นวัตกรรมการบริหารโรงเรียนขนาดเล็ก : อิงถิ่นฐาน
สนองกลยุทธ์ที่ 5 ด้านการบริหารจัดการโดยการมีส่วนร่วม
แรงบันดาลใจและแนวคิดหลักในการออกแบบงาน
โรงเรียนบ้านแม่หาด อ.สบเมย สพท. แม่ฮ่องสอนเขต 2 เป็นโรงเรียนขนาดเล็กมาก อยู่ในหมู่บ้านแม่หาดซึ่งเป็นแหล่งชุมชนที่มีจุดเด่นด้านการท่องเที่ยวของจังหวัดแม่ฮ่องสอนโดยเฉพาะการท่องเที่ยว เพื่อการศึกษาธรรมชาติ การท่องเที่ยวแบบผจญภัย หรือการท่องเที่ยวเพื่อการศึกษา แบบวิถีชีวิตของชุมชนเผ่ากะเหรี่ยง ทำเล
ที่ตั้งมีความเหมาะสม มีความสมบูรณ์ของป่าไม้ มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง ระดับน้ำในแม่น้ำ แม่เงาเหมาะแก่การล่องแพ ธรรมชาติสองฝั่งเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านวิชาการ และการดำรงชีวิตของมนุษย์ ชีวิตของเด็กของชาวบ้านของธรรมชาติไม่อาจจะแยกออกจากกันได้ เรามีความเชื่อว่าการบริหารจัดการโรงเรียน การเรียนการ
สอนก็ไม่น่าจะแยกชีวิตจริง ดังนั้นจึงนำความเชื่อดังกล่าวมากำหนดเป็นแนวทางในการพัฒนาโรงเรียนทั้งระบบโดยมีจุดประสงค์ดังนี้
1. เพื่อให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ
2. เพื่อให้นักเรียนมีพัฒนาการด้านการใช้ภาษาเป็นเครื่องมือ กล้าแสดงออก มีทักษะในการคิดวิเคราะห์ สามารถแปรความสามารถหรือ ผลงานเป็นรายได้
นอกจากจะมีความหวังว่าจะเป็นไปตามจุดประสงค์แล้วยังหวังผลต่อประชาสัมพันธ์และเผยแพร่สถานที่
ท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ของหมู่บ้าน ซึ่งจะเป็นผลประโยชน์ที่โรงเรียนได้ นักเรียนได้ ชุมชนก็ได้
ผลการดำเนินงานยังไม่เสร็จสิ้นยังพัฒนาต่อไป สำหรับการดำเนินงานที่ผ่านมาพบว่า
ผลที่เกิดขึ้นกับนักเรียน
1. นักเรียนมีทักษะในการใช้ภาษาไทยกับบุคคลภายนอก และกล้าพูดภาษาอังกฤษกับคนต่างชาติที่มาท่องเที่ยว
2. นักเรียนกล้าแสดงออก เช่น การฟ้อนรำ การร้องเพลง การต้อนรับแขก
3 . นักเรียนได้นำวิชาความรู้ที่ได้เรียนรู้มาปฏิบัติจริง เช่น การฝึกมัคคุเทศก์น้อย การนำผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการเรียนมาขายให้กับนักท่องเที่ยว
4. นักเรียนสามารถ แสวงหาความรู้ หาข้อมูลด้วยตนเอง การมีน้ำใจช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
5. ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนการสอนของนักเรียนดีขึ้น โดยเฉพาะกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ การงานอาชีพ และเทคโนโลยี สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
6. นักเรียนมีความกระตือรือร้นในการเรียนการสอน เห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ
ผลที่เกิดกับชุมชนหลังจากที่ได้ดำเนินโครงการ
1. ชุมชนรักโรงเรียน ช่วยบอกปัญหา ช่วยแก้ปัญหา ช่วยดูแลเด็กๆ เสมือนเป็นลูกหลานของตนเอง
