คำว่า "อาจารย์" มาจากไหน หมายความว่าอย่างไร เช้านี้จึงเปิดข้อมูลดู พบจาก blog เป็นข้อมูลที่ค้นคว้าและเขียนโดย พระมหาประทวน ธมฺมรกฺขิโต ขออนุญาตคัดลอกมาดังนี้
ศัพท์ว่า อาจริโย ซึ่งแปลว่า อาจารย์ มีความหมายดังนี้ คือ หมายถึง ผู้บำเพ็ญประโยชน์เกื้อกูลแก่ศิษย์ มีวิเคราะห์ว่า สิสฺสานํ หิตํ อาจรตีติ อาจริโย , ความหมายว่า ผู้ที่ศิษย์ควรประพฤติด้วยความเอื้อเฟื้อ มีวิเคราะห์ว่า อาทเรน จริตพฺโพติ อาจริโย, ความหมายว่า ผู้ที่ศิษย์ควรประพฤติทำให้เป็นเบื้องหน้า มีวิเคราะห์ว่า อภิมุขํ กตฺวา จริตพฺโพติ อาจริโย, ความหมายว่า ผู้บำเพ็ญประโยชน์สุขแก่ศิษย์ อย่างแน่วแน่ มีวิเคราะห์ว่า สิสฺสานํ หิตสุขํ อาภุโส จรตีติ อาจริโย, ความหมายว่า ผู้ที่ศิษย์ควรปรนนิบัติตลอดชีวิต มีวิเคราะห์ว่า อาปาณโกฏิยํ กตฺวา จริตพฺโพติ อาจริโย, ความหมายว่า ผู้ที่ทำให้ศิษย์ศึกษาตั้งแต่ต้น มีวิเคราะห์ว่า อาทิโต จาเรติ สิกฺขาเปตีติ อาจริโย.
ผู้ที่ชื่อว่า อาจารย์นั้น เพราะท่านประกอบด้วยคุณสมบัติพื้นฐาน ๗ ประการคือ
๑. ปิโย น่ารัก คือเข้าถึงจิตใจศิษย์ เป็นกันเอง
๒. ครุ น่าเคารพ คือประพฤติสมควรแก่ฐานะ
๓. ภาวนีโย น่าเจริญใจ คือมีความรู้ ทำตัวให้ศิษย์เอาเยี่ยงอย่าง ระลึกถึงด้วยความซาบซึ้ง
๔. วตฺตา รู้จักพูดให้ได้ผล คือพูดเป็น รู้จักชี้แจงให้เข้าใจคอยพูดตักเตือนและเป็นที่ปรึกษาที่ดีของศิษย์
๕. วจนกฺขโม อดทนต่อถ้อยคำ คือพร้อมที่จะทนต่อคำถามของศิษย์
๖. คมฺภีรํ กถํ กตฺตา แถลงเรื่องลึกซึ้งได้ คือสอนศิษย์ให้รู้ในเรื่องที่ละเอียด ลึกซึ้งซับซ้อนได้
๗. อฏฺฐาเน น นิโยชเย ไม่ชักนำไปในอฐานะ คือไม่ชักจูงไปในทางเสื่อมเสีย
องฺ.สตฺตก.(ไทย)23/37/57.
""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
เป้าหมายไซร้ยังห่างไกลจะไปถึง
ใจถูกดึงแรงสบัดให้กวัดไกว
ตัณหา..ราคา..อรดี เร่งรี่ใส่
จึงห่างไกล ฐานอุดม น่าชมชู
