ศิลปะแม่ไม้มวยไทย

ขอเสนอจากการที่ได้ทำผลงานทางวิชาการเพื่อขอเลื่อนวิทยฐานะ  ครูชำนาญการพิเศษ  วิชาพลศึกษา  ซึ่งได้ ทำการสอนให้กับนักเรียนโดยมีการเผยแพร่ผลงงานของนักเรียนออกสู่ชุมชนอย่างสม่ำเสมอ  จึงขอนำส่วนหนึ่งของหนังสืออ่านเพิ่มเติม  กลุ่มสร้างเสริมลักษณะนิสัย (พลศึกษา)   ชั้นประถมศึกษาปีที่  6  เรื่อง  “สืบสานอนุรักษ์  ศิลปะแม่ไม้มวยไทย” 

ศิลปะแม่ไม้มวยไทย

                มวยไทยเป็นการเล่นพื้นบ้าน ที่มีคุณลักษณะของการต่อสู้ป้องกันตัว ด้วยการใช้อวัยวะในส่วนที่สามารถในส่วนที่สามารถใช้ทำอันตรายคู่ต่อสู้ได้ มาใช้งานอย่างชาญฉลาด และมีศิลปะอย่าง   สูง  เช่น  หมัด  ศอก แขน  เท้า  แข้ง  และเข่าเป็นต้น  นับเป็นศิลปะประจำชาติ  และเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่นประการหนึ่งของคนไทย  ได้มีการนำมาใช้ประโยชน์อย่างจริงจังในหมู่ทหาร  เพราะในประวัติศาสตร์ชาติไทยที่ต้องผจญกับศึกสงครามมาโดยตลอด  จึงต้องฝึกฝนไว้ให้เชี่ยวชาญเพื่อใช้ในการต่อสู้  มีการจัดตั้งสำนักมวยขึ้นฝึกสอนกันโดยทั่วไป

                ในสมัยกรุงศรีอยุธยา  มีผู้ที่ชื่อเสียงโด่งดังในเชิงมวยไทย จนเป็นที่เลื่องลือมาจนถึงปัจจุบัน คือ นายขนมต้ม  ที่สามารถใช้วิชามวยไทย เอาชนะศัตรูได้เป็นจำนวนมาก  แม้แต่พระมหากษัตริย์ของไทยบางพระองค์ในสมัยอยุธยาก็ทรงโปรดปราณ  และมีความสามารถในวิชามวยไทย  เช่น พระเจ้าเสือ หรือ ขุนหลวงสรศักดิ์  

                ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์  พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า ฯ  ได้ทรงส่งเสริมวิชามวยไทยให้แพร่หลายยิ่งขึ้นโดยได้ทรงจัดให้มีการแข่งขันชกมวยไทยการกุศล    เพื่อเก็บรายได้ไปบำรุงกองเสือป่าขึ้นที่เวทีมวยโรงเรียนสวนกุหลาบ  เมื่อ พ.ศ. 2463  สำหรับเวทีมวยไทยอื่นๆ   ในครั้งนั้นก็มีเวทีสวนเจ้าเชตุ และเวทีหลักเมือง  เป็นต้น  

                 การชกมวยไทย เป็นการชกด้วยหมัดเปล่าๆ ต่อมาเมื่อมีการแข่งขัน ก็ได้มีการคาดเชือกที่มือ  และในระยะต่อมา จึงใช้สวมนวมแทนแบบมวยสากล

