วันที่ 25 กพ.51ที่ผ่านมาได้ไปทำกิจกรรมในโครงการ"พัฒนาเครือข่ายโรงเรียนพ่อแม่"ที่รพ.วังทรายพูน จ.พิจิตร โดยมีทพ.ก้องเกียรติเป็นทีมนำ ตามด้วยพี่นุช..ปิยวรรณ และหมอเปิ้ล (สมาชิกใหม่ www.gotoknow/blog/ped08 ) พร้อมด้วยพี่นิด..สสจ.พิจิตร ผู้แคล่วคล่องและจี้เราชาวโรงเรียนพ่อแม่ของศูนย์ฯมาก...เมื่อไหร่จะมา? ขยายผลเลยทำโรงเรียนพ่อแม่ปู่ย่าตายาย ...และอีกหลายไอเดียที่พี่เค้าสรรหามาฝากเราตลอด....งานนี้เลยไม่ทำไม่ได้เลย
รายละเอียดกิจกรรมหมอก้องบอกว่าเดี๋ยวจะมาเล่าให้ฟังคะ ในส่วนของรูปแบบให้เราลงเอง เป็นการ แบ่งงานกันโดยปริยาย เลยจะขอนำมาบอกในส่วนของกิจกรรมโรงเรียนพ่อแม่ที่รพ.วังทรายพูนก้าวนำไปแล้วก่อนเราไปถึง 1 step คือ มีการประชุมชี้แจงให้ cup ทราบแล้ว โดยมีแบบฟอร์มการส่งต่อที่ใช้ร่วมกัน และปรับรูปแบบการดำเนินงานในเครือข่ายแล้ว และมีนวัตกรรมเจ๋งๆที่เป็นิ่งประดิษฐ์เรื่องการเปิดขยายของปากมดลูกที่ทำมาจากถุงน่อง (มีโอกาสจะนำมาโชว์คะ)
ในการมา ANC ครั้งแรก
- จะมีการซักประวัติ ตรวจสุขภาพคัดกรองตามปกติของการฝากครรภ์
- เพิ่มในส่วนการติดแบบบันทึกกิจกรรมโรงเรียนพ่อแม่
- และแจกเอกสารแผ่นพับ 1 ชุดใหญ่ที่มีประเด็นความรู้ที่ควรทราบในขณะตั้งครรภ์(ให้นำมาทุกครั้งที่มาฝากครรภ์คะ น้องเค้าบอกก็ใช้เงินรางวัลที่ได้จากการประกวดเมื่อปี 50 มาผลิตคะ)
- ให้คำแนะนำเรื่อง
- การเปลี่ยนแปลงของร่างกายและจิตใจของหญิงตั้งครรภ์
- การดูแลปฏิบัติตนขณะตั้งครรภ์
- ประโยชน์ของการมาฝากครรภ์ครบตามเกณฑ์
- การใช้สมุดบันทึกสุขภาพ..แนะนำการจุดกราฟและเส้นทางลูกรัก
ครั้งที่ 2
- นัดให้มารพ.ทุกรายเพื่อพูดคุย แนะนำเรื่องผลเลือด การเจาะตรวจlab เพิ่มเติม ตรวจและคำแนะนำเรื่องทันตสุขภาพ
- ตรวจดูวิชาที่หลงเหลือตามแบบบันทึกกิจกรรมและสอนให้ครบ เพิ่มเติมในส่วนขาด เท่าที่สอนได้ในวันที่มารับบริการครั้งนั้น เพราะบางครั้งมีข้อจำกัดที่ทำให้ไม่สามารถดำเนินการได้
- การเจริญเติบโตและพัฒนาการของทารกในครรภ์ (cd ของ discovery)...มีเฉพาะที่รพ.
- อาการแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ และแนวทางแก้ไข
- ภาวะเสี่ยงต่างๆ และอาการผิดปกติที่ต้องมาพบแพทย์
- การออกกำลังกายและท่าทางการทรงตัวที่ถูกต้อง..มีเฉพาะที่รพ.
