ประวัติความเป็นมา :-
ดอยสุเทพเดิมชื่อว่า " ดอยอ้อยช้าง " สำหรับดอยสุเทพที่เรียกกันในปัจจุบันนี้เป็นชื่อที่ได้มาจาก " พระฤาษีวาสุเทพ " ซึ่งเคยบำเพ็ญตะบะอยู่ที่เขาลูกนี้เมื่อพันกว่าปีมาแล้ว แต่เดิมก่อนที่ป่าดอยสุเทพจะได้รับการประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติ ได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดให้เป็นป่าหวงห้าม ต่อมาในปี พ.ศ. 2516 ทางราชการได้กำหนดป่าดอยสุเทพ จ.เชียงใหม่ และป่าอื่นๆ ในท้องที่จังหวัดต่างๆ รวม 14 ป่า ให้เป็นอุทยานแห่งชาติ กรมป่าไม้จึงส่งนายปัญญา บุญสมบูรณ์ ออกไปดำเนินการสำรวจป่าดอยสุเทพ - ปุย
หลังจากนั้นคณะกรรมการอุทยานแห่งชาติ จึงได้มีมติให้กำหนดพื้นที่ที่เป็นป่าธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ โดยกันพื้นที่ของราษฎรออกไป และมีพระราชกฤษฎีกากำหนดที่ดินป่าดอยสุเทพ ในท้องที่ ตำบลโป่งแยง ตำบลแม่แรม ตำบลแม่สา ตำบลคอนแก้ว อำเภอแม่ริม ตำบลบ้านปง ตำบลหนองควาย อำเภอหางดง และตำบลช้างเผือก ตำบลสุเทพ ตำบลแม่เหียะ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ให้เป็นอุทยานแห่งชาติในปี พ.ศ. 2524 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 98 ตอนที่ 57 วันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2524 ครอบคลุมพื้นที่ 100,662.50 ไร่ เป็น อุทยานแห่งชาติลำดับที่ 24 ของประเทศ
ต่อมาในเดือนกันยายน พ.ศ. 2525 ได้มีพระราชกฤษฎีกาขยายขอบเขตอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ - ปุย ครอบคลุมบริเวณน้ำตกแม่สา น้ำตกตาดหมอก - วังฮาง น้ำตกตาดหมอกฟ้า และพื้นที่ป่าต้นน้ำลำธารโดยรอบของน้ำตกทั้งสามแห่งในพื้นที่ ตำบลสบเปิง อำเภอแม่แตง และตำบลแม่แรม ตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ เนื้อที่ 62,500 ไร่ รวมทั้งสิ้น 163,162.50 ไร่ หรือประมาณ 262.50 ตารางกิโลเมตร
สถานที่น่าสนใจ :-
พระตำหนักภูพิงค์ราชนิเวศน์เป็นสถานที่มีชื่อเสียงในด้านความสวยงามและมีความสำคัญยิ่ง คือใช้เป็นที่ประทับแปรพระราชฐานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ฯ พระบรมราชินีนาถ และพระบรมวงศานุวงศ์ พระตำหนักนี้สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2503 บริเวณใกล้ดอยบวกห้า ลักษณะเป็นแบบสถาปัตยกรรมไทย ภายในบริเวณพระตำหนักได้รักษาสภาพธรรมชาติไว้ รวมทั้งมีการปลูกพันธุ์ไม้ดอกชนิดต่างๆ ไว้อย่างสวยงาม พระตำหนักนี้จะอยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานฯ ประมาณ 4 กิโลเมตร และ " จะเปิดให้ประชาชนเข้าชมเฉพาะในวันศุกร์และวันหยุดราชการเท่านั้น "
วัดพระธาตุดอยสุเทพวรวิหาร เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่มีความสำคัญทางศาสนาและทางประวัติศาสตร์ของนครเชียงใหม่ ตั้งอยู่บนดอยสุเทพ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1927 มีบันไดนาคทอดยาวขึ้นไปสู่วัดเกือบ 300 ขั้น ภายในวัดเป็นที่ประดิษฐานขององค์เจดีย์ทรงมอญ ที่ใต้ฐานพระเจดีย์มีพระบรมสารีริกธาตุของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบรรจุอยู่ วัดพระธาตุดอยสุเทพ มีชื่อเต็มว่า " วัดพระบรมธาตุดอยสุเทพวรวิหาร " ซึ่งจัดได้ว่าเป็นปูชนียสถานที่แสดงออกถึงศิลปกรรมล้านนาไทยที่สำคัญคู่เมืองเชียงใหม่ เป็นสถานที่เคารพบูชาที่มีความสวยงามเป็นที่รู้จักและนิยมไปสักการะของประชาชนทั่วไป 
อนุสาวรีย์พระครูบาศรีวิชัย เมื่อปี พ.ศ. 2477 พระครูบาศรีวิชัยขณะที่จำพรรษาอยู่ที่วัดศรีโสดา เริ่มชักชวนประชาชนสร้างถนนจากเชิงดอยถึงวัดพระธาตุดอยสุเทพ รวมระยะทางประมาณ 12 กิโลเมตร โดยใช้เวลาสร้างประมาณ 6 เดือน ต่อมาชาวเชียงใหม่จึงได้สร้างอนุสาวรีย์พระครูบาศรีวิชัยไว้เป็นอนุสรณ์สถาน เพื่อสักการะบูชาสืบไป
น้ำตกห้วยแก้ว เกิดจากลำน้ำห้วยแก้ว อยู่บริเวณเชิงดอยใกล้ทางขึ้นดอยสุเทพ เหนือน้ำตกห้วยแก้วขึ้นไปเล็กน้อยจะเป็น " วังบัวบาน " เป็นสถานที่ที่กล่าวถึงตำนานรักอันอมตะที่ลือชื่อของสาวเหนือ
น้ำตกมณฑาธาร หรือน้ำตกสันป่ายาง เป็นน้ำตกที่สวยงามที่สุดในเขตอุทยานฯ มีทั้งหมด 3 ชั้น ไหลลดหลั่นจากหน้าผาเป็นชั้นๆ อยู่ห่างจากน้ำตกห้วยแก้วประมาณ 3 กิโลเมตร
น้ำตกแม่สา เป็นน้ำตกที่สวยงามมากอีกแห่งหนึ่ง มีน้ำไหลตลอดปี มีทั้งหมด 8 ชั้น แต่ละชั้นห่างกันประมาณ 100-150 เมตร จากตัวเมืองเชียงใหม่เดินทางไปตามถนนสายแม่ริม - สะเมิง ระยะทางประมาณ 12 กิโลเมตร จะพบน้ำตกแม่สาซึ่งเป็นน้ำตกที่มีชื่อเสียงมากแห่งหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่ สำหรับน้ำตกอื่นๆ ที่อยู่ในลำธารเดียวกัน ได้แก่ น้ำตกผาลาด น้ำตก ปปป. น้ำตกที่อยู่ห่างออกไป ได้แก่ น้ำตกศรีสังวาลย์ น้ำตกมหิดล น้ำตกตาดหมอก - วังฮาง และน้ำตกตาดหมอกฟ้า
ดอยปุย มีความสูง 1,658 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง 
นอกจากนี้ ในอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ - ปุย ยังมีสถานที่ท่องเที่ยวอีกหลายแห่ง ได้แก่ ผาเงิบ ผาลาด ผาดำ และหมู่บ้านชาวเขา 
อ่านแล้ว