ภายใต้ระบบประกันคุณภาพการศึกษาของประเทศ ที่มีการจัดตั้งสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา(สมศ.)ขึ้น ในปี 2543 เพื่อทำหน้าที่เป็นองค์กรประเมินภายนอกในการประเมินและรับรองมาตรฐานแก่สถานศึกษาทุกระดับ หลังจากที่ สมศ.ได้กำหนดมาตรฐานการประเมินภายนอกขึ้น เช่น ในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้กำหนดมาตรฐานเพื่อการประเมินภายนอกที่สำคัญ ๆ รวม 14 มาตรฐาน (แต่ละมาตรฐาน ประกอบด้วยตัวชี้วัดหลายตัว)  ผลปรากฏว่า ทำให้โรงเรียนจำนวนมากหันมาพัฒนางานตามมาตรฐานภายนอกที่กำหนด และใช้มาตรฐานเหล่านี้เพื่อการประกันคุณภาพภายใน(จำนวนมาตรฐานและตัวชี้วัดเพื่อการประกันคุณภาพภายนอก เท่ากับ จำนวนมาตรฐานและตัวชี้วัดเพื่อการประกันคุณภาพภายใน)  การกระทำเช่นนี้ มีผลดี คือ ทำให้โรงเรียนที่ด้อยคุณภาพ ได้มีการขยับหรือพัฒนาตนเองขึ้นสู่มาตรฐานกลางของประเทศ  แต่ มีข้อเสีย คือ จะทำให้โรงเรียนจำนวนหนึ่งที่เคยโดดเด่นและมีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง หากหันมาพัฒนางานตามกรอบมาตรฐานกลาง(ซึ่งน่าจะเรียกว่ามาตรฐานขั้นต่ำ) ในที่สุดก็จะมีคุณภาพในระดับมาตรฐานกลาง ความโดดเด่นใด ๆ อาจหายไปได้ (ทุกโรงเรียนจะผลิตเด็กที่มีลักษณะเหมือนกัน หรือจืดชืดเหมือนกันหมด)

 ......ในทัศนะของผู้เขียน เห็นว่า โรงเรียนควรหันมาให้ความสนใจกับมาตรฐานคุณภาพ โดยเฉพาะมาตรฐานด้านผู้เรียน ในลักษณะที่เพิ่มเติมจากมาตรฐานกลางของ สมศ. เพื่อโชว์ความเป็นเอกลักษณ์ของโรงเรียน เช่น เมื่อ สมศ.กำหนดมาตรฐานกลาง 7 มาตรฐาน  โรงเรียนควรกำหนดมาตรฐานเพิ่มบางมาตรฐาน เช่น   มาตรฐานที่ 8 : ความปลอดภัยในชีวิตของนักเรียน   มาตรฐานที่ 9 : ความเป็นกุลสตรี มาตรฐานที่ ... : ความเป็นสุภาพบุรุษ   โดยนัยนี้ จำนวนมาตรฐานเพื่อการประกันคุณภาพภายในโรงเรียน(ซึ่งดำเนินการโดยโรงเรียนเอง) จะมีจำนวนมากกว่า มาตรฐานการประกันคุณภาพภายนอก   อีกทั้งโรงเรียนจะผลิตนักเรียนที่มีคุณภาพตามมาตรฐานกลางของประเทศ แต่จะมีเอกลักษณ์แตกต่างกัน ตามความคาดหวังหรือความต้องการของชุมชน

......เพื่อการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษาให้มีความเป็นเลิศตามศักยภาพ หรือความพร้อมของแต่ละสถานศึกษา เป็นไปได้หรือไม่ ต่อจากนี้ไป เราจะเรียกมาตรฐานการประกันคุณภาพภายนอกของ สมศ.ว่า "มาตรฐานขั้นต่ำเพื่อการประกันคุณภาพภายนอก" เพื่อให้ทุกโรงเรียนตระหนักว่า หากเป็นไปได้ ทุกโรงเรียนจะต้องพัฒนาโรงเรียนให้มีคุณภาพสูงกว่ามาตรฐานขั้นต่ำ หรือมีคุณภาพในหลาย ๆ ด้าน หลาย ๆ มาตรฐาน มากกว่า มาตรฐานขั้นต่ำ   หรืออีกทางเลือกหนึ่ง คือ สมศ.กำหนดมาตรฐานคุณภาพขึ้นใหม่อีก 1 มาตรฐาน คือ มาตรฐานที่ 15 : การจัดการศึกษาที่เน้นความมีเอกลักษณ์เฉพาะตนของโรงเรียน(หรือเน้นความเป็นเลิศเฉพาะทาง)