จากการได้ไปประชุมสัมมนาที่มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานีและได้มีโอกาสได้เข้าไปทัศนศึกษาในพื้นที่สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว โดยเฉพาะแขวงจำปาสัก แม้ว่าจะมีช่วงระยะเวลาเพียงน้อยก็พอจะสามารถวิเคราะห์และสรุปเป็นข้อสังเกตทั่วๆไปได้เป็นดังนี้
สภาพวิถีชีวิต สภาพวิถีชีวิตของประชนลาวโดยทั่วไปเท่าที่สังเกตได้จากการนั่งรถผ่านและการได้ลงไปสัมผัสในบางจุดก็เหมือนกับการดำรงชีวิตของคนไทยในภาคอีสานเป็นส่วนใหญ่
เท่าที่พบเห็น ครอบครัวของชาวลาวเป็นครอบครัวชาวนาเป็นส่วนใหญ่อาจจะเป็นเพราะเส้นทางที่ผ่านไปเป็นชนบทก็เป็นได้ แต่ก็แสดงให้เห็นถึงสภาพวิถีชีวิตของประชาชนในเขตหรือแขวงนี้ได้พอสมควร จากสถาปัตยกรรมการปลูกบ้านที่อยู่อาศัยของประชาชนในแถบนี้อาศัยอยู่ตามทุ่งนา
บ้านแต่ละหลังจะอยู่ห่างกันมาก จากการสอนถามเจ้าหน้าที่ๆนำทางทราบว่า บ้านหลังหนึ่งๆจะปลูกอยู่ในพื้นที่นาของตนเอง โดยแต่ละครอบครัวจะมีพื้นที่นาครอบครัวหนึ่งไม่ต่ำกว่า5ไร่ขึ้นไป ที่นาแปลงใดมีบ้านอยู่หลังเดียวโดดๆ ก็แสดงว่าที่นานั้นเป็นของครอบครัวเดียว ที่นาใดมีบ้านปลูกอยู่ในบริเวณ เดียวกันหลายๆหลังก็แสดงให้เห็นว่าที่นานั้นเจ้าของเป็นครอบครัวใหญ่ มี ลูกมีหลานปลูกบ้านอยู่ใกล้ๆกันหรือติดๆกัน
ส่วนลักษณะของตัวบ้านของประชาชนลาวในลักษณะนี้จะมีลักษณะคล้ายๆของไทยที่เรียกว่า “ขนำ” หรือ “ห้างนา” เสียมากกว่า ส่วนลักษณะสถาปัตยกรรมของตัวบ้านนั้นจากการสังเกตและการสัมภาษณ์ผู้นำเที่ยว ทราบว่าหากเป็นบ้านหรือเรือนที่ปลูกหรืออาศัยอยู่ตามทุ่งนาจะเป็นเรือนที่ปลูกขึ้นด้วยไม้ไผ่เป็นส่วนมาก เสาเรือนก็จะเป็นไม้ประเภทไม้เนื้อแข็ง ฝาเรือนหรือตัวบ้านจะเป็นไม้ไผ่มีห้องนอนเพียงห้องเดียว บางบ้านไม่มีห้องนอนหลังคามุงด้วยจากหรือใบตองเป็นส่วนใหญ่ บันใดเป็นไม้ไผ่ซี่ๆไม่เกิน 5 ขั้น สามารถยกขึ้นลงได้เมื่อขึ้นไปอยู่บนบ้านก็ยกบันไดขึ้นเก็บไว้เสีย ทำให้มองเห็นถึงการดำรงชีวิตแบบง่ายๆของชาวลาวในชนบทกลุ่มนี้
ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งก็จะเป็นกลุ่มที่อยู่ในชุมชนเมือง หรือมีฐานะดีขึ้นมาอีกระดับหนึ่ง กลุ่มนี้จากการสังเกตพบว่า ตัวบ้านหรือเรือนที่อยู่อาศัยจะแตกต่างจากกลุ่มแรกคือ ตัวเรือนจะใช้ไม้เนื้อแข็งเป็นส่วนใหญ่ เสาเรือนเป็นไม้เนื้อแข็งขนาดความโตของต้นเสาก็ประมาณ 4- 8 นิ้ว ขึ้นไป หลังคาส่วนมากจะมุงด้วยกระเบื้องหรือลอนคู่เห็นส่วนใหญ่ มีที่มุ่งด้วยสังกะสีบ้างก็มี แต่พบเห็นน้อยมากที่น่าแปลก น่าสังเกตคือ เสาบ้านของกลุ่มนี้หากสังเกตให้ดีจะเห็นว่าตั้งอยู่บนก้อนหินหรือบนตอหม้อ ที่ไม่มีการยึดหรือที่ในบ้านเราเรียกว่าหูกระต่าย
จากการสัมภาษณ์ เจ้าหน้าที่ที่นำทางทราบว่า การที่ไม่มีการยึดเสาบ้านและตัวบ้านติดกับตอหม้อ นั้น ก็เพื่อสะดวกต่อการย้ายบ้าน วิธีการย้ายบ้านของคนลาวกลุ่มนี้ก็คือ หากต้องการย้ายบ้านจากจุดที่ตั้งอยู่เดิมออกไปตั้งในที่ตั้งใหม่ ก็จะไปทำตอหม้อในที่จะไปตั้งเรือนใหม่โดยวัดขนาดระยะห่างของเสาแต่ละต้น
เมื่อไปเตรียมเสาตอหม้อในที่ตั้งใหม่เสร็จเรียบร้อยก็จะทำการยกเรือนย้ายไปที่ตั้งใหม่โดยการดีด เสาขึ้นหรือยกตัวเรือนขึ้นแล้วค่อยๆเคลื่อนตัวเรือนออกไปโดยไม่จำเป็นต้องรื้อ บ้านหรือเรือน จากการสัมภาษณ์ต่อว่า จากการสร้างบ้านในลักษณะดังกล่าวเคยประสบปัญหาการพังของบ้านในกรณีโดนลมพายุบ้างหรือไม่ ก็ได้รับทราบคำตอบว่า ไม่เคยพบปัญหานี้ เนื่องจากว่าแถบนี้ไม่มีปัญหาลมมรสุมหรือลมพายุขนาดใหญ่
ด้านสิ่งแวดล้อม
ในด้านสภาพแวดล้อม จากการสังเกต ประเทศลาวนับว่าสภาพแวดล้อมยังคงอยู่ในเกณฑ์ที่ดียังคงมีต้นไม้ ป่าไม้ที่ดูจะสมบูรณ์ประมาณ70-80% มลพิษทางเสียงก็ไม่มีมลพิษทางอากาศก็ไม่ค่อยพบเจอตามเส้นทางที่คณะผ่านไป ไม่พบเห็นโรงงานหรือสิ่ง ปฎิกูลที่จะก่อให้เกิดมลพิษเลย อาจจะเป็นเพราะว่า ประเทศลาวเพิ่งเปิดตัวรับสังคมภายนอก หรืออาจจะเป็นเพราะการปกครองในระบอบสังคมนิยมที่มีความเด็ดขาดของกฎหมายบ้านเมืองก็เป็นได้
การดำรงชีวิตของคนลาวจากการไปเที่ยวชมตลาดที่ใหญ่ที่สุดของเมืองจำปาสักจะพบเห็น
วิถีชีวิตของชาวลาวที่เรียบง่าย การค้าการขายก็วางกับพื้นดินไม่มีพิธีรีตองอะไรมากนัก
สินค้าส่วนใหญ่ก็เป็นสินค้าพื้นบ้านเป็นหลักซึ่งสามารถหาได้จากป่าและแม่น้ำอาทิสินค้าจำพวกผักพื้นบ้าน เช่นหน่อไม้ สัตว์น้ำจำพวกปู หอยและปลา ซึ่งพอจะเป็นสิ่งที่บ่งบอกให้ทราบว่า ลาวนั้นยังมีป่าไม้อุดมสมบูรณ์และมีแหล่งน้ำมากมาย จากภาพที่เป็นวิถีชีวิตแบบดังเดิมยังคงหลงเหลือให้เห็นได้
