กุนซือ CP7-11 กับหลักการบริหารแบบหมากล้อม ร้านค้าสะดวกซื้อในประเทศไทย เป็นธุรกิจที่เติบโตเร็ว กระจายอยู่ทั่วทุกหัวมุมถนน วันนี้ไม่มีใครไม่รู้จัก ร้านสะดวกซื้อ 24 ชั่วโมง 7-ELEVEN และเจ้าของก็ไม่ใช่ใครที่ไหน บริษัท ซี.พี. เซเว่น อีเลฟเว่น จำกัด (มหาชน) (หรือชื่อย่อ CP7-11) ที่บริหารงานโดย นายก่อศักดิ์ ไชยรัศมีศักดิ์ ประธานเจ้าหน้าที่ บริหาร ผู้ที่ทำให้กิจการสะดวกซื้อ กลายเป็นร้านค้าที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของคนไทยมากที่สุด
จะมีใครรู้ บ้างหลักการแบบตะวันออก รวมไปถึงการเล่นโกะหรือหมากล้อมที่ก่อศักดิ์หลงใหล และนำมาใช้ในการบริหารกิจการให้เติบโตได้ก่อศักดิ์เล่าให้ฟังว่า การเล่นหมากล้อมเป็นหมากกระดานที่เก่าแก่ที่สุดในโลก มีนานกว่า 3,000 ปีแล้ว กีฬานี้มีเสน่ห์และลึกล้ำมาก มีจุดให้เล่น 371 จุด เทียบเท่ากับ เล่นหมากรุกพร้อมกัน 6 กระดาน ถ้ามองว่าหมากรุก 1 กระดานเป็น 1 สนามรบ หมากล้อมจึงมีสนามรบเกิดขึ้นพร้อมกัน 6 แห่ง เป็นเกมที่ใหญ่ไม่ต่างจากสงคราม
ในการทำงาน วิธีการคิดที่ใช้ในการเล่นมีส่วนสำคัญใน การบริหารงาน ก่อศักดิ์บอกว่าการดูแลสนามรบ หลายๆ สนามพร้อมกันก็เปรียบเหมือนการดูแลหน่วยงานมากมาย ในองค์กรให้สามารถทำงานไปพร้อม ๆ กันได้ เพราะหมากล้อมเป็นกีฬาที่มีการแพ้ชนะ แต่ซับซ้อนและยอกย้อนกว่า หลักการคือ ไม่ต้องการให้เอาชนะคนอื่น แต่ไม่ต้องการให้เป็นผู้แพ้ โดยการควบคุมจิตใจต่อการยั่วยุของฝ่ายตรงข้าม ชัยชนะจึงมาจากการรักษาตัวเองไม่ให้แพ้กิเลสของตน หลักการแบบนี้สามารถนำมาประยุกต์ในการทำธุรกิจได้ "มันเป็นศาสตร์แบบตะวันออก" ก่อศักดิ์บอก
ร้านสะดวกซื้ออย่าง 7-ELEVEN หลายคนย่อมทราบดีอยู่แล้วว่าสหรัฐอเมริกาเป็นต้นแบบของธุรกิจนี้ แต่
ก่อศักดิ์ในฐานะที่เป็นผู้ก่อตั้ง 7-ELEVEN เขากลับไม่มีแนวคิดแบบตะวันตก แต่กลับชื่นชมปรัชญาแบบตะวันออก
เขาเล่าให้ฟังถึงการนำสิ่งที่ได้เรียนรู้มาประยุกต์ใช้ในงานว่า ธุรกิจค้าความสะดวก แม้ว่ารูปแบบจะมาจากตะวันตก แต่การทำให้ประสบความสำเร็จ ต้องทำงานด้วย ทีมงานท้องถิ่น นำมาผสมผสานกันด้วยรูปแบบการทำธุรกิจแบบตะวันตกกับวัฒนธรรมองค์กรแบบตะวันออก
"เราให้บริการคนไทย ถ้าฝรั่งมาบริหาร อำนาจอยู่ในมือเขา เขาก็จะทำธุรกิจแบบตะวันตก แล้วคนไทยเกือบ 99% จะรับได้หรือ รูปแบบเราเรียนรู้ได้ แต่วัฒนธรรมในองค์กรต้องเป็นแบบของเราเอง"
