1. การสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

      การสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง หมายถึง การสอนที่มุ่งจัดกิจกิจกรรมที่สอดคล้องกับการดำรงชีวิต เหมาะสมกับความสามารถ และความสนใจของผู้เรียน โดยที่นักเรียนมีส่วนร่วมและลงมือปฏิบัติจริงทุกขั้นตอนจนเกิดการเรียนรู้ด้วยตนเอง

       “การสอนโดยเน้นที่ผู้เรียนเป็นสำคัญ จะช่วยพัฒนาผู้เรียนในทุกด้าน ทั้งด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม สติปัญญา ทั้งด้านความรู้ ทักษะและเจตคติ(ลักษณะนิสัย) และทั้งด้าน IQ (Intelligence Quotient) และด้าน EQ (Emotional Quotient) ซึ่งนำไปสู่ความเป็นคนเก่ง คนดี และมีความสุข” ดังนั้น ผู้สอนทุกคนจึงจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนบทบาทของตนเองจากการเป็นผู้บอกความรู้ให้จบไปในแต่ละครั้งที่เข้าสอนมาเป็นผู้เอื้อ อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ให้แก่ ผู้เรียน กล่าวคือ เป็นผู้กระตุ้นส่งเสริมสนับสนุนจัดสิ่งเร้าและจัดกิจกรรมให้ผู้เรียน เกิดการพัฒนาให้เต็มศักยภาพ ความสามารถ ความถนัด และความสนใจของแต่ละบุคคล การจัดกิจกรรมต้องเป็นกิจกรรมที่ผู้เรียนได้คิดวิเคราะห์ วิจารณ์ สร้างสรรค์ และค้นคว้าได้ลงมือปฏิบัติจนเกิดการเรียนรู้ด้วยตนเองเป็นสาระ ความรู้ ด้วยตนเอง รักการอ่าน รักการเรียนรู้อันจะนำไปสู่การเรียนรู้ตลอดชีวิต และเป็นบุคคลแห่งการเรียนรู้ ผู้สอนจึงต้องสอนวิธีแสวงหาความรู้มากกว่าสอนตัวความรู้ สอนการคิดมากกว่าสอนให้ท่องจำโดยเน้น ผู้เรียนเป็นสำคัญมากกว่าเน้นที่เนื้อหาวิชา

    2 หลักในการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

              1) ให้ผู้เรียนเป็นผู้สร้างความรู้ด้วยตนเอง (Construct) ดังนี้

              2) ให้ผู้เรียนมีบทบาทและมีส่วนร่วมในกระบวนการเรียนรู้ให้มากที่สุด (Participation)

              3) ให้ผู้เรียนมีปฏิสัมพันธ์ต่อกันและกัน และได้เรียนรู้จากกันและกัน ได้แลกเปลี่ยนข้อมูล ความรู้ ความคิด และประสบการณ์แก่กันและกันมากที่สุดเท่าที่จะทำได้ (Interaction)

              4) ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ “กระบวนการ” ควบคู่ไปกับ “ผลงาน/ความรู้ที่ได้” (Process/ Product)

              5) ให้ผู้เรียนนำความรู้ที่ได้ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน (Application)

        ตัวอย่างการจัดการเรียนรู้ ผู้เรียนสำคัญที่สุด
              1. มุ่งประโยชน์สูงสุดแก่ผู้เรียน
              2. ผู้เรียนได้พัฒนาเต็มตามศักยภาพ
              3. ผู้เรียนมีทักษะในการแสวงหาคามรู้จากแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย
              4. ผู้เรียนสามารถนำวิธีการเรียนรู้ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้
              5. ทุกฝ่ายมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนเพื่อพัฒนาผู้เรียน 

 3 ขั้นตอน/กระบวนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

 

ขั้นนำ

สร้าง/กระตุ้นความสนใจหรือเตรียมความพร้อมในการเรียน

                                                               

ขั้นกิจกรรม

จัดกิจกรรมตามหลักการ

1) ผู้เรียนได้สร้างความรู้ด้วยตนเอง

2) ผู้เรียนได้มีปฏิสัมพันธ์ช่วยกันเรียนรู้

3) ให้ผู้เรียนได้มีบทบาทและมีส่วนร่วมในการสร้างความรู้ด้วยตนเอง

4) ให้ผู้เรียนได้เรียนรู้กระบวนการควบคู่กับผลงาน/ข้อสรุปความรู้

5) ให้ผู้เรียนนำความรู้ไปใช้

                                                       

ขั้นวิเคราะห์

อภิปรายผลจากกิจกรรม

1) วิเคราะห์อภิปรายผลงาน/ความรู้ที่สรุปได้จากกิจกรรม

2) วิเคราะห์ อภิปราย กระบวนการเรียนรู้

                                                           

ขั้นสรุปและประเมินผล

สรุปและประเมินผลการเรียนรู้ตามวัตถุประสงค์

         

4 ตัวบ่งชี้การจัดกระบวนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

            1) ด้านผู้เรียน

                      1. มีโอกาสกำหนดเป้าหมายการเรียน และวางแผนการจัดประสบการณ์เรียนรู้

                      2. มีโอกาสและทักษะการแสวงหาความรู้จากแหล่งการเรียนรู้ที่หลากหลายเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจในการเรียนรู้ด้วยตนเอง

                      3. มีโอกาสและทักษะการแสวงหาความรู้จากแหล่งการเรียนรู้โดยการใช้ IT เพื่อเข้าถึงแหล่งข้อมูลและการจัดการข้อมูล คิด ทำ และแสดงออกเพื่อแก้ปัญหาหรือสร้างผลงาน

                      4. มีปฏิสัมพันธ์ช่วยกันเรียนรู้กับเพื่อ/กลุ่ม

                      5. มีโอกาสเลือก/สร้างผลงานจากการเรียนรู้ตามถนัด และความสนใจของตนเอง

                      6. มีโอกาสฝึกคิด ฝึกปฏิบัติ แก้ปัญหา และพัฒนาตนเอง

                      7. มีส่วนร่วมและได้รับการประเมินผลการเรียนรู้ตามสภาพจริงอย่างต่อเนื่อง

           2) ด้านผู้สอน

                     1. ให้ผู้เรียนมีโอกาสกำหนดเป้าหมายการเรียนและวางแผนการเรียนรู้

                     2. กระตุ้นและส่งเสริมการคิด การค้นคว้าหาความรู้และการแสดงออกของผู้เรียน ฝึกให้ผู้เรียนค้นคว้าจากแหล่งความรู้ที่หลากหลายด้วยตนเอง

                     3. เปิดโอกาสเลือก/สร้างผลงานจากการเรียนรู้ตามความถนัดและความสนใจของตนเองและกลุ่ม

                     4. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนใช้ IT และสื่อต่างๆเพื่อเข้าถึงแหล่งข้อมูล

                     5. ส่งเสริมให้ผู้เรียนเชื่อมโยงหรือประยุกต์ใช้สิ่งที่เรียนในชีวิตจริงหรือสถานการณ์ที่เป็นจริงให้มากที่สุด

                     6. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ฝึกคิด ฝึกปฏิบัติ ฝึกปรับปรุงตัวเอง

                     7. ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีปฏิสัมพันธ์แลกเปลี่ยน เรียนรู้ และเรียนรู้ร่วมกันจากเพื่อนในกลุ่ม

                     8. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนในการประเมินและและสะท้อนผลการเรียนของตนเองและเพื่อน พัฒนาการทุกด้านของผู้เรียนอย่างต่อเนื่องและตามสภาพจริง