การพัฒนาชนบทแบบผสมผสาน

สิ่งที่ดิฉันได้เรียนรู้จากการไปศึกษาดูงานที่จังหวัดสมุทรสงครามดิฉันได้เรียนรู้เกี่ยวกับภูมิปัญญาท้องถิ่นในการนำมาดัดแปลงเพื่อสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่าออกสู่สังคม โดยในการทำผลิตภัณฑ์นั้นจะเน้นการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในธรรมชาติผสมผสานกับการใช้ภูมิปัญญาในท้องถิ่นที่ปฏิบัติสืบทอดกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ ซึ่งได้มีการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ออกมาหลากหลายรูปแบบ เช่น น้ำหมักชีวภาพจากมะเฟือง น้ำยาล้างจาน น้ำยาซักผ้า น้ำยาล้างห้องน้ำ โดยการนำวัสดุจากธรรมชาติที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ ซึ่งจะช่วยในเรื่องของการรักษา ฟื้นฟูสภาพแวดล้อมให้ดีขึ้น ลดการใช้สารเคมีในธรรมชาติ อีกทั้งยังไม่เป็นอันตรายต่อผู้ใช้เนื่องจากสารเคมีตกค้าง น้ำที่ใช้แล้ว เมื่อเทน้ำทิ้งจะช่วยย่อยสลาย ทำให้สภาพแวดล้อมดีขึ้น นอกจากนั้นยังได้เรียนรู้ในเรื่องของภูมิปัญญาในการทำน้ำตาลมะพร้าว ซึ่งดิฉันได้เรียนรู้ถึงขั้นตอน กระบวนการ ตั้งแต่เริ่มขึ้นต้นมะพร้าวเพื่อเอาน้ำมะพร้าวมาจะต้องมีวิธีการเลือกขึ้นต้นมะพร้าวที่มีลักษณะสูงเนื่องจากว่าต้นมะพร้าวที่สูงจะให้น้ำมะพร้าวมากกว่าและมีรสชาติที่ดีกว่า เคี่ยวทำเป็นน้ำตาลมะพร้าวรวมทั้งได้เรียนรู้ภูมิปัญญาในการกักเก็บน้ำตาลมะพร้าวในขณะที่เคี่ยวตาลไว้ให้ได้มากที่สุด โดยการใช้โคครอบ (กระว้ง)จนกระทั่งการหยอดน้ำตาลที่เคี่ยวแล้วลงในพิมพ์และเรียนรู้ทางด้านการตลาด รวมทั้งยังได้เรียนรู้เกี่ยวกับการนำผลผลิตที่มีอยู่ในท้องถิ่นที่มีรสฝาด รสเปรี้ยว รสขมที่มีจำนวนมากมาแปรูปในรูปแบบการแช่อิ่ม การอบแห้งเป็นรายได้เสริมจากงานหลัก ซึ่งเป็นการถนอมอาหารเก็บไว้ได้นาน ถัดจากนั้นยังได้เรียนรู้เกี่ยวกับการเผาถ่านที่ใช้หุงต้มในครัวเรือนทั่วไป และการนำผลไม้มาเผาเป็นถ่านซึ่งเป็นการสร้างรูปลักษณ์ที่หลากหลายทำให้เป็นที่ดึงดูดใจของผู้ที่เข้ามาศึกษา ตลอดจนการเผาถ่านจากไม้โกงกางเชิงการค้าโดยได้รับผลพลอยได้ที่คุ้มค่าออกมาในรูปแบบของน้ำส้มควันไม้เพื่อใช้เป็นสารในการฉีดพ่นแมลงในสวนได้โดยไม่มีสารพิษตกค้างในธรรมชาติอีกทั้งยังเป็นการรักษาสมดุลของธรรมชาติ นอกจากนั้นยังได้ศึกษาเกี่ยวกับภูมิปัญญา และการคิดเป็นกระบวนการโดยการลองผิดลองถูกพัฒนามาเป็นเครื่องทำน้ำอุ่นจากพลังงานแสงอาทิตย์ ซึ่งเป็นการคิดค้นที่ช่วยชาติประหยัดพลังงานได้อีกด้วย รวมทั้งยังได้เรียนรู้เกี่วยกับการพัฒนาส้มโอพันธุ์ขาวใหญ่และมีการบำรุงต้นพืชโดยการปลูกต้นทองหลางและถางกลบเป็นปุ๋ยให้กับต้นส้มโอ นอกจากนั้นยังมีการอนุรักษ์ศัตรูธรรมชาติเพื่อใช้ในการทำลายศัตรูพืชในสวนส้ม มีการฉีดพ่นแมลงโดยการใช้น้ำส้มควันไม้หรือการสุมควันไฟไล่แมลง ซึ่งไม่เพียงแต่จะเป็นการลดสารเคมีตกค้างในธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังเป็นการอนุรักษ์แมลงที่เป็นประโยชน์ในการผสมเกสรของพืชได้อีกด้วย ประกอบกับการได้เรียนรู้การทำนาเกลือ ได้ศึกษาขั้นตอน กระบวนการในการทำนาเกลือ รวมถึงภูมิปัญญาในท้องถิ่นในเรื่องของการสังเกตว่าเกลือเค็มหรือยัง โดยการใช้กิ่งไม้ชรามใส่ลงไปในนาเกลือถ้ากิ่งไม้ลอยแสดงว่าเค็มแล้ว หรือการสังเกตจากขอบคันนาว่ามีคราบสีขาวเกาะอยู่หรือไม่ ถ้ามีคราบแสดงว่าเกลือเค็มแล้ว