การบริหารด้วยระบบเครือข่าย จากแนวคิดของ ฟริดจอฟ คาปร้า

               ศาสตราจารย์ฟริดจ๊อฟ คาปร้า นักวิทยาศาสตร์ชาวออสเตรีย เป็นผู้จุดประกายการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์วิทยาศาสตร์ จากวิทยาศาสตร์กระแสหลักทั่วไป เปลี่ยนไปสู่กระบวนทัศน์วิทยาศาสตร์ในบริบทที่หลากหลายและกว้างไกล ด้วยมิติทางสังคม ชีวิต และ สิ่งแวดล้อม  โดยท่านได้ศึกษาจากปรัชญาจีนโบราณ   ลัทธิเต๋า   พุทธศาสนานิกายเซน  และ ฮินดู

            ในบทความนี้  ผมจะขอกล่าวถึงระบบคิด 2 แบบ ของ คาปร้า เพื่อนำมาประยุกต์ใช้ในการบริหารองค์กร

คาปร้ากล่าวว่า ในทุกระบบชีวิต มีระบบคิด 2 แบบ ทำหน้าที่แตกต่างกันเพื่อรักษาสัมพันธภาพภายในและภายนอกให้สมดุล นั่นคือ ระบบคิดแบบแยกส่วน และ ระบบคิดแบบบูรณาการ  เปรียบเทียบให้เห็นความแตกต่างของระบบคิดทั้งสองได้ ดังนี้

ระบบคิดแบบแยกส่วน

ระบบคิดแบบบูรณาการ

ความคิด

-         เหตุผล

-         วิเคราะห์

-         เส้นตรง

-         ลดส่วน แยกย่อย

ค่านิยม

-         การแข่งขัน

-         การแผ่ขยาย

-         การครอบครอง

-         ปริมาณ

ความคิด

-         ญาณทัศนะ

-         สังเคราะห์

-         ไม่เป็นเส้นตรง

-         องค์รวม

ค่านิยม

-         ความร่วมมือ

-         การอนุรักษ์

-         ความเป็นภาคี

-         คุณภาพ

 

           

 คาปร้าสรุปว่า ระบบคิดทั้ง 2 ระบบ ไม่มีระบบคิดใดดีกว่ากัน  แต่ปัญหาเกิดจากความไม่สมดุลในระบบคิด

 นั่นคือ มักจะคิดแบบแยกส่วน โดยละทิ้งระบบคิดแบบบูรณาการ โดยคาปร้าให้ความเห็นว่าการคิดแบบแยกส่วน มักไปในการแข่งขัน  แผ่ขยาย ครอบครอง เป็นระบบคิดที่มักเชื่อมโยงกับเพศชาย ดังนั้นในสังคมชายเป็นใหญ่ จึงมีแนวโน้มการคิดแบบแยกส่วนมาก เพราะเกี่ยวกับอำนาจ และ ผลประโยชน์  

ดังนั้น การทำให้เปลี่ยนสู่สมดุลของระบบคิด 2 แบบ จึงเกิดขึ้นยาก โดยเฉพาะ “อำนาจ” ในความหมายของการครอบงำ สั่งการนั้น มักไม่เปิดโอกาสให้แก่ระบบคิดแบบบูรณาการ

           คาปร้าเสนอความเห็นในการปรับสมดุลของระบบคิดทั้ง  2 แบบว่า  หนทางสำคัญในการปรับสมดุลของระบบคิดทั้ง  2 แบบ อยู่ที่การสร้างอำนาจขึ้นใหม่  ด้วยระบบ  “เครือข่าย”

            ทั้งหมด คือ ประเด็นที่คาปร้านำเสนอเกี่ยวกับการสร้างสมดุลของระบบวิธีคิดทั้ง 2 แบบ

            ต่อไปผมจะขออนุญาตนำแนวคิดของคาปร้ามาประยุกต์ใช้ในการบริหารครับ

            นั่นคือ ผู้บริหารส่วนใหญ่ (คงจะรวมทั้งผมด้วยครับ) ต่างก็บริหารโดยมุ่งเน้นไปที่การใช้อำนาจ  นี่ก็คือ แนวคิดแบบแยกส่วน 

          ที่นี้ หากจะสร้างสมดุลให้แก่ระบบคิดในการบริหาร ด้วยระบบเครือข่าย   “ระบบเครือข่าย” ในมุมมองของผม  ผมว่าน่าจะหมายถึง บุคลากรทุกคนในองค์กรครับ

         การสร้างสมดุลของในระบบคิดของการบริหารด้วยระบบเครือข่าย  คือ  การมีส่วนร่วมของบุคลากรทุกคนในองค์กร

   ผมขออนุญาตเสนอความสมดุลของการบริหารด้วยระบบคิด  2 รูปแบบ ดังนี้ครับ

 

 

ระบบคิดแบบแยกส่วน

ระบบคิดแบบบูรณาการ

ผู้บริหาร

-         เอกภาพ

-         นโยบาย

-         แข่งขัน

-         มอบงาน

ผู้ปฏิบัติ

-         หลากหลาย

-         วิธีการ

-         ร่วมมือ

-         มอบความคิด

 

            จากตารางดังกล่าว   เป็นแนวทางหนึ่งในการสร้างสมดุลในการบริหารงาน ระหว่างระบบคิดแยกส่วน และ บูรณาการ เท่าที่คิดได้ในตอนนี้

                                                      ขอบคุณครับ