- โภชนาการสำหรับหญิงตั้งครรภ์
- การใช้ยาในหญิงตั้งครรภ์และหญิงให้นมบุตร
- การดูแลและส่งเสริมสุขภาพฟันหญิงตั้งครรภ์
- การสังเกตการดิ้นของทารก และวิธีนับลูกดิ้น
- ประโยชน์ของการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
ครั้งต่อๆไป
- อาจไปใช้บริการที่สถานีอนามัยก็ได้
- สถานีอนามัยก็ตรวจสอบความรู้ที่คงค้างไว้และสอนเพิ่มเติมให้เรื่อยๆ จนครบเช่นกัน
- ใกล้คลอดส่งมารพ. สอนเรื่อง
- บทบาทหน้าที่ของพ่อแม่ ในครอบครัว
- การเตรียมตัวสำหรับเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
- การเตรียมตัวสำหรับการคลอด
- การออกกำลังกายและการฝึกการหายใจสำหรับการคลอด
ข้อจำกัด คือ สถานีอนามัยบางแห่งไม่มีพยาบาล ไม่สามารถให้ความรู้ได้ทุกเรื่อง บางแห่งมีแต่เจ้าหน้าที่ผู้ชายไม่สะดวกในการให้บริการ และเรื่องของการออกกำลังกายนั้นในสถานีอนามัยไม่สามารถสอนลงลึกถึงการปฏิบัติได้..แต่ถ้าสนใจไปฝึกปฏิบัติได้ที่รพ.คะ
ข้อเสนอแนะเจ๋งๆจากสอ.ป่ามะข้าม
- น้องที่ประจำสอ.นี้เป็นผู้ชายแต่มีไอเดียดีๆ มาฝาก และทดลองปฏิบัติแล้ว ทำได้จริง คือ
- กิจกรรมส่วนใหญ่จะพบหญิงตั้งครรภ์มากในแต่ละวัน เจ้าหน้าที่สอนไม่ทัน หรือไม่ครบถ้วน
- จึงใช้วิธีนัดมาคุย ทำกิจกรรมโรงเรียนพ่อแม่โดยเฉพาะเดือนละ 1 ครั้ง ก็จะมีทั้งกลุ่มที่นัดล่วงหน้า และกลุ่มที่โทรศัพท์ตาม
- ทบทวนความรูทั้งหมดที่กำหนดไว้ และเพิ่มเติมในส่วนที่ขาด
- จากปัญหาที่พบของน้องเค้าคือ เจ้าหน้าที่น้อย ...น้องเค้าแก้ปัญหาโดยจัดสรรอาสาสมัครนมแม่ ไปฝึกอบรมกับรพ.พิจิตรที่มี course อบรมให้ เพื่อมาช่วยสอน แถมในกลุ่มเด็ก ก็ส่งอาสาสมัครไปอบรมเรื่องการตรวจพัฒนาการเด็กที่แผนกจิตเวช ของรพ.พิจิตร ด้วย
สรุปภาพของANC ยังไม่ได้ตกลงแนวทางการเก็บข้อมูล และการประเมินผลร่วมกันในเครือข่าย แต่รูปแบบชัดเจนเข้าใจกันดีในเครือข่ายแล้ว
ในส่วนของ wcc
- สถานีอนามัยจะมีงาน WCC เดือนละ 1ครั้งทุกวันที่ 15 ของเดือน โดยยังไม่มีแผนการสอนที่เป็นรูปแบบของโรงเรียนพ่อแม่
- เด็กทุกรายที่กลับมาตามนัดในครั้งแรกจะได้รับการสอนเช็ดช่องปาก และถ้ามีทันตภิบาลหรือทันตแพทย์ก็จะส่งพบเพื่อรับความรู้
- เป็นการสอนรายบุคคลเหมือนกับทุกที (แม้แต่รพ.เราในปีนี้..ในเด็กจัดกลุ่มยากคะเหมือนจับปูใส่กระด้งจริงๆเลย ลองมาแล้ว)
- การสอนสุขศึกษานั้นได้ให้ความรู้ตามสมุดบันทึกสุขภาพ (สมุดสีชมพู) และจะให้คำแนะนำพิเศษเฉพาะในกลุ่มที่ผิดปกติ เช่น อ้วน ผอม พัฒนาการช้า นอกเหนือจากนั้นก็ให้บริการตามปกติทั่วไป คือ
- ตรวจพัฒนาการ โดยใช้อนามัย 49 และให้คำแนะนำตามสมุดชมพู
- ชั่งน้ำหนัก วัดความยาว/สูง ประเมินภาวะโภชนาการ ..ก็บอกว่าลูกปกติ อ้วน ผอม ถ้าจุดกราฟเองได้ก็สอนให้ แต่บางครั้งเป็นผู้สูงอายุพามามองไม่เห็นเจ้าหน้าที่ก็จุดแทนให้
- แนะนำเรื่องนมแม่และอาหารเสริมตามสมุดชมพู
- แนะนำเรื่องวัคซีน
- ยังไม่มี class พิเศษ ในเด็ก เช่น การเล่านิทาน การส่งเสริมพัฒนาการ ฯลฯ
สรุปในภาพของ WCC ก็ต้องนำรายละเอียดไปคุยกันในทีม MCH ก่อนคะ แต่คิดว่าปีนี้ work แน่ เพราะทุกครั้งที่เราไป เห็นผอ.รพ.เปลี่ยนตลอด แต่ทีมงานก็ยังเข้มแข็ง ทำงานได้ต่อเนื่อง ข้อมูลไม่ผักชี เพราะรพ.อื่นที่ไปก็ชมรพ.วังทรายพูนคะ...
