ทุกสิ่งทุกอย่างที่ชาวบ้านคิดเองและนำมาใช้แก้ปัญหา
ผมได้อ่านเรื่องของภูมิปัญญาท้องถิ่นจากสารนุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ฉบับที่ ๒๓ ผมได้รู้คำกำจัดความที่แจ่มแจ้งชัดเจนดีมาก คำว่า"ภูมิปัญญาท้องถิ่น" หมายถึง ทุกสิ่งทุกย่างที่ชาวบ้านคิดขึ้นได้เองและนำไปใช้ในการแก้ปัญหา เป็นเทคนิควิธี เป็นองค์ความรู้ของชาวบ้าน ทั้งทางกว้างและทางลึกที่ชาวบ้านคิดเอง ทำเอง โดยอาศัยศักยภาพที่มีอยู่แก้ปัญหาการดำเนินชีวิตในท้องถิ่นได้อย่างเหมาะสมกับยุคสมัย ซึ่งได้สืบทอดและเชื่อมโยงมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เป็นความรู้ความสามารถในระดับท้องถิ่นมีขอบเขตจำกัดในแต่ละท้องถิ่น เช่นภาษาไทยเป็นภูมิปัญญาไทย ในขณะที่ภาษาอีสานเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น
