แผนที่มีชีวิต

นับแต่มีแผนและพยายามเดินตามแผนที่วางไว้ น้องๆกองกลางและรวมถึงผมเองก็แทบจะไม่ว่างครับ เพราะแผนที่กำหนดไว้อย่างต่อเนื่องบังคับให้เราต้องทำ เมื่อเสร็จงานหนึ่งก็จะมีงานถัดไปจ่อคิดรออยู่

แต่ ก็มีหลายครั้งที่จำเป็นต้องประชุมนอกแผน หรือ ทำสิ่งที่ไม่ได้วางแผนไว้ ซึ่งก็มีหลายเหตุผล เช่น เป็นเรื่องเร่งด่วนจริงๆ แต่ก็มีออกบ่อยที่เกิดจาก การขาดความพร้อมของบางหน่วยงาน (ปรับตัวช้า) น้องๆก็หงุดหงิดซิครับ อุตส่าห์วางแผน แต่ก็ไม่ทำตามแผน เลยต้องอธิบายให้ฟังว่า

ก่อนหน้านี้เราไม่มีแผนที่ชัดเจน หมายถึงเราไม่ได้คิดกำหนด เป้าหมาย และวิธีการที่จะบรรลุเป้าหมายไว้ล่วงหน้า เรานั่งรอ มีคำสั่งเราก็ทำ ไม่มีเราก็รอ นั่นไม่ดีเลย
แต่เดี๋ยวนี้ เราได้คิดและกำหนดเป้าหมาย และวิธีการที่จะบรรลุเป้าหมายไว้ล่วงหน้า รวมถึงบริบทอื่นๆที่เกี่ยวข้อง ล่วงหน้าตั้ง 1 ปีและเราบันทึกมันลงในกระดาษ หลายๆคนจึงคิดนึกและเข้าใจเอาว่า ไอ้บันทึกนั่นนะคือ "แผน" (หมึกที่เปื้อนกระดาษ) และก็พยายามที่จะทำตามนั้น และที่ไม่มีในนั้นก็ไม่อยากทำ เพราะมันไม่ใช่แผนที่คิดเอาไว้ เราจึงเริ่มมีปัญหากับบางคน บางหน่วยงานที่ไม่ได้ปรับตัว ไม่ได้เขียนแผนรองรับ หรือคิดและทำในสิ่งที่จะสนับสนุนแผนนั้นของเรา ซึ่งเมื่อมองจากมุมของเรา แน่นอน ถูกต้อง แต่ในมุมของคนอื่นๆ เขาก็คิดว่า เขาก็ถูกต้องอยู่ดี อันนี้แหละที่เมื่อเราเรียนทฤษฎีและคิดจะทำตามตัวบททฤษฎี เรามักพูดว่า บางทฤษฎีใช้ไม่ได้ แต่จริงๆแล้วทฤษฎีนั้นถูกต้องครับ แต่การนำทฤษฎีมาปรับประยุกต์และพลิกแพลงใช้ต่างหากที่บกพร่องไป (ถ้าใครที่เคยอ่านสามก๊ก ก็จะพบว่าเพื่อนร่วมชั้นของขงเบ้ง (หงส์ทองหองซู) ที่เรียนกับอาจารย์คนเดียวกันกับขงเบ้ง เรียนทฤษฎีเดียวกัน แต่ก็พลาด หรือเอาใกล้ๆตัวเรา อย่างคนที่จบสาขาวิชาเดียวกัน ไปทำงานในตำแหน่งเดียวกัน ก็ประสบความสำเร็จต่างกัน)
หากเราคิดว่า"ที่บันทึก"ไว้ในกระดาษคือแผน และต้องทำตามนั้น เปะๆ นี่ แย่เลย เอางี้ ผมบอกน้องๆว่า มีไหมที่เราวางแผนจะทำอะไร หรือจะไปใหนสักแห่ง แต่ปรากฏว่ามีบางสิ่งเกิดขึ้น แน่นอนเราจะปรับตัวโดยอัตโนมัติให้เข้ากับสิ่งที่เกิดขึ้น สิ่งที่เราคิดจะทำ หรือจะไปก็จำเป็นต้องเลื่อนก็ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ อาจจะเลื่อนเร็วขึ้น หรือล่าช้าออกไป อันนี้ขึ้นอยู่กับว่า อย่างใหนจะดีกว่ากัน
เพราะฉนั้น "แผนที่ดีคือแผนที่มีชีวิต" ไม่ใช่ที่"บันทึกลงกระดาษ" หรือ "แปะไว้ที่บอร์ด" เพราะมันคือแผนที่แข็งทื่อ ไร้ชีวิต ซึ่งแน่นอนว่ามันมีความไม่ทันสมัย หรือทันเหตุการณ์
น้องหันมาจ้อมมองผม คล้ายๆกับจะถามว่า "อ้าว...แล้วที่พิมพ์ออกมาใช้หละ?"
ผมเลยบอกว่า "แต่เราจำเป็นต้องพิมพ์แผนที่คิดไว้ลงกระดาษเพราะเราไม่ได้ทำงานคนเดียว เราต้องเกี่ยวข้องกับคนอื่นๆ หน่วยงานอื่นๆ แผนที่พิมพ์ลงกระดาษจะมีประโยชน์ในการ "สื่อสาร" กับคนอื่นๆให้ทราบสิ่งที่เราคิดวางแผนเอาไว้
แผนที่ดีนั้นจะให้รายละเอียดของ เป้าหมาย วิธีการ ช่วงเวลา และอื่นๆที่จำเป็น แต่ใช่ว่า ปรับหรือเปลี่ยนไม่ได้ หากว่าจำเป็น หรือมีสิ่งที่เราไม่ได้คิดไว้ล่วงหน้าเกิดขึ้น (ซึ่งเป็นไปไม่ได้เลยที่เราจะพยากรณ์หรือทราบทุกสิ่งที่อาจจะเกิดมีขึ้นในอนาคต เราอาจจะรู้บางอย่างจากประสบการณ์ที่ผ่านมาว่าเคยเกิดขึ้นมาแล้ว (บทเรียนของตนเอง) หรือไปอ่านไปฟังไปทราบของคนอื่นหรือหน่วยงานอื่น(บทเรียนของคนอื่น) ก็ต้องปรับเปลี่ยน ทบทวน ยิ่งปรับเปลี่ยนได้เร็ว และสอดคล้องกับสถานการณ์ก็ยิ่งได้ประโยชน์มาก
ที่สำคัญก็คือ ที่เราวางแผนไว้นั้นคือแผนหลักของเรา เราต้องไปให้ถึงเป้าหมายของมัน แต่เมื่อมีบางสิ่งเข้ามาที่ทำให้เราต้องเปลี่ยนแปลงไปทำ ไปยุ่งกับมัน อย่าลืมแผนหลัก แล้วไปเพลินกับแผนเฉพาะหน้า แผนเฉพาะเหตุการณ์ก็แล้วกัน และไม่ต้องไปเครียดกับ การทำอะไรที่ไม่ได้วางแผนไว้ หรืออาจจะคิดได้อีกแง่หนึ่งว่า แม้ไม่ใช่สิ่งที่เราวางแผน แต่เมื่อมันเกิดมีขึ้น นั่นอาจจะเป็นสิ่งที่อัลลอฮฺทรงวางแผนก็ได้ ใครจะไปรู้ วัลลอฮฺฮูอะฮฺลัม
และอย่าลืมว่า "แผนที่แท้จริงนั้นมันมีชีวิตเหมือนกับเรา"

ความเห็น

บทความในวันเดียวกัน