คำนำ
ปัญหาของเด็กและเยาวชนที่สำคัญประการหนึ่งคือ ปัญหาพฤติกรรมในเรื่องเพศ เช่น การคบเพื่อนต่างเพศที่ไม่เหมาะสม การมีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยสมควร การตั้งครรภ์ที่ไม่พึงประสงค์ การมีค่านิยมที่ไม่เหมาะสมในเรื่องเพศ เป็นต้น ปัญหาต่างๆ เหล่านี้ส่วนหนึ่งมีสาเหตุมาจากการขาดความรู้ ความเข้าใจที่ถูกต้องในเรื่องเพศ การสอนเพศศึกษาให้กับเด็กด้วยวิธีการที่เหมาะสมจึงเป็นเรื่องสำคัญยิ่ง เพราะสอนเพศศึกษาคือการปลูกฝังความเชื่อ เจตคติที่เหมาะสม มีความรู้ความเข้าใจในวัฒนธรรมที่ดีงามของการดำเนินวิถีชีวิตแบบสังคมไทย และมีทักษะที่จำเป็นที่เป็นภูมิคุ้มกันต่อปัญหาดังกล่าวมากกว่าการสอน
สรีรวิทยาและอนามัยเจริญพันธุ์เพียงอย่างเดียว
ข้าพเจ้า ซึ่งเป็นครูสอนกลุ่มสาระสุขศึกษาและพลศึกษามีความตระหนักในความจำเป็น และความสำคัญของการสอนเพศศึกษาดังกล่าว จึงได้จัดทำคู่มือการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่องเพศศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ขึ้น เพื่อใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อสร้างวัคซีนคุ้มกันปัญหาเพศให้กับเด็กและเยาวชนมีวิถีชีวิตที่ดีงามต่อไป
คู่มือการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่องเพศศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5เล่ม นี้สำเร็จได้ด้วยความ
ร่วมมือจากคณะครูในโรงเรียนสหัสขันธ์ศึกษาและศึกษานิเทศก์สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษากาฬสินธุ์
เขต 1ที่ให้คำปรึกษาและให้ข้อเสนอแนะ ข้าพเจ้าจึงขอขอบคุณไว้ ณ โอกาสนี้ เอกสารฉบับนี้อาจจะมี
ข้อบกพร่องอยู่บ้าง หากท่านพบขอความกรุณาแก้ไขให้ด้วยจักขอบพระคุณยิ่ง และส่วนใดที่เป็นประโยชน์ต่อการศึกษาขอให้ท่านใช้ประโยชน์สืบต่อไป
นายยรรยง ชมภูจักร
คำชี้แจง
คู่มือการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เรื่องเพศศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่มนี้ จัดทำขึ้นสำหรับครูผู้สอนนำไปใช้จัดกิจกรรมการเรียนรู้เพศศึกษาสำหรับผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ประกอบด้วย
21 กิจกรรม ดังนี้
กิจกรรมที่ 1 พัฒนาการทางเพศ
กิจกรรมที่ 2 การวางแผนชีวิตครอบครัว
กิจกรรมที่ 3 ปากต่อปาก
กิจกรรมที่ 4 ใจเขาใจเรา
กิจกรรมที่ 5 สารพัดโอกาส..จริงหรือ
กิจกรรมที่ 6 ทุกข์จากการเที่ยว
กิจกรรมที่ 7 การเลือกคู่ครอง
กิจกรรมที่ 8 เรื่องอย่างนี้ต้องปฎิเสธ
กิจกรรมที่ 9 แบบนี้คุณรู้หรือไม่
กิจกรรมที่ 10 ปาร์ตี้มีรัก
กิจกรรมที่ 11 เครียดนัก..พักเสียบ้าง
กิจกรรมที่ 12 ยินยอม ไม่ยินยอม
กิจกรรมที่ 13 ชะลอไว้..ดีกว่าไหม
กิจกรรมที่ 14 อยากรู้คิดอะไรอยู่
กิจกรรมที่ 15 ภาวะสุขภาพ
กิจกรรมที่ 16 เอ๋อเหรอ
กิจกรรมที่ 17 เพศสัมพันธ์ในช่วงวัยรุ่น
กิจกรรมที่ 18 ชายจริงหญิงแท้
กิจกรรมที่ 19 เซ็กซี่...ใช่ไหมเอ่ย
กิจกรรมที่ 20 เจาะเวลา..หาอนาคต
กิจกรรมที่ 21 กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับเด็กและเยาวชน
แต่ละกิจกรรมมีแนวคิด จุดประสงค์ วิธีดำเนินกิจกรรม สื่อ/แหล่งเรียนรู้ การวัดผลและประเมินผล
ครูผู้สอนที่ใช้คู่มือในการจัดกิจกรรมควรปฎิบัติดังนี้
1. มีทัศนคติที่ดีต่อการสอนเพศศึกษา คือ เชื่อว่าเรื่องเพศเป็นสิ่งจำเป็นในชีวิต มิใช่เรื่องสกปรกควรปกปิด และการสอนเพศศึกษาแก่เด็กเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาศักยภาพเด็ก
