วลีตามหัวข้อ คือสิ่งที่ผมพร่ำสอนตนเองให้ยึดเป็นหลักในการฝึกฝนตนเองตั้งแต่ อายุประมาณ ๑๘ ปี และยึดถือมาตลอดชีวิต   ผมอยากให้ตนเองมีชีวิตที่มีประโยชน์ ไม่เกิดมาเป็นคนเสียชาติเกิด  จึงเขียนคำขวัญนี้ไว้ตามหนังสือทุกๆ เล่มของผม    แต่เสียดายที่ย้ายบ้านบ่อยจนต้องทิ้งสมบัติเหล่านี้ไปหมด   ไม่เหลือไว้เป็นที่ระลึก   

 

ผมลองประเมินตนเองบ่อยๆ ว่าทำได้ตามคำขวัญนี้มากน้อยแค่ไหน   ผลออกมาไม่สม่ำเสมอ   บางครั้งก็รู้สึกว่าตนเองทำได้ดีอย่างไม่น่าเชื่อ   แต่บางครั้งก็อ่อนใจตัวเอง ว่า ทำไมจึงโง่นัก   แต่ก็โชคดี ที่ผมเจียมตัวว่าสมองไม่ดีนัก ความถนัดหลายๆ ด้านก็ไม่ดีเหมือนเพื่อนๆ บางคน   สิ่งที่ผมมีคือวินัยในการฝึกฝนตนเอง    ซึ่งตอนนี้เข้าใจแล้วว่า นี่คือความเพียร

 

คนที่ทำงานกับผม จะได้รับการแนะนำพร่ำสอน เพียรฝึกจากผม ให้เป็นคน ละเอียดประณีต   และถ้าหมั่นฝึกตัวเอง จะได้รับผลดีต่อตนเองอย่างไม่น่าเชื่อ

 

ผมจึงเชื่อในพรแสวง มากกว่าพรสวรรค์

 

วิจารณ์ พานิช

๒๑ พ.ย. ๕๑