คุณลักษณะของมวยไทย  
            มวยไทยใช้อวัยวะ 6 ชนิด ในการต่อสู้กับปรปักษ์ ได้แก่ หมัด ศอก แขนท่อนล่าง เท้า แข้ง และเข่า  เข้ากระทำกับคู่ต่อสู้ ด้วยการเข้าชก ต่อย เขก โขก ทุบ เตะ ถีบ เหน็บ อัด ยัน เหยียบ เหวี่ยง ปัก ทิ่ม เฉือน กระทุ้ง สับ เสียบ เฆี่ยน กด ทุ่ม ฟาด มัด รัด หักแขน หักขา หักคอ  ฯลฯ  อวัยวะแต่ละชนิดดังกล่าว มีวิธีใช้ดังนี้  
          1. หมัดใช้ทิ่ม กระแทก กระทุ้ง  ซึ่งมีทั้งกระทุ้งขึ้นและกระทุ้งลง  เหวี่ยง  ซึ่งมีซึ่งเหวี่ยงสั้นและเหวี่ยงยาว เขก โขก และทุบ  
         2. ศอก ใช้เหวี่ยง ปัก งัด ทิ่ม เฉือน กด และกระทุ้ง  
         3. แขนท่อนล่าง   ใช้สับ เสียบ ปัด เหวี่ยง และเฆี่ยน  
         4. เท้า   ใช้ถีบ เหน็บ อัด คือการเตะด้วยปลายโต่ง ยัน เหยียบ เตะ และกระตุกเท้า  
          5. แข้ง ใช้เหวี่ยง ซึ่งมีทั้งเหวี่ยงสั้นและเหวี่ยงยาว  
          6. เข่า ใช้ยิง โยน ยัด เหวี่ยง กุด และกระตุก  


    ไม้มวย  
            เป็นการใช้อวัยวะต่างๆ ดังกล่าว ประกอบกับการเคลื่อนไหวร่างกายที่ผสมกลมกลืนในการรุกและรับ ซึ่งก็คือการเข้ากระทำต่อคู่ต่อสู้  และการป้องกันตัว ซึ่งนับว่าเป็นศิลปะที่มีการประยุกต์ใช้ให้เกิดผลในรูปแบบต่างๆ ไม่มีที่สิ้นสุด  
            แม่ไม้   คือ  ท่าครู เป็นท่าย่างสามขุมที่มีองค์ประกอบของการต่อสู้  และการป้องกันตัวอยู่พร้อมแต่ละครู แต่ละสำนักจะกำหนดท่าขึ้น  อันเป็นแบบอย่างของแต่ละคนไป  
           ลูกไม้ หรือไม้มวยไทย มีทั้งไม้เด็ด ไม้ตาย และไม้เป็น  
           ไม้เด็ด  คือ  ลูกไม้ที่มีประสิทธิภาพ  และมีอันตรายสูงแก่คู่ต่อสู้  
           ไม้ตาย  คือ  ไม้ มวยที่เมื่อฝ่ายที่กระทำใช้ไม้นี้ออกไป ผู้ถูกกระทำจะไม่สามารถป้องกันแก้ไขได้  
           ไม้เป็น   คือ  ไม้มวยที่เมื่อฝ่ายหนึ่งใช้ออกไป  อีกฝ่ายหนึ่งสามารถป้องกันแก้ไขได้ ถ้ารู้วิธี

การไหว้ครู  
            ในการแสดงศิลปวิทยาต่างๆ ย่อมมีครูบาอาจารย์เป็นผู้ประสิทธ์ประสาทวิชาการให้  เป็นประเพณีของชาวไทย  ซึ่งอบรมสั่งสอนกันมา ในเรื่องความกตัญญูรู้คุณต่อท่านผู้มีพระคุณ  เมื่อรู้คุณแล้วก็จะต้องมีกตเวที  คือตอบแทนพระคุณในรูปแบบต่างๆ การไหว้ครูเป็นผลจากคุณธรรมดังกล่าวแล้ว  
            ดังนั้น มวยไทยซึ่งเป็นศิลปวิทยาแขนงหนึ่ง จึงอยู่ในกรอบประเพณีดังกล่าวอย่างเคร่งครัด  ต้องมีพิธีไหว้ครูก่อนทำการแข่งขัน  สำหรับท่าไหว้ครูมีท่าถวายบังคมเป็นท่าเริ่มแรกนั้น  กล่าวกันว่า ในสมัยก่อนการชกมวยไทยมักจะจัดขึ้นหน้าพระที่นั่ง  พระมหากษัตริย์มักจะเสด็จออกทอดพระเนตร  นักมวยที่จะเข้าแข่งขันเมื่อขึ้นสังเวียนแล้ว จึงต้องเริ่มด้วยการถวายบังคมด้วยลีลาท่าทางของนักมวย