ยีนดีให้ความร่วมมือ เสียสละมากขึ้น
2. ชุมชนให้ความสำคัญ รักษา ทรัพยากรธรรมชาติ เช่น ป่าไม้ ต้นน้ำ พืชพันธ์ธรรมชาติ
3. ชุมชนให้ความสำคัญต่อการรักษาประเพณี ของท้องถิ่น
4. ชุมชนมีรายได้จากการขายของที่ระลึกให้กับนักท่องเที่ยว เช่น ผ้าทอกะเหรี่ยง การใช้ภาษา กับบุคคลภายนอก
5. ชุมชนเข้มแข็งมีความกระตือรือร้นในการพัฒนาเส้นทางคมนาคมเข้าหมู่บ้านให้สะอาดน่ามาท่องเที่ยว กว่าจะเป็นไปตามผลงานดังกล่าวเรามีแนวทางในการดำเนินการดังนี้
1. โรงเรียนและชุมชนร่วมกันศึกษา วิเคราะห์ จุดเด่น ด้านทรัพยากรธรรมชาติ ภูมิปัญญา วัฒนธรรม ประเพณี ของชนเผ่า จัดทำเป็นฐานข้อมูลที่เป็นหมวดหมู่ ในรูปแบบเอกสาร VDO และ CD
2. พัฒนาหลักสูตรโดยเชื่อมโยงเนื้อหาสาระจากฐานข้อมูลของชุมชน ของท้องถิ่น กับสาระการเรียนรู้กับ จัดทำเป็นหลักสูตรเชิงบูรณาการในกลุ่มสาระต่างๆ
3. รายงานการพัฒนาหลักสูตรให้คณะกรรมการสถานศึกษา และชุมชนรับทราบ
4. ดำเนินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในกลุ่มสาระต่างๆโดยกำหนดให้มีกิจกรรมการปฏิบัติจริง ให้ชุมชน
เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม
5. จัดกิจกรรมบูรณาการสนับสนุนด้วยการ เชื่อมโยงจากการเรียนการสอนตามหลักสูตรเชิงบูรณาการโดย
5.1 จัดทำโครงการสนับสนุนการท่องเที่ยวร่วมกับชุมชน
5.2 กำหนดบทบาทหน้าที่ผู้ที่เกี่ยวข้องและมอบหมายภารกิจ
5.3 จัดเตรียมทรัพยากร สื่อ ประสานงานกับชุมชนในเรื่องบุคลากร งบประมาณ และแผนพัฒนาของ ชุมชน
5.4 เชื่อมโยงการเรียนการสอนตามหลักสูตรกับโครงการสนับสนุนการท่องเที่ยว เช่น ฝึกการต้อนรับ มารยาท การใช้ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ ฝึกบทบาทการเป็นมัคคุเทศก์ การแสดงพื้นเมือง งาน หัตถกรรม
6. ปฏิบัติการในสถานที่จริง เช่น การเป็นมัคคุเทศก์ การแสดงโชว์ ฟ้อนรำ การต้อนรับแขก ร่วมกับกิจกรรมของชุมชน เช่น การแสดงวัฒนธรรมประเพณี การสาธิต ทอผ้ากะเหรี่ยง จำหน่าย สินค้าพื้นเมือง
7. ประเมินผลการปฏิบัติงานของนักเรียนกับผลงานร่วมกับชุมชน ปรับปรุงแก้ไข
8. ประเมินผลการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนของครู นักเรียนร่วมกับชุมชน
9. ปรับปรุง พัฒนา เผยแพร่ผลงานอย่างต่อเนื่อง
…………………………..
ผู้นำเสนอ นางสาวเบญจวรรณ บรรเรียนกิจ โรงเรียนบ้านแม่หาด อ.สบเมย สพท. แม่ฮ่องสอน เขต 2
เชียงใหม่ เขต 2 เขตตรวจราชการที่ 1
หมายเหตุ ปรับปรุงชื่อจากการบริหารโรงเรียนขนาดเล็กแบบมีส่วนร่วม โดยใช้กิจกรรมการท่องเที่ยว (สวรรค์บนดอย) หากจะปรับเพิ่มเติมช่วยแจ้งไปยัง อีเมล์ [email protected]
แวะมาเยี่ยม...และให้กำลังใจครับ
เห็นชัดเจนเลยครับ
แบบนี้ประชานไม่ทิ้งแน่
ลองสมัครผู้แทนดูน่าจะดีนะครับ