เพิ่งเข้าไปสังเกตผู้ป่วยอัมพาตท่านหนึ่ง...ที่น้องๆนักกิจกรรมบำบัดกำลังจัดท่าลดเกร็งอยู่...จึงเกิดความรู้บางอย่างครับ

ความรู้ที่ได้รับคือ การทำความเข้าใจว่าผู้ป่วยท่านนี้มีอาการเจ็บบนปุ่มกระดูกนิ้วโป้ง ข้างอ่อนแรง ขณะที่นักกิจกรรมบำบัดสอนจัดท่าลดเกร็งนั้น มีสาเหตุอย่างไร

ลองอ่านดูคำถามที่นักกิจกรรมบำบัดแต่ละท่านซักถามผู้ป่วยดูนะครับ

๑. คุณป้าจำได้ไหมว่า ไม่ควรปล่อยแขนข้างที่อ่อนแรงให้แกว่งมากเกินไปขณะเดิน แต่ควรมีการใส่ที่ห้อยแขน และควรจัดท่าเหยียดลดเกร็งบ่อยครั้ง

๒. คุณป้าทำท่าเหยียดลดเกร็งน้อยไปใช่หรือไม่

๓. คุณป้าต้องก้มและใช้แขนข้างมีแรงหิ้วถุงจ่ายตลาดจนส่งผลให้แขนข้างอ่อนแรงอยู่ในท่าที่เกร็ง ใช่หรือไม่

จากคำถามของนักกิจกรรมบำบัดทั้งสามท่าน ทำให้ผู้ป่วยหรือคุณป้าท่านนี้พยายามลองจัดท่าเหยียดลดเกร็งของแขนข้างอ่อนแรง แต่ก็ต้องให้นักกิจกรรมบำบัดจัดท่าให้ คุณป้าตอบคำถามว่า ไม่ค่อยได้ทำเพราะลูกสาวไม่จัดท่าให้ ตัวเองก็ทำได้ไม่ถนัดและเจ็บแขน ไม่ชอบพยุงแขนตอนจ่ายตลาด เลยปล่อยแขนห้อยจนแกว่งมากและเกร็งขึ้นเวลาเดิน

ขณะนั่งสังเกตการณ์อยู่ ไม่มีนักกิจกรรมบำบัดท่านใดสังเกตเห็นว่า เวลาที่คุณป้าเหยียดแขนก็มีการขย่มไหล่ลงน้ำหนักสู่แขนข้างอ่อนแรงอยู่ ดูเหมือนจะช่วยให้มีการกระตุ้นการลงน้ำหนัก แต่ผมก็มองตามประสบการณ์ทางคลินิกว่า การขย่มไหล่ทำให้เกิดผลเสียมากกว่าผลดี คือ เพิ่มอาการเจ็บปุ่มกระดูกหากมีข้อไหล่หลวม และข้อไหลหลวมจะต้องทำงานผิดลักษณะเพราะมีอาการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อแขน ที่อาจจะเกร็งบ้างเล็กน้อย

ดังนั้นผมจึงถามคุณป้าว่า มีอาการเจ็บแขนตอนขย่มไหลใช่หรือไหม คุณป้าตอบว่า ใช่ จากนั้นผมจึงตรวจข้อไหล่พบว่า ข้อไหล่หลวมและมีกล้ามเนื้อรอบข้อไหล่หย่อน ซึ่งทำให้เกิดอาการเจ็บข้อไหล่และปุ่มกระดูกนิ้วโป้ง เวลาอยู่ในท่าเหยียดลดเกร็ง (อาการเกร็งของผู้ป่วยไม่ใช่ปัญหาสำคัญเพราะมีความตึงตัวของกล้ามเนื้อแขนอ่อนแรง มีอาการเกร็งเล็กน้อย)

จากนั้นผมจึงขอระดมสมองร่วมกับน้องๆนักกิจกรรมบำบัดและคุณป้าในสองเรื่องใหญ่ๆ คือ

๑. เรื่องการเคลื่อนไหวอย่างช้าๆ ในท่าคงที่ของข้อไหล่ พร้อมๆ กับการงอศอกและลดสะบักลง เพื่อกระชับกล้ามเนื้อรอบๆไหล่ที่หลวมและเจ็บ

๒. แนะนำการใช้ข้อศอกหิ้วถุงจ่ายตลาด มีการแบ่งน้ำหนักบนแขนทั้งสองข้าง เพื่อมิให้ปล่อยแขนข้างอ่อนแรงจนเพิ่มระยะของข้อไหล่หลวม และอาจใช้แขนข้างมีแรงลากล้อเข็นที่มีถุงจ่ายตลาดทางด้านหลัง ซึ่งน่าจะมีการนัดฝึกจ่ายตลาดแบบสมมติ ณ คลินิกกิจกรรมบำบัด ในครั้งต่อไป