหิดลนครสวรรค์ ต้องเป็นมากกว่านั้น ชัดเจนกว่านั้น มีคุณค่ามากกว่านั้น   โดยคำนึงว่า เวลานี้ประเด็นเรื่องการมีที่เรียนมหาวิทยาลัยสำหรับเด็กที่จบ ม. ๖ ไม่ใช่เรื่องลำบากอีกต่อไป   เรามีมหาวิทยาลัยกว่า ๑๖๐ แห่ง    และมีที่เรียนมากกว่าจำนวนเด็กจบ ม. ๖


• ผมมองว่า ม. มหิดลนครสวรรค์ ต้องตั้งขึ้นเพื่อเป็นกลไกขับเคลื่อนชุมชนนครสวรรค์และพื้นที่ใกล้เคียง ให้เป็นชุมชนเรียนรู้ หรือพื้นที่เรียนรู้   เชื่อมโยงการเรียนรู้กับสังคมโดยรอบ   เชื่อมโยงกับวัฒนธรรมดั้งเดิมและพัฒนาสู่วัฒนธรรมสมัยใหม่บนฐานของชุมชนเอง    บนฐานของ “สินทรัพย์ทางปัญญา” ที่นครสวรรค์มีอยู่   ผสมผสานกับ“สินทรัพย์ทางปัญญา” ของโลก


• ผมมองว่า ม. มหิดลนครสวรรค์ ต้องสร้างบัณฑิตที่ต่างจากมหาวิทยาลัยอื่น   อย่างน้อยก็ตรงที่มีความรู้ความเข้าใจระบบนิเวศและระบบวัฒนธรรมนครสวรรค์และพื้นที่ใกล้เคียงดีกว่า    และมีความผูกพัน ความรัก ความภูมิใจ ต่อภูมิสังคมนี้


• การเรียนการสอนใน ม. มหิดลนครสวรรค์ จึงน่าจะแตกต่างจากที่จัดกันอยู่ในมหาวิทยาลัยโดยทั่วไป   โดยผมขอแนะนำให้แกนนำใน ม. มหิดลนครสวรรค์ อ่านหนังสือ Parker J. Palmer. To Know as We Are Known : Education as a Spiritual Journey. A Master Teacher Offers a New Model for Authentic Teaching and Learning. HarperSanFrancisco, 1993.  โดยผมจะส่งไปให้หมอสมพงษ์เล่มหนึ่ง


• หลักการก็คือ จัดการเรียนการสอนแบบ Cooperative Learning   เรียนชีวิตจริงไปพร้อมกับเรียนวิชา   เรียนด้านนอกไปพร้อมกับเรียนด้านใน   เกิดการเติบโตงอกงามไปพร้อมๆ กันทั้งด้านปัญญาภายนอก กับปัญญาภายใน   ปัญญาภายนอกหมายรวมทั้งด้านวิชาการ สังคม ความเป็นมนุษย์ สังคมโลก ภูมิสังคมหรือระบบนิเวศ-ระบบสังคม   ปัญญาภายในหมายถึงด้านลึกของตัวเอง    เรียนรู้ทั้งเพื่อเตรียมประกอบอาชีพ เตรียมเป็นส่วนหนึ่งของสังคม และเป็นพลเมืองโลก   เป็นคนที่เบียดเบียนผู้อื่น เบียดเบียนสังคม เบียดเบียนระบบนิเวศ น้อยที่สุด


• การออกแบบการเรียนรู้ เป็นหัวใจของ ม. มหิดลนครสวรรค์ ที่จะเป็นมหาวิทยาลัย ที่มีลักษณะจำเพาะของตนเองดังกล่าว   


• ในกรณีเช่นนี้ ทักษะในการออกแบบการเรียนรู้ของ นศ. (และของอาจารย์) เป็นเรื่องสำคัญมาก    โชคดีที่ ม. มหิดลนครสวรรค์ มีความสัมพันธ์กับสถาบันอาศรมศิลป์ ที่มาจัดกระบวนการเพื่อพัฒนาชุมชนเรียนรู้ที่นครสวรรค์   จึงน่าจะขอเรียนวิธีการออกแบบกระบวนการเรียนรู้จากสถาบันอาศรมศิลป์  


• ควรพิถีพิถันการรับอาจารย์   ควรรับให้ได้ส่วนผสมที่เหมาะสม ได้คนที่มีความฝันหรือเป้าหมายสอนคล้องกับ ปณิธานความมุ่งมั่นของ ม. มหิดลนครสวรรค์    อย่ารับคนที่มุ่งจะมาแสวงหาผลประโยชน์หรือแสวงหาตำแหน่ง   ต้องหาคนที่มุ่งมาทำความฝันของตนเองให้เป็นจริง   และฝันนั้นตรงกับฝันของ ม. มหิดลนครสวรรค์   ย้ำว่า อย่ารับคนที่มุ่งเลื่อนวิทยฐานะของตนเองเป็นเป้าหมายหลัก   ย้ำว่าพลังหลักที่ต้องการจากอาจารย์ และแกนนำของ ม. มหิดลนครสวรรค์ คือพลังแห่งความฝัน   และพลังจากฝันสู่การลงมือทำ (เน้นทำด้วยตนเอง และทำร่วมกับทีม)


• ทำความเข้าใจร่วมกันในทีมงาน ว่า ม. มหิดลนครสวรรค์ จะใช้ “สินทรัพย์ทางปัญญา” (intellectual assets) อะไรบ้างในการทำงาน  และจะใช้อย่างไร   สินทรัพย์ทางปัญญาที่ควรพิจารณา ได้แก่  (๑) ระบบนิเวศที่มีลักษณะจำเพาะ ได้แก่บึงบรเพ็ด  พื้นที่ราบลุ่มภาคกลาง  (๒) ระบบสังคมวัฒนธรรม ที่มีลักษณะจำเพาะหลากหลายแบบ ที่มีอยู่ในนครสวรรค์  (๓) เครือข่ายโรงเรียนชาวนา นครสวรรค์  (๔) มหาวิทยาลัย และสถาบันการศึกษา ที่มีอยู่แล้วในนครสวรรค์ และพื้นที่ใกล้เคียง  (๕) องค์กรทางสังคมที่มีอยู่ในพื้นที่ เช่นวัด หน่วยราชการ  (๖) แผนพัฒนาจังหวัด หรือพื้นที่ ที่เน้นเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจ  (๗) องค์ความรู้นานาชาติ  (๘) ความรู้ที่มีอยู่ใน “ผู้มีประสบการณ์” ในจังหวัด     

 

          บันทึกนี้ ไม่ได้เขียนในฐานะนายกสภามหาวิทยาลัยมหิดล   เป็นความเห็นส่วนตัว ไม่ผูกพันหน่วยงานใด หรือบุคคลใดทั้งสิ้น รวมทั้งตัวผมเองด้วย   และไม่รับรองว่าความเห็นที่เขียนไว้จะเป็นความเห็นที่ถูกต้อง

 

วิจารณ์ พานิช
๑๗ ม.ค. ๕๒
คุ้มแม่น้ำท่าจีนหม่อมไฉไล