ภาพของปูนาตัวเล็กๆที่ถูกหนีบด้วยไม้ไผ่นี้เมื่อก่อนมีในชนบทของไทยก็เคยมีแต่เดี๋ยวนี้ไม่ค่อยได้พบเห็นปูชนิดนี้ หากจะพบเห็นก็เป็นปูพันธุ์ใหม่ที่ตัวโตๆสีออกแดงคล้ำ กระดอง และก้ามแข็ง ไม่ค่อยเป็นที่นิยมรับประทานของคนไทยเท่าใดนัก สิ่งนี้บ่งบอกถึงสภาพสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนไปของชนบทไทยซึ่งแตกต่างจากชนบทของ ลาวที่ยังคงมีปูนาและเป็นอาหารที่ชาวลาวยังคงนิยมรับประทานอยู่
จากการได้พบเห็นสภาพการต่างๆ พอสรุปได้ว่า สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ในส่วนนี้(ลาวใต้) ยังคงหลงเหลือวัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม วิถีชีวิตและสถาปัตยกรรมดั้งเดิมให้ได้พบเห็นอยู่หลายๆอย่าง แต่ก็สามารถพบเห็นความเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมสมัยใหม่ที่เริ่มคืบคลานเข้าไปสู่ดินแดนส่วนนี้หลายๆอย่างเหมือนกัน อาทิเช่นการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่ๆเข้ามาใช้ไม่ว่าจะเป็นเครื่องอำนวยความสะดวกต่างๆ จานรับสัญญาณดาวเทียม ที่พบเห็นได้ในบ้านของประชาชนลาวในชนบทแถบนี้หลายๆหลัง แม้สภาพตัวเรือนจะปลูกด้วยไม้ไผ่ หลังคามุงด้วยจากหรือหญ้าคา แต่ก็มีจานดาวเทียมติดตั้งอยู่ สิ่งเหล่านี้คงจะเพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อยๆจนกลายเป็นปัจจัยที่สำคัญอย่างหนึ่งของการดำรงชีวิตของชาวลาวในอนาคต เหมือนดังเช่นประเทศไทยที่พบเห็นสิ่งเหล่านี้ทั่วทุกที่ และความเปลี่ยนแปลงด้านอื่นๆก็คงติดตามมา เนื่องจากเทคโนโลยีทางการสื่อสารที่ประชาชนได้รับทราบได้พบเห็นได้บริโภค จะเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการยอมรับเอาแฟชั่นใหม่ๆจากการได้พบเห็นทางสื่อมาใช้ ที่จริงหากประเทศลาวไม่ได้ปกครองด้วยระบบสังคมนิยม(คอมมิวนิสต์) แล้วละก็เราคงไม่ได้พบเห็นร่องรอยของวัฒนธรรมดั้งเดิมของลาวในเขตนี้ให้เห็นอีกก็เป็นได้
ในขณะเดียวกัน ผู้วิเคราะห์ มีความเห็นว่า วัฒนธรรมขนบธรรมเนียมประเพณี สิ่งแวดล้อม วิถีชีวิตของคนลาวแบบดั้งเดิมในแถบนี้คงมีให้เห็นไปได้อีกไม่นานนัก ในครั้งต่อไปผู้วิจารณ์คงได้มีโอกาสไปทัศนศึกษาวิถีชีวิตของประชาชนลาวในพื้นที่อื่นอีก และคงได้มีโอกาสนำมาวิเคราะห์และเปรียบเทียบกับวิถีชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาชนลาวในเขต(ลาวใต้-จำปาสัก) นี้ว่ามีความเหมือน ความแตกต่างกันอย่างไรบ้าง
