เน้นใช้ไอซีทีเพื่อการเรียนรู้ โดยการลงมือทำและสังเกตจดบันทึกตีความ แล้วแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเพื่อนหรือกับสังคมวงกว้าง

เยาวชนก่อการดีด้านไอซีทีเป็นอย่างไร 

      สืบเนื่องจากบันทึก http://gotoknow.org/blog/thaikm/156597 ผมมาคิดต่อว่า     จริงๆ แล้วเยาวชนก่อการดีด้านไอซีทีคงจะมีได้หลายแบบ     ถ้ามีคนช่วยเสนอนิยามก็น่าจะดี จะได้มีหลายๆ นิยาม     ยิ่งได้นิยามจากตัวเยาวชนเองยิ่งดี     แต่ขอให้เป็นนิยามเพื่อใช้ประโยชน์ เอาไปใช้คัดเลือกตัวเยาวชนที่เข้าเกณฑ์ได้

       ขอเชิญชวนให้ช่วยกันเสนอเกณฑ์ หรือนิยาม นะครับ 

       ผมลองให้นิยามของผมเอง ดังนี้

  1. เป็นคนที่ ลงมือทำด้วยตนเอง     จะชวนเพื่อนทำเป็นทีมก็ยิ่งดี     สิ่งที่ทำนั้น
  2. เกิดประโยชน์ต่อตนเอง และเพื่อนร่วมทีม    โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ด้านการเรียนรู้ทั้งเรื่อง ไอซีที และเรื่องชีวิตความเป็นอยู่  วัฒนธรรม  สิ่งแวดล้อม  และวิชาการ    รวมทั้งด้านการบ่มเพาะคุณค่าของการทำประโยชน์แก่ผู้อื่น (จิตอาสา)
  3. เกิดประโยชน์ต่อผู้อื่น เช่นต่อครอบครัว  ต่อโรงเรียน  ต่อชุมชนที่ตนอยู่   หรือต่อสังคม    รวมทั้งต่อเพื่อนเยาวชนด้วยกัน
  4. สิ่งที่ทำนั้นเป็นการทำแบบอาสาสมัคร ไม่มีสินจ้างรางวัล     ทำเพราะตนสนใจ อยากทำ  อยากทำประโยชน์  สนุก
  5. สิ่งที่ทำนั้นเกี่ยวข้องกับ ไอซีที   ตัวอย่าง  ทำเว็บไซต์ เพื่อการเรียนรู้วิชาดาราศาสตร์  ให้มีนักเรียนมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน     เขียน บล็อก เล่าเรื่องการวิจัยชุมชนของตนเอง     เล่าเรื่องชมรมอนุรักษ์แม่น้ำ     เล่าเรื่องการฟื้นฟูป่า     เล่า เรื่อง การทำนาปลอดสารพิษ    เล่าเรื่องการปลูกผักปลอดสารพิษ
  6. สิ่งที่ทำนั้น ทำอย่างต่อเนื่อง     เกิดการเรียนรู้ของตนเอง     แสดงให้เห็นว่าช่วยเพิ่มความช่างสังเกต    การจดบันทึก    ความสัมพันธ์กับผู้อื่นดีขึ้น    จิตใจอ่อนโยนละเอียดอ่อนขึ้น  ฯลฯ  

เยาวชนก่อการดีด้านไอซีที ใช้ไอซีทีแตกต่างจากเยาวชนทั่วไปอย่างไร

  1. ใช้ไอซีทีเน้นเพื่อการเรียนรู้  ไม่ใช่ใช้เล่นเกม หรือเพื่อการบันเทิง     เป็นการใช้ไอซีทีเพื่อสร้างสรรค์  ไม่ใช่เน้นเพื่อการเสพของตนเอง     เพื่อสร้าง ไม่ใช่เพื่อเสพ  
  2. การเรียนรู้นั้น เน้นที่การลงมือทำ  อาจทำโดยใช้ ไอซีทีหรือไม่ก็ได้     ทำสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นและต่อตนเอง     และหมั่นสังเกต และจดบันทึก ว่าเกิดอะไรขึ้นจากการลงมือทำนั้น    ไม่ใช่เน้นการเรียนรู้โดยการคัดลอกตำรา 
  3. ใช้ ไอซีที สื่อสารการกระทำและการเรียนรู้นั้น ให้แก่เพื่อนเยาวชน  หรือแก่สังคมวงกว้าง เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้     ไม่ใช่เก็บงำประสบการณ์หรือความรู้ที่ได้ไว้คนเดียว
  4. การกระทำข้างต้นอาจทำคนเดียวหรือรวมกลุ่มกับเพื่อนก็ได้     แต่ทำเป็นกลุ่มดีกว่า     ยิ่งมีการแลกเปลี่ยนข้อสงสัย หรือคำถาม    แล้วแลกเปลี่ยนข้อค้นพบ หรือข้อสังเกตจากการปฏิบัติ ผ่านไอซีที ยิ่งเป็นการดี  

วิจารณ์ พานิช

๓๑ ธ.ค. ๕๐  แก้ไขเพิ่มเติม ๑ ม.ค. ๕๑