จากจุดเริ่มต้นที่นำ 7-ELEVEN เข้ามาเปิดในไทย แน่นอนว่าอะไรที่เป็นสิ่งใหม่ คนไทยคงต้องใช้เวลาในการ เรียนรู้และทำความรู้จัก การขยายสาขาจึงทำได้ช้า ทำให้บริษัทประสบภาวะขาดทุนสะสมอยู่นาน
ก่อศักดิ์เล่าให้ฟังว่า ผู้บริหารในยุคแรกใช้นโยบายการ ซื้อร้าน ซึ่งขณะนั้นอัตราดอกเบี้ยสูงถึง 18% การไปซื้อร้านแบบถูกที่สุด 2 คูหา 20 ล้านบาท จะต้องเสียดอกเบี้ยถึง 300,000 บาทต่อเดือน แต่ถ้าเราเช่าพื้นที่ 2 คูหาต้องจ่ายเพียง 100,000 บาทต่อเดือน นี่คือเส้นผมบังภูเขา ทีมงานของผมจึงขอเปลี่ยนแปลงนโยบายเสียใหม่การจะขายร้านสำหรับคนไทย ถือเป็นเรื่องที่ต้องคิดหนัก และยินดีที่จะให้เช่ามากกว่า เนื่องจากยังคงเป็นทรัพย์สินของครอบครัวอยู่ 7-ELEVEN ของเราจึงสามารถขยายร้านได้เร็วขึ้น จากเดือนละ 4-5 สาขา ซึ่งปัจจุบันเราเปิดสาขาใหม่ได้เดือนละ 40 สาขา
การขยายสาขาอย่างรวดเร็วจากในช่วงแรก ทำให้บริษัทเติบโตอย่างรวดเร็ว ระบบควบคุมถือเป็นสิ่งสำคัญ ก่อศักดิ์บอกว่า "ระบบเทคโนโลยีต่างๆ เป็นเรื่องต้องพัฒนาตามการเติบโต แต่กุญแจสำคัญที่สุดคือทีมงาน พนักงานที่ต้องอยู่ประจำร้าน เป็นตัวแทนของบริษัท ถ้าให้ บริการดี ก็จะได้รับการตอบรับจากลูกค้า วันนี้เรามีลูกค้าเข้าร้านวันละ 4 ล้านคน ทำอย่างไรจึงจะทำให้พนักงานเหล่านี้ให้บริการลูกค้าอย่างดีที่สุด"
หลักการง่าย ๆ ที่จะช่วยตอบโจทย์นี้ เขาบอกว่าใช้หลักการแบบตะวันออก คนไทยเวลาทำนา ทำสวน แม้ว่างานจะหนัก แต่ทุกคนก็พูดคุยเล่น เย้าแหย่กันไป ร้องเพลง กันไป 7-ELEVEN ก็ใช้หลักแบบนี้ แม้ว่างานจะหนัก แต่ทุกคนก็ทำงานไปคุยเล่นกันไปได้ ไม่เครียดและอยากจะมาทำงาน
ก่อศักดิ์บอกว่า ความสุขจึงไม่ได้มาจากเงินหรือผลตอบแทนสูงๆ การให้เงินตอบแทนสูงแต่พูดจาไม่ดีกับพนักงาน ใส่อารมณ์กับผู้ที่อยู่ใต้บังคับบัญชา พวกเขาทน ได้ไม่นานก็ต้องไป ความสุขในการทำงานจึงมาจากหลายๆ อย่าง เงินก็ให้พอสมควร แต่ที่สำคัญคือให้ความรู้สึกที่ดีต่อกัน ทำให้เป็นมาตรฐานและทำให้ได้ในทุกระดับ
นอกจากนี้ CEO ซี.พี. เซเว่นอีเลฟเว่น กล่าวทิ้งท้ายถึง หลักการที่สำคัญอีกประการที่ต้องมีในการบริหารบริษัท คือ ความโปร่งใส ต้องไม่มีเรื่องผลประโยชน์ส่วนตัวเข้ามาเกี่ยวข้อง และผู้บริหารก็จะต้องเป็นตัวอย่างที่ดีให้พนักงาน เมื่อประมวลหลักการต่างๆ ข้างต้นมารวมกัน เชื่อว่าทุกคน คงจะรู้แล้วว่าอะไรที่ทำให้ บมจ.ซี.พี. เซเว่นอีเลฟเว่น เติบโตอย่างมั่นคงมาได้จนถึงทุกวันนี้
เข้ามาเก็บเกี่ยวในรอยประสบการณ์...ครับ