พี่ลมูล จันทรวงศ์ ชี้แจงการวิเคราะห์ดิน
หลังจากได้รับการสอบถามทางโทรศัพท์จากผู้สนใจจากหลายพื้นที่ หลังจากเผยแพร่แนวคิด และความรู้จากท่านเกษตรจังหวัดชัยนาท(นายรังสรรค์ กองเงิน) และผลงานการใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินของเกษตรกร ที่ดำเนินการแล้วประสบผลสำเร็จ เป็นกำลังใจในการสกัดความรู้จากประสบการณ์จริงจากเกษตรกรหลากหลายแนวทางในจังหวัดชัยนาท ที่ได้นำภูมิปัญญาจากแหล่งต่างๆ มาผสมผสานใช้เพื่อเป้าหมายเดียวกันคือ ต้นทุนการผลิตที่ลดลง อนุรักษ์สภาพแวดล้อม และสามารถทำได้ง่ายไม่ยุ่งยากนัก เช่น การใช้เมล็ดพันธุ์ดี การป้องกันและกำจัดศัตรูพืชแบบผสมผสานตามกระบวนการโรงเรียนเกษตรกร การปรับปรุงบำรุงดินโดยลดการเผาร่วมกับหมักฟางด้วยน้ำหมักจุลินทรีย์หน่อกล้วย รวมถึงการใช้ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดิน แต่คงมีบางท่านที่สงสัยว่า “ทำไมถึงไม่เลิกใช้ปุ๋ยเคมีเลย เพื่อผลิตเป็นข้าวอินทรีย์” ก็ขอชี้แจงว่า เกษตรกรใช้ดิน โดยขาดการปรับปรุงบำรุงดินมานาน สวนทางกับการใช้ประโยชน์จากดินอย่างหนัก เช่นการปลูกข้าวติดต่อกันอาจจะถึง ๒ ปี ๕ ครั้ง ดังนั้น ลองอ่านและพิจารณาการใช้ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดิน ที่ผลออกมา พบว่า การใช้ปริมาณปุ๋ยเคมีที่ใช้ลดลง ตามสภาพการปรับปรุงบำรุงดิน คงไม่นานนักที่จะได้ทำนาโดยไม่ต้องใช้ปุ๋ยเคมี หรือใช้แต่น้อยที่สุด
เทียบสีเพื่อวิเคราะห์ธาตุอาหารในดิน
ก่อนเข้าสืบค้นความรู้จากเกษตรกรคนเก่ง ผู้เขียนได้ประสานงานกับพี่ลมูล จันทร์วงศ์ นักวิชาการส่งเสริมการเกษตร ๖ว เกษตรตำบลคนเก่งที่ได้ประสานความรู้สู่เกษตรกรที่ได้รับผิดชอบ เพื่อติดตามการนำค่าวิเคราะห์ดินไปใช้ในนาข้าวของเกษตรกรในศูนย์ส่งเสริมผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวชุมชน วัดพระแก้ว หมู่ ๑๐ ต.แพรกศรีราชา อ.สรรคบุรี จ.ชัยนาท จากเคยใช้ปุ๋ยเคมี ๑,๐๐๐ บาทกว่า เหลือเพียง ๕๓๓ บาท /ไร่ และจะสามารถลดต่อไปเรื่อยๆ เมื่อยังคงปรับปรุงสภาพของดิน
เทสารอาหารเสริมเพิ่มประสิทธิภาพปุ๋ยเคมี
พันจ่าโทเฉลียว น้อยแสง อดีตทหารเรือที่เห็นความสำคัญของครอบครัวมากกว่าความเท่ห์ของทหารจึงลาออกมาเป็นเกษตรกร หรือที่เพื่อนเกษตรกรเรียก “จ่าเหลียว” ซึ่งได้ชักชวนเพื่อนสมาชิก ๙ คนมาร่วมวิเคราะห์ดิน ที่ได้เก็บไว้ เพื่อนำมาวิเคราะห์หาปริมาณธาตุอาหารในดินก่อนการใช้ปุ๋ยเคมีอย่างถูกต้อง จากการสังเกตเห็นได้ว่าทุกคนให้ความสนใจอย่างดี และร่วมมือในการวิเคราะห์ดินอย่างดี
เทผงเคลือบเม็ดปุ๋ย
