ในตอนที่ ๔ ของบันทึกในชื่อเดียวกันนี้ ผมได้ตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับผลผลิตของการศึกษาปัจจุบัน ที่พบว่า นักศึกษาได้รับเอาวัฒนธรรมที่นำเข้ามาจากภายนอก แม้ว่า มันจะมีส่วนดีอยู่ แต่สิ่งที่เราพบก็คือ มีแนวโน้มว่า จะเป็นที่นิยมในส่วนอื่นจากนั้น ซึ่งมันได้ก่อให้เกิดช่องว่างและความแปลกแยกขึ้นกับคุณค่าและวัฒนธรรมอันดีงาม ซึ่งนับวันช่องว่างและความแปลกแยกนั้นจะยิ่งถางกว้างขึ้นเรื่อยๆ
ในมุมมองของอัลกุรอาน ซึ่งเป็นคัมภีร์ที่อัลลอฮฺ พระผู้เป็นเจ้าได้ทรงประทานลงมาแก่มวลมนุษยชาติ โองการแรกสุดที่อัลลอฮฺประทานลงมาแก่ท่านศาสดามุหัมมัดนั่นคือ โองการที่ 1-5 ของซูเราะฮฺ อัลอะลัก ที่ทรงตรัสความว่า
ด้วยพระนามแห่งอัลลอฮ์ ผู้ทรงเมตตา ผู้ทรงปรานี
[96.1] จงอ่าน ด้วยพระนามแห่งพระเจ้าของเจ้าผู้ทรงบังเกิด
[96.2] ทรงบังเกิดมนุษย์จากก้อนเลือด
[96.3] จงอ่านเถิด และพระเจ้าของเจ้านั้นผู้ทรงใจบุญยิ่ง
[96.4] ผู้ทรงสอนการใช้ปากกา
[96.5] ผู้ทรงสอนมนุษย์ในสิ่งที่เขาไม่รู้
จากโองการดังกล่าวข้างต้นเมื่อเราใช้ในการตรวจสอบ "ผลผลิต" ของการศึกษาปัจจุบันและโดยเฉพาะอย่างยิ่งที่จัดและดำเนินการโดยมุสลิมเอง เราจะพบว่า มีสิ่งสำคัญที่ผู้เกี่ยวข้องควรทบทวนและนำมาปรับปรุงแก้ไข นั่นคือ
- จากคำบัญชาที่ทรงตรัสว่า "อิกเราะ" หรือ "จงอ่าน" ในความเข้าใจของผมก็คือ "ผลผลิต" ของการศึกษานั้น จะต้องมีความเป็น "นักอ่าน" ที่เหมาะสมกับวัย ระดับพัฒนาการ สติปัญญา และระดับการศึกษา เพราะ "การอ่าน" นั้นเป็นเครื่องมือที่สำคัญมากตลอดประวัติศาสตร์อารยธรรมมนุษย์ แต่อย่างที่หลายๆท่านได้บันทึกไว้ในบล็อก gotoknow.org นั่นแหละครับว่า โดยภาพรวมแล้ว "ผลผลิต" ของการศึกษาที่ผ่านมาและแม้ปัจจุบัน ยังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควรในการ"ผลิต" นักเรียนนักศึกษา ให้เป็น"นักอ่าน" อย่างแท้จริง และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้ที่จบการศึกษามาและจบนานแล้ว บางคนบางท่านได้ทิ้งการอ่านไปเลย อาจจะมียกเว้นบ้างก็เหล่าบรรดาบล็อกเกอร์ในโกทูโนนี่แหละ
- หลายๆครั้งที่ผมได้มีโอกาสไปประเทศมาเลเซีย ทุกครั้งหากโอกาสอำนวยผมมักจะแวะร้านหนังสือเสมอ และพบว่าที่ร้านหนังสือจะเต็มไปด้วยนักเรียนนักศึกษาเข้าไปเลือกซื้อหนังสือจนแน่นร้าน เป็นบรรยากาศที่ไม่ค่อยได้เห็นบ่อยนักที่เมืองไทย
- การที่"ผลผลิต" ของการศึกษาในระดับต่างๆ ไม่"รักหรือกระหาย" ต่อการอ่านหนังสือ สำหรับผมแล้ว มันคือจุดเริ่มต้นที่จะนำไปสู่ปลายอุโมงค์ที่มืดมน แปลกนะครับ นี่คือสิ่งที่ตะวันตกมีและดีเด่นที่สุด แต่ "ทำไม เพราะอะไร" "นักเรียนนักศึกษา" ของเราไม่ "ตามตะวันตกในเรื่องนี้
- การที่อัลลอฮฺบัญชาให้อ่านนั้น แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า "การอ่านนั้นสำคัญ" และควรที่โรงเรียนของมุสลิมทุกโรงจะได้หันมาทบทวนการผลิต "นักอ่าน" ควบคู่กันไปกับการเรียนการสอนอื่นๆ
สวัสดีครับ ท่านอาจารย์อาลัมที่เคารพ ขออนุญาตแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วยครับ ในเรื่องของการอ่าน จากประสบการณ์ที่ผ่านมาของผมเอง ผมพบว่าชาวพุทธเองก็ไม่ค่อยอ่านครับ ผมขออนุญาตวิเคระห์นะครับว่าที่เราไม่ค่อยอ่าน มันน่าจะเป็นปัญหาในระดับวัฒนธรรมเลยละมั้งครับ วัฒนธรรมของสังคมไทย เป็นสังคมที่ให้เชื่อฟังผู้มีความรู้ ครูบาอาจารย์ และผู้อาวุโส ดังนั้น การอ่าน จึงไม่น่ามีความจำเป็น เพราะอ่านไปก็เท่านั้น ยังไงๆ ก็ต้องรับฟังคำตอบที่ถูกต่้องจากครูบาอาจารย์หรือผู้อาวุโสอยู่ดี สู้ฟังความรู้ แล้วจำความรู้นั้นไปใช้เลยดีกว่า ที่จะอ่านเอง ซึ่งก็ไม่มีความแน่นอนว่าอ่านแล้วจะได้อะไร ครับ ก็เป็นเพียงความคิดเห็นส่วนตัวความคิดหนึ่งเท่านั้นนะครับ..ขอบคุณครับ
ที่ว่าเรามีปัญหาบางปัญหาที่เหมือนกันและมันหยั่งรากลึกลงไปในระดับ "รากเหง้าทางวัฒนธรรม" เช่นในเรื่องของ "การอ่าน" ที่เราอ่านกันน้อยมาก จริงๆ