หรือการใช้ข้าวสุกโยนลงไปในนาเกลือ ถ้าเม็ดข้าวลอยแสดงว่าเกลือเค็ม อีกทั้งยังได้เรียนรู้ถึงประเพณีการทำขวัญนาเกลือ การทำพิธีเปิดยุ้งฉางก่อนการนำเกลือไปขาย และเรียนรู้เกี่ยวกับคุณสมบัติของขี้แดดนาเกลือว่ามีคุณสมบัติในการใช้เป็นปุ๋ยในการบำรุงต้นพืชให้เจริญเติบโต ตลอดจนคุณสมบัติในการเป็นยารักษาโรคเช่น ดอกเกลือนำมาผสมกับน้ำแล้วใช้รักษาผดผื่นคันได้ เกลือตัวผู้ใช้เป็นยากวาดคอ และเป็นส่วนผสมยาหม้อ ดีเกลือใช้เป็นยาถ่าย รวมถึงเป็นสารที่ช่วยในการเสริมความงาม เช่น เกลือจืด(ดินสอพอง) เกลือสปาขัดผิว ถัดจากนั้นดิฉันยังได้เรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องของการทำแนวกันคลื่นบริเวณชายฝั่งป่าชายเลน โดยได้เรียนรู้การร่วมกลุ่มของคนในชุมชนเพื่อร่วมกันสร้างกระบวนการคิดในการแก้ไขปัญหาการกันเซาะของคลื่นบริเวณชายฝั่งป่าชายเลน โดยได้มีการร่วมกันปลูกป่าชายเลนเพื่อป้องกันการกัดเซาะจากคลื่นน้ำทะเลรวมถึงยังเป็นการอนุรักษ์สมดุลนิเวศป่าชายเลนและเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ ประกอบกับการใช้ภูมิปัญญาในการสร้างแนวปะการังเทียมเพื่อให้สัตว์น้ำ เช่น หอย ปู ปลามาเกาะบนปะการังเทียมทำให้ชาวประมงมีอาหาร มีอาชีพและสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน อีกทั้งมีการใช้ยางรถยนต์วางตามแนวฝั่งและใช้ไม้ปักตรงกลางเพื่อป้องกันการกัดเซาะของคลื่นน้ำทะเลอีกเช่นกัน รวมทั้งคนในชุมชนยังได้ร่วมกับผู้นำชุมชนและจัดตั้งกลุ่มสัจจะสะสมทรัพย์เพื่อจะฝึกให้คนในชุมชนรู้จักประหยัด อดออมเพื่อเก็บเงินไว้ใช้ในยามจำเป็น และนำเงินที่ร่วมกันมาปล่อยกู้แต่เก็บดอกเบี้ยต่ำลดปัญหาการกู้เงินนอกระบบซึ่งสร้างหนี้ให้กับคนในชุมชนเป็นการหมุนเวียนเงินให้เกิดขึ้นในระบบ ถ้าหากคนในชุมชนมีบุตรหลานที่ศึกษาอยู่สามารถมากู้เงินได้โดยไม่คิดดอกเบี้ย ตลอดจนมีการจัดตั้งกลุ่มคนทานข้าวเพื่อนำเงินที่เหลือจากการปล่อยกู้บวกกับการระดมเงินจากคนในชุมชนเพิ่มมาซื้อข้าวสารและนำมาจำหน่ายในราคาถูกให้กับคนในชุมชน มีการตั้งธนาคารไข่เพื่อนำไข่มาจำหน่ายในราคาถูกเป็นการคืนกำไรให้กับคนในชุมชน ดิฉันคิดว่าถ้าหากคนในชุมชนนำทุนในชุมชนซึ่งได้แก่ ทุนมนุษย์ ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมที่มีอยู่ในท้องถิ่น ฐานชีวิตและวัฒนธรรม กฎ จารีต ประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่นและกระบวนการเรียนรู้ รวมถึงความสัมพันธ์ของคน-ชุมชน-ธรรมชาติซึ่งก่อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้และเกิดกระบวนการคิดที่จะนำสิ่งที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาพัฒนา สร้างสรรค์เป็นผลิตภัณฑ์ให้เกิดประโยชน์และมีคุณค่ามากที่สุด ภายใต้เงื่อนไขของความรู้และคุณธรรม นอกจากจะเป็นการสร้างอาชีพ และสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชนแล้วยังเป็นการสร้างกระบวนการเรียนรู้ให้เกิดภายในกลุ่ม เพื่อเป็นการยกระดับขีดความสามารถและศักยภาพของคนในชุมชน ซึ่งจะทำให้คนในชุมชนมีความเป็นอยู่ที่ดีและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ตลอดจนนำมาซึ่งความเป็นสุขของคนในชุมชน วันจันทร์ที่ 21 มกราคม 2551 นำเสนอผลงานจากการไปศึกษาดูงานที่จังหวัดสมุทรสงคราม ในหัวข้อเรื่องสรุปได้เรียนรู้อะไรบ้างจากการไปศึกษาดูงาน/อาจารย์สั่งการบ้าน <p> </p>

ความเห็น

บทความในวันเดียวกัน