จากการวิเคราะห์ดินผลที่ได้รับ ไม่น่าพอใจนัก เพราะต้องใช้ปุ๋ยเคมีอีกเป็นจำนวนมาก แต่เมื่อได้รับฟังคำอธิบายแล้วจึงเข้าใจสาเหตุ เพราะก่อนหยุดการเผาตอซังและฟางข้าว ได้นำดินมาวิเคราะห์แล้วพบว่า ธาตุอาหารในดินทุกอย่างอยู่ในระดับต่ำ แต่มาครั้งนี้พบว่า ธาตุไนโตรเจน ตามผลระบุ ๖ จัดอยู่ในระดับ ต่ำ ธาตุฟอสฟอรัสตามผล ๓ จัดอยู่ในระดับปานกลาง และธาตุโพแทสเซียม ตามค่าวิเคราะห์ผลเป็นที่น่าพอใจเพราะอยู่ในระดับสูง ไม่ต้องใส่เพิ่มอีกแล้ว จัดอยู่ในกลุ่มรหัส ๖-๓-๐ และได้เทียบกับแผนที่ชุดดิน จัดอยู่ในชุดดิน เพชรบุรี
เมื่อนำกลุ่มและรหัสดิน เปรียบเทียบหาอัตราการใช้ปุ๋ยเคมี พบว่า ต้องใส่ปุ๋ยไนโตรเจน ๔ กก./ไร่ ฟอสฟอรัส ๑๐ กก./ไร่ (สูตร ๑๖-๒๐-๐) ในส่วนของโพแทสเซียม ไม่ต้องใช้เพราะในดินมีเพียงพอ
การนำผลการใช้ปุ๋ยเคมีจากการวิเคราะห์ดินมาใช้ในนาข้าว จะผสมปุ๋ยเคมีกับสารเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ยโดยมีน้ำหมักจุลินทรีย์หน่อกล้วยพรมลงไป ก่อนที่จะนำไปคลุกเคล้ากับปุ๋ยอินทรีย์อัดเม็ดเมื่อจะนำไปหว่านในนาข้าว
การผสมจะผสมครั้งละ ๕๐ กก. เพื่อความสะดวกโดยเทียบอัตราการใช้ปุ๋ยเคมีแต่ละชนิดต่อไร่ โดยมีอัตรา ดังนี้
ปุ๋ยเคมีสูตร ๔๖-๐-๐ (ยูเรีย) จำนวน 15 กก.
ปุ๋ยเคมีสูตร ๑๖-๒๐-๐ จำนวน 35 กก.
สารเสริมเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ย ประกอบด้วย
- ผงเคลือบช่วยให้ละลายช้า จำนวน 10 กก.
- โปแทสเซียมฮิวเมท จำนวน 0.5 กก.
- ธาตุอาหารเสริ จำนวน 0.5 กก.
วิธีผสม นำปุ๋ยเคมีสูตร 46-0-0 (ยูเรีย) และปุ๋ยเคมีสูตร 16-20-0 ตามอัตราส่วน ผสมคลุกเคล้าให้เข้ากันก่อนกระจายกองปุ๋ย พรมด้วยน้ำหมักจุลินทรีย์จากหน่อกล้วยประมาณ 2 แก้ว ให้มีความชื้น ปุ๋ยจะไม่ละลายเพราะมียางกล้วยเคลือบไว้ ผสมโปแทสเซียมฮิวเมท และธาตุอาหารเสริม และโรยผงเคลือบจนกว่าจะแห้ง จะใช้ผงเคลือบประมาณ 5 กก. จะสามารถเก็บไว้ได้นาน
ปุ๋ยยูเรียไม่ได้เคลือบ
เมื่อนำไปใช้ จะผสมกับปุ๋ยอินทรีย์ ตามอัตราส่วนคือปุ๋ยเคมีใช้ 14 กก./ไร่ ปุ๋ยอินทรีย์ 35 กก./ไร่ ก่อนนำไปหว่านในแปลงนาเมื่อข้าวอายุได้ 1 เดือน เพียงครั้งเดียวก็เกี่ยวได้ไม่อายเขา
ปุ๋ยเคมีเคลือบแล้วทดสอบด้วยการนำไปแช่น้ำ
ตารางอัตราการใช้ปุ๋ยเคมี และสารเสริมเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ย
ที่ ชนิดปุ๋ย/สารเสริม จำนวน(กก.) ราคาต่อหน่วย(บาท/กก.) รวมราคา(บาท) ๑ ปุ๋ยเคมีสูตร ๔๖-๐-๐ (ยูเรีย 4 15 60 ๒ ปุ๋ยเคมีสูตร ๑๖-๒๐-๐ 10 17 170 ๓ สารเสริมเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ย - - 63 - ผงเคลือบช่วยให้ละลายช้า 1.4 15 21 - ฮิวเมท 0.14 150 21 - ธาตุอาหารเสริม 0.14 150 21 ๔ ปุ๋ยอินทรีย์อัดเม็ด 35 6.85 240 รวม 37 - 533
หวานปุ๋ยด้วยเครื่อง
แจ่มมากเลยครับ..พี่ชัด(ชัดแจ่ม)
อยากทราบว่าผงเคลือบคืออะไร ผลิตจากอะไร ราคา ก.ก.ละเท่า และวิธีเคลือบ
จะทำอย่างไรครับ
ขอบคุณครับ
รัชทนงค์ โพธิ์พรหม