นิทานธรรม

คนกับสุนัข
นิทานเรื่องสั้นของท่านพุทธทาสนี้ บางท่านอาจจะเคยได้อ่านหรือเคยได้ฟังจากผู้อื่นมาแล้ว นิทานเป็นสื่อชนิดหนึ่งที่ให้ทั้งความรู้และความบรรเทิง เพื่อนำมาเล่าสู่การฟังแม้นจะผ่านมาหลายทศวรรษ แต่เนื้อหาก็ยังไม่น่าเบื่อ และที่สำคัญยังได้สอดแทรกแง่คิดไว้เป็นอย่างมาก
                          คนกับสุนัข…อย่าเพ่อท้อใจ
    อากาศจะวิปริตเพราะความเปลี่ยนแปลงไปตามฤดูกาลของแดดลมฝน หรือสิ่งแวดล้อมจะสับสน เพราะการโยกย้ายรื้อถอนอย่างชุลมุนวุ่นวายของมนุษย์เองสักเพียงใด สุนัขของเขาก็ยังพยายามค้นหาจนพบที่หลับนอน อันสุขสมใจมันจนได้ มันย้ายที่ลองนอนตรงนั้นนิดตรงนั้นหน่อย ลองนอนดูเพียงสองสามนาทีเท่านั้น มันก็รู้ว่าเหมาะหรือไม่เหมาะถ้าไม่เหมาะก็ย้ายใหม่ มันทำอย่างนี้เรื่อยไปไม่กี่ครั้งก็พบที่อันเป็นสุขจริงและหลับสนิท มันไม่เป็นโรคเรื้อนชนิดที่ต้องเกาอยู่เสมอ จนหาที่นอนอันสุขไม่พบในโลกนี้
    แต่สำหรับเจ้าของมันเองนั้น อะไรๆที่ใดๆอย่างไหนๆระดับไหนๆก็ไม่เคยให้ความสุขและพอใจ ดิ้นรนจนตาย จิตก็ไม่เคยประสบกับภาวะแห่งความสะอาด สว่างและสงบเย็น ที่แม้นเพียงแต่จะให้หลับสนิทจริงๆได้ เขาตกอยู่ในลักษณะของสุนัขโรคเรื้อนชนิดที่ต้องการข่วนตัวเองอยู่เสมอ เขาไม่สามารถทำให้เกิดการโยกย้ายเปลี่ยนแปลงชนิดที่ค่อยๆเลื่อนสูงขึ้นไป จนกระทั่งพบสภาพอันเป็นที่จุใจ ดังเช่นสุนัขของเขาเอง ซึ่งไม่กี่นาทีก็พบที่นอนอันสุขสงบทั้งๆที่มันเป็นเพียงสุนัข แต่เขาก็ยังเป็นถึงอาจารย์ ที่ทำการฝึกสอนอะไรหลายๆอย่างให้สุนัขของเขาทุกวันด้วยความขยัน และบางครั้งยังแถมตีมันด้วยเพราะเขาถือว่าเขาเป็นนายของมัน
   นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า มันเป็นการเหลือวิสัยของพระเป็นเจ้า หรือสิ่งใดท้งสิ้น ที่จะทำให้สุนัขนั้นเต็มไปด้วยความดิ้นรน ทะเยอทะยานและวิตกกังวนนานาประการจนค้นหาที่นอนหลับสนิทไม่ได้อย่างเจ้าของของมันเอง ความอยากได้นั่นได้นี่ มีนั่นมีนี่เป็นนั่นเป็นนี่อย่างไม่มีขอบเขตของเขาจนกระทั่งได้เป็นเจ้าของและเป็นครูบาอาจารย์ของสุนัขแล้วก็ยังหาโอกาสสงบอารมย์ให้มาก และให้เหมือนแม้สุนัขตัวนั้นก็ไม่ได้ เพราะฉะนั้นใครเล่าจะเป็นที่น่าสมเพชกว่าใครในระหว่างสิ่งมีชีวิตทั้งสองนี้