ความงดงามภูมิปัญญาท้องถิ่น เครื่องจักสาน

เรื่องเล่าเรื่อง"ภูมิปัญญาท้องถิ่นหัตถกรรมเครื่องจักสาน ภาค 2"

     แต่ก่อนเคยทำการจัดการความรู้ในโรงพยาบาลมีประสบการณ์กับคนในองค์กรมาบ้างพอสมควร  ตอนนี้ได้มีโอกาสเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น  ทำให้รู้จักความซับซ้อนของสังคมที่มีอะไรที่เราเรียนรู้อีกมากมาย 

    ตอนนี้หลายๆคนรู้สึกร้อนๆ หนาวๆ กับการเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติที่อาจจะทำลายล้างเผ่าพันธุ์มนุษย์หมดโลก  คำตอบต้องมองย้อนไปในอดีตที่บรรพบุรุษของเราดำรงชีวิตกันอย่างไรที่ธรรมชาติไม่ถูกทำลาย 

   จากการเรียนรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่นสำหรับดิฉันแล้วคิดว่า  คำตอบมันอยู่ใกล้ตัวมากที่เราควรหันมามองภูมิปัญญาท้องถิ่น  ที่สามารถแก้วิกฤตได้

   การเรียนรู้   ทำให้เราสามารถหาคำตอบที่เราค้นหาได้มากมาย  โดยเฉพาะการที่ได้ศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นทั้งทางทฤษฎี และได้ปฏิบัติจริง ทำให้เกิดรู้มากกว่าเดิม  จากไม่เคยรู้มาก่อน  ต้องขอขอบพระคุณอาจารย์ทุกคน รศ.ดร.สมบัติ นพรัตน์  รศ.ฉันทนา บรรจง  ผศ.ดร.ภาณุวัฒน์ ภักดีวงศ์  ผศ.ดร.รุจโรจน์ แก้วอุไรที่สอนการเขียน Blog สุดท้าย ผศ.ดร.คมกฤช จำปาสุต ที่เสียสละเวลาดูแลนิสิตใกล้ชิด

จากการศึกษานอกห้องเรียนได้ในชุมชนเกี่ยวกับภูมิปัญญาท้องถิ่นจึง ขอเล่าสู่กันฟังพอสรุปได้ดังนี้

            ชื่อเรื่อง :  ภูมิปัญญาท้องถิ่น: กรณีศึกษาการศึกษากระบวนการถ่ายทอดความรู้หัตถกรรมเครื่องจักสานชุมชนบางเจ้าฉ่า  อำเภอโพธิ์ทอง  จังหวัดอ่างทอง        

รูปสอน         

             การศึกษาในครั้งนี้   มีจุดมุ่งหมายเพื่อการศึกษากระบวนการถ่ายทอดความรู้หัตถกรรมเครื่องจักสานชุมชนบางเจ้าฉ่า  ตำบลบางเจ้าฉ่า  อำเภอโพธิ์ทอง  จังหวัดอ่างทอง  ประชากรที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้เป็นผู้นำชุมชน ผู้ที่ประกอบอาชีพหัตถกรรมจักสานจำนวน 5 คน  โดยกำหนดกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (purposive  sampling)  เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูลเป็นแบบสัมภาษณ์ชนิดมีโครงสร้าง (structured  interview) วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา (content  analysis)  การตีความข้อมูล (interpretation) แล้วหาข้อสรุป และนำเสนอด้วยการบรรยายตามประเด็นที่ศึกษา

            ผลการศึกษาพบว่า  กระบวนการถ่ายทอดความรู้หัตถกรรมเครื่องจักสานประกอบด้วย ซึ่งยกประเด็นที่พบคือ  เนื้อหาที่ถ่ายทอด  พบว่าไม่มีการบันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษร แต่ผู้เรียนได้เรียนรู้เนื้อหาตามลำดับขั้นตอนการปฏิบัติที่ผู้ถ่ายทอดความรู้หัตถกรรมเครื่องจักสานได้บอกก่อนที่จะสอนให้ลงมือปฏิบัติ  และมีการบูรณการเนื้อหาหลายในการถ่ายทอดเข้าด้วยกันเรื่องเข้าด้วยกัน

          ข้อเสนอแนะในการนำผลการวิจัยไปใช้

จากผลการวิจัยพบว่า  กระบวนการถ่ายทอดความรู้หัตถกรรมเครื่องจักสาน ด้านเนื้อหาการถ่ายทอดยังไม่มีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร  ใช้การถ่ายทอดโดยการบอกเล่า และเน้นการปฏิบัติตาม ซึ่งจะพบว่าถ้าผู้ถ่ายทอดเสียชีวิต และไม่มีการสืบต่อของความรู้นั้น  ความรู้ที่เป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นก็เกิดการสูญหายไป  ดังนั้น ควรมีการเก็บภูมิปัญญาท้องถิ่นไว้ในรูปความรู้ที่ชัดแจ้ง (Explicit knowledge) โดยให้ชาวบ้านเกิดความตระหนักในการเก็บบันทึก   หรือให้ส่วนภาคราชการ  หรือองค์กรทางการศึกษาช่วยในการจัดเก็บบันทึก  ซึ่งจะทำให้เกิดการดำรงไว้ซึ่งภูมิปัญญาท้องถิ่นมีอยู่อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน

ปัญหาที่เราอาจจะไม่รู้เลยว่าเมืองไทยมีภูมิปัญญาอะไรบ้างที่ไม่มีการบันทึกและมีการสูญหายระหว่างช่วงชีวิต  และอีกหลายๆคนที่ไม่มีโอกาสได้ไปสัมผัสเนื่องวัฒนธรรมที่ศิวิไลของเมืองไทยที่กำลังหลงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี...ที่น่าเป็นห่วงจริงๆ

โอ๊ต

           ดิฉันได้พาลูกชายคนเล็กไปเยี่ยมบรรยากาศภูมิปัญญาท้องถิ่น  โดยพาเข้าเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์ไม้ไผ่ด้วย....พบกับเรื่องเล่าตอนต่อไปว่ามีอะไรในพิพิธภัณฑ์เครื่องจักสานที่น่าสนใจค่ะ ในตอนที่ 3