การศึกษาแนวโน้มด้านวัฒนธรรมไทยจะต้องพิจารณาจากการดำเนินงานของกระทรวงวัฒนธรรมและแผนพัฒนาประเทศทางด้านวัฒนธรรมประกอบด้วย เพื่อทราบถึงปรัชญา วิสัยทัศน์ พันธกิจและยุทธศาสตร์ในการดำเนินงานด้านวัฒนธรรมไทยในอนาคต เพื่อเป็นแนวทางในการพิจารณาแนวโน้มการศึกษาวัฒนธรรมไทยในอนาคต รวมทั้งความเห็นของนักวิชาการ ผู้นำความคิดด้านวัฒนธรรมที่สำคัญ ๆ ของไทยด้วย
กระทรวงวัฒนธรรมถือว่า “วัฒนธรรมเป็นยุทธศาสตร์ ในการสร้างความเข้มแข็ง สร้างจิตสำนึก ค่านิยม คุณธรรม และจริยธรรมที่ดีงามของคนในชาติ วัฒนธรรมเป็นทุนและพลังขับเคลื่อน ในการพัฒนาสังคม เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิต ตลอดจนเป็นปัจจัยในการเสริมสร้างความสามัคคีและสมานฉันท์ของคนในชาติและนานาชาติ” (เอกสารประกอบการสัมมนาทางวิชาการ 2550: 31) จึงได้กำหนดวิสัยทัศน์ในการดำเนินงานไว้ว่า กระทรวงวัฒนธรรม “เป็นองค์กรในการบูรณาการศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรมสู่ประชาชน เพื่อความภาคภูมิใจในความเป็นไทย และมีวิถีชีวิตที่ดีงาม บนพื้นฐานวัฒนธรรมนำสู่สังคมสันติสุขอย่างยั่งยืน”
โดยมีเป้าหมายดังนี้ (เอกสารประกอบการสัมมนาทางวิชาการ 2550:32)
1. ธำรงไว้ซึ่งสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์และเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม ให้แต่ละท้องถิ่นสามารถรักษาเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของตนเอง และมีกิจกรรมระดับชาติที่เกี่ยวเนื่องกับสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์
2. ประชากรโดยรวมมีคุณภาพ มีความสามารถ มีความเข้าใจในรากฐานทางวัฒนธรรมของตนและนำมาใช้ในการดำรงชีวิต กล่าวคือ ประชาชนมีจิตสำนึกและดำรงชีวิตตามรากฐานทางวัฒนธรรมของตนและรู้เท่าทันโลก มีเว็ปไซด์ เผยแผ่ศาสนา ศิลปะ และ วัฒนธรรมสู่เด็ก เยาวชน และประชาชน มีแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมทั้งระดับชาติ และชุมชนท้องถิ่น ได้รับการพัฒนาและส่งเสริม รวมทั้งมีพิพิธภัณฑ์ชนชาติไทย หอศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย หอสมุดแห่งชาติแห่งใหม่
3. สังคมมีความสมานฉันท์ ดำรงไว้ซึ่งคุณธรรมและสามารถพัฒนาเศรษฐกิจบนพื้นฐานวัฒนธรรม อยู่ร่วมในสังคมโลกอย่างมีศักดิ์ศรี กล่าวคือ ประชาชนทุกกลุ่มมีโอกาสมีร่วมกิจกรรมทางด้านศาสนา ศิลปะ และวัฒนธรรม เพื่อสร้างความสมานฉันท์และเอื้ออาทรต่อกัน มีศูนย์วัฒนธรรมที่ได้มาตรฐาน สำหรับบริการกิจกรรมทางวัฒนธรรมรูปแบบต่าง ๆ อย่างหลากหลาย มีแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเกิดขึ้นทุก ๆ ภาคและเชื่อมโยงสู่ประเทศใกล้เคียง และภูมิปัญญาไทยเป็นที่ยอมรับของนานาประเทศ
4. สถาบันสังคม เช่น สถาบันครอบครัว สถาบันชุมชน สถาบันศาสนา ฯลฯ มีความเข้มแข็งทำหน้าที่เป็นกลไกขับเคลื่อนการพัฒนา เพื่อให้เกิดเครือข่ายทางวัฒนธรรมที่กระจายอยู่ในภูมิภาคต่าง ๆ และมีระบบฐานข้อมูลทางด้านสารสนเทศทางภูมิศาสตร์
สำหรับบริหารจัดการดำเนินงานด้านวัฒนธรรมและให้บริการองค์ความรู้แก่ประชาชนตามแนวทางการดำเนินการของกระทรวงวัฒนธรรมนี้มีความสอดคล้องกับแผนแม่บท คือ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม
