วงการแพทย์มีสำนวนหนึ่งที่ใช้ได้ดีเสมอคือ "ไม่มีอะไร 100% ในทางการแพทย์ (no 100% in medicine)" โดยเฉพาะการตรวจวินิจฉัยโรคนั้น ไม่มีการตรวจใดที่แม่นยำ 100% ทั้งๆ ที่ทุกคนทุกฝ่ายพยายามทำดีที่สุดแล้ว เนื่องจากระบบร่างกายคนเรามีความซับซ้อนสูงมากๆ

...

ทุกวันนี้การส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ (colonoscopy) เป็นวิธีที่ดีที่สุดในการตรวจหามะเร็งลำไส้ใหญ่ วิธีที่ดีที่สุดในทางการแพทย์มีชื่อเรียกกันว่า "มาตรฐานทอง (gold standard)"

วันนี้มีผลการศึกษาที่ช่วยอธิบายได้ว่า ทำไมแม้แต่มาตรฐานทองก็ยังไม่แม่นยำ 100% เสมอไปมาฝากครับ

...

ท่านอาจารย์ดอกเตอร์รอย โซทิคโน แห่งระบบดูแลสุขภาพสวัสดิการทหารผ่านศึกพาโล อัลโท แคลิฟอร์เนียทำการศึกษาผลการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ 1,819 ครั้ง

ผลการศึกษาพบว่า มะเร็งลำไส้ใหญ่นั้นส่วนใหญ่จะเริ่มโตเป็นติ่งเนื้องอกรูปร่างคล้ายนิ้วมือ (polyps) และยื่นเข้ามาในโพรงลำไส้ด้านใน และพัฒนาเป็นมะเร็งในเวลาต่อมา

...

ติ่งเนื้องอกรูปคล้ายนิ้วมือที่ยื่นเข้าไปในลำไส้เปรียบเหมือนคนที่ "ยืนตรง (stand up)" ทำให้ตรวจพบได้ค่อนข้างง่ายจากการส่องกล้อง

โปรดสังเกตว่า แม้แต่อาจารย์หมอทหารก็ยังนิยมเปรียบเทียบอะไรแบบทหาร เช่น ใช้คำว่า "ยืนตรง" ฯลฯ หรืออะไรทำนองนี้

...

ทว่า... ติ่งเนื้องอกอีกส่วนหนึ่งกลับไม่ยอม "ยืนตรง" หรือโตเป็นรูปคล้ายนิ้วมือ และยื่นเข้าไปในลำไส้ แต่กลับ "นอนราบลง" หรือ "โตแบบแบนราบ (flat)" แบบทหารหลบวิถีกระสุน หรือวิถีระเบิด

ติ่งเนื้องอกลำไส้ใหญ่ที่โตแบบแบนราบ หรือแนบไปตามแนวผนังลำไส้ใหญ่ นูนขึ้นมาเพียงเล็กน้อย คล้ายๆ ถนนราดยางบางสายในเมืองไทยที่ปะไว้อย่างดีนี้พบมากถึง 9.35%

...

เจ้าติ่งเนื้องอกลำไส้ใหญ่ชนิดแบนราบนี้เองที่ตรวจพบจากการส่องกล้องได้ยากมากๆ

นอกจากนั้นยังตรวจพบจากเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ชนิดพิเศษ ซึ่งสร้างภาพ 3 มิติเลียนแบบการส่องกล้อง (virtual colonoscopy) ก็มีแนวโน้มจะตรวจเจ้าติ่งเนื้อชนิดแบนราบได้ยากอีกด้วย

...

ปัญหาคือ เจ้าติ่งเนื้อชนิดแบนราบ ซึ่งพบมากถึง 9.35% ของติ่งเนื้องอกในระยะก่อนเป็นมะเร็งนี้มีโอกาสพัฒนาไปเป็นมะเร็งในระยะเวลาต่อมาได้มากเป็น 10 เท่าของติ่งเนื้อทั่วไป(ชนิดรูปร่างคล้ายนิ้วมือ หรือประเภท "ยืนตรง")

วงการแพทย์มีสำนวนหนึ่งที่ใช้ได้ดีเสมอคือ "ไม่มีอะไร 100% ในทางการแพทย์ (no 100% in medicine)" โดยเฉพาะการตรวจวินิจฉัยโรคนั้น ไม่มีการตรวจใดที่แม่นยำ 100% ทั้งๆ ที่ทุกคนทุกฝ่ายพยายามทำดีที่สุดแล้ว เนื่องจากระบบร่างกายคนเรามีความซับซ้อนสูงมากๆ

...

การป้องกันมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่พวกเราทุกคนพอจะทำได้คือ

  • ลดอาหารเนื้อแดง หรือเนื้อสัตว์ใหญ่ เช่น วัว ควาย แพะ แกะ หมู ฯลฯ ให้น้อยลง
  • เปลี่ยนอาหารโปรตีนเป็นโปรตีนจากพืช เช่น ถั่วเหลือง เต้าหู้ ถั่วชนิดต่างๆ ฯลฯ อย่างน้อยครึ่งหนึ่ง โดยเน้นกินอาหารหลายๆ อย่างพร้อมกันในมื้อเดียวกัน อย่างน้อย 3-5 อย่างในมื้อเดียว เพื่อให้ได้โปรตีนคุณภาพสูง เนื่องจากโปรตีนจากพืชจะทำงานได้ดีกว่า ถ้ากินพร้อมๆ กันหลายๆ อย่าง (ไม่ใช่กับข้าวอย่างเดียว)
  • เปลี่ยนข้าวขาวเป็นข้าวกล้อง หรือขนมปังขาวเป็นขนมปังเติมรำ-จมูกข้าว(โฮลวีท) เพื่อเพิ่มกากใย(ไฟเบอร์)
  • กินผักผลไม้(ผลไม้ทั้งผล ไม่ใช่น้ำผลไม้)ให้มากขึ้น
  • ออกแรง-ออกกำลังเป็นประจำ ซึ่งจะช่วยป้องกันท้องผูกได้ด้วย
  • ระวังอย่าให้อ้วน... ถ้าอ้วนแล้วควรหาทางควบคุมอย่าให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นอีก
  • งด-ลด-ละ-เลิกบุหรี่
  • งด-ลด-ละ-เลิกเหล้า เบียร์ ไวน์ และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

...

ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ

...

ที่มา                                                 

  • Thank Reuters > Maggie Fox. Julie Steenhuysen & Eric Beech ed. > Colonoscopies could miss dangerous lesions: report > [ Click ] > March 5, 2008. / JAMA.
  • Thank ACR > Colon and rectum cancer > What are the risk factors for colorectal cancer? > [ Click ] > March 5, 2008.
  • ข้อมูลและการอ้างอิงในบล็อก "บ้านสุขภาพ" เป็นไปเพื่อส่งเสริมสุขภาพ และป้องกันโรค ไม่ใช่รักษาโรค
  • ท่านที่มีโรคประจำตัวควรปรึกษาหมอ พยาบาล เภสัชกร หรืออนามัยที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้
  • ขอขอบคุณอาจารย์ณรงค์ ม่วงตานี + อาจารย์เบนซ์ iT > สนับสนุนเทคนิค iT.
  • นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ > 6 มีนาคม 2551.