2. มีความแม่นยำในเนื้อหาที่จำเป็น เช่น เนื้อหาต่างๆ ด้านการพัฒนาการทางเพศ
3. มีความชัดเจนเรื่องความเชื่อที่เหมาะสมและสอดคล้องกับสังคมไทย และไม่นำความเชื่อหรือค่านิยมของตนไปตัดสินผู้เรียน
4. ใช้เทคนิคการสอนที่เหมาะสมและเข้าใจจิตวิทยาการเรียนรู้ของเด็กแต่ละวัย ใช้ภาษาเหมาะสม
5. บุคลิกเป็นกันเอง ใจกว้าง ยอมรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่าง
6. สอนด้วยท่าทีปกติธรรมดา ไม่แสดงท่าทีต่อไปนี้
- เรื่องเพศเป็นเรื่องน่ากลัวร้ายแรง บาป
- เรื่องเพศเป็นเรื่องลามกเลวทราม
- เรื่องเพศเป็นเรื่องลับลมคมใน
- เรื่องเพศเป็นเรื่องเล่นๆ ขบขัน
- ท่าทีหัวเสย ดูหมิ่น เยาะเย้ย เขินอาย
7. ไม่ใช้ของจริงหรือร่างกายของเด็ก หรือของผู้สอนมาอธิบายประกอบหรือสาธิต
8. ใช้ภาพลายเส้นหรือหุ่นจำลองที่สื่อสารได้ชัดเจน และไม่ล่อแหลมต่อการสร้างจินตนาการทางเพศ
9. การใช้สื่อเคลื่อนไหว เช่นภาพยนตร์ วีดีทัศน์ ให้ใช้ภาพยนตร์หรือวีดีทัศน์ที่จัดทำขึ้นโดยเฉพาะสำหรับการสอนเพศศึกษา
10. ใช้หนังสือที่ให้ความรู้เรื่องเพศศึกษาให้เด็กอ่านประกอบได้ แต่ควรตรวจสอบให้เหมาะสมกับวัยของผู้เรียน
11. ให้ผู้เรียนแสดงความคิดเห็นหรือตอบข้อคำถามอย่างเสรี ครูไม่ทำตนเป็นผู้รู้
12. ให้ผู้เรียนแสดงคิดเห็นก่อน ครูแสดงความคิดเห็นทีหลัง
13. ไม่ขอร้องให้นักเรียนเห็นด้วยกับตน
14. ใช้อารมณ์ขันอยู่กับผู้เรียน
15. เตรียมสื่อ ตามกิจกรรมที่กำหนดให้พร้อมสำหรับผู้เรียนให้ครบ
กิจกรรมที่ 1 พัฒนาการทางเพศ
กิจกรรม พัฒนาการทางเพศ
1. กรอบแนวคิด
วัยรุ่นเป็นวัยที่มีการเปลี่ยนแปลงทางด้านร่างกายและจิตใจ การเรียนรู้ตองการให้ผู้เรียนมีความรู้ความเข้าใจเรื่องการเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย อารมณ์ สติปัญญา สังคม ของวัยรุ่น และมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการมีเพศสัมพันธ์ การปฏิสนธิ การตั้งครรภ์ การคลอด เพื่อให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจและลดความวิตกกังวลที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงทางด้านร่างกายและจิตใจ พร้อมทั้งนำความรู้ไปใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวันได้อย่างเหมาะสม
2. จุดประสงค์
1. เข้าใจถึงพัฒนาการทางเพศตั้งแต่วัยแรกเกิด วัยเด็ก และวัยหนุ่มสาว
2. ตระหนักถึงการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและอารมณ์ของวัยรุ่น
3. วิธีดำเนินกิจกรรม
1. แบ่งผู้เรียนออกเป็นกลุ่มๆละ 7-8 คน (เพศเดียวกัน หรือทั้งชาย-หญิง)ในหัวข้อต่อไปนี้ และส่งตัวแทนมาอภิปรายหน้าชั้นเรียน(ประเด็นอภิปรายให้สอดคล้องกับการออกแบบกลุ่ม)
1.1 การเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย อารมณ์ และสังคมเมื่อเข้าสู่วัยสาวมีอะไรบ้าง
1.2 การเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย อารมณ์ และสังคมเมื่อเข้าสู่วัยหนุ่มมีอะไรบ้าง
1.3 ปัญหาพฤติกรรมของวัยรุ่นหญิงมีอะไรบ้าง
1.4 ปัญหาพฤติกรรมของวัยรุ่นชายมีอะไรบ้าง
2. ผู้สอนให้ผู้เรียนศึกษาใบความรู้ที่ 1 และใบความรู้ที่ 2
3. ผู้สอนสรุปองค์ความรู้จากใบความรู้ที่ 1 และใบความรู้ที่ 2
4 .สื่อ/แหล่งเรียนรู้
1.ใบความรู้ที่ 1
2.ใบความรู้ที่ 2
5. การวัดและประเมินผล
1. สังเกตการมีส่วนร่วมในกลุ่ม
2. สังเกตพฤติกรรม
3. สังเกตการทำงานของกลุ่ม
4. ตรวจผลการสรุปองค์ความรู้จากใบงานที่ 1 และใบงานที่ 2
