วัฒนธรรมขององค์การใดองค์การหนึ่ง ก็คือการประพฤติปฏิบัติของพนักงานในหน่วยงานนั้นเวลาที่ไม่มีหัวหน้าเฝ้าดูอยู่

           ปัจจุบัน การบริหารจัดการแนวใหม่ จะต้องพัฒนาไปสู่การเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้ ซึ่งจะเป็นองค์การที่มีความเป็นประชฃาธิปไตยอย่างมาก ทุกคนมีส่วนยร่วม ทุกคนได้รับการเสริมพลังและเปิดใจยอมรับฟังผู้อื่น ยิ่งองค์การยิ่งเป็นองค์การแห่งความเรียนรุ้มากเทาไหร่ การควบคุมด้วยอำนาจและกฎระเบียบจะทำได้น้อยลงตามลำดับ สิ่งที่จะเข้ามาควบคุมกำกับทดแทนก็คือวัฒนธรรมองค์การและตัววัดผลสัมฤทธิ์

           วัฒนธรรม ในภาษาอังกฤษมาจากคำว่า Way of Life แปลตรงตัวก็คือวิถีชีวิต เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวของคนในสังคม ในหน่วยงานให้ถือปฏิบัติไปทางใดทางหนึ่ง แต่ถ้าจะให้เข้าใจง่ายๆ เห็นภาพง่ายๆ วัฒนธรรมขององค์การใดองค์การหนึ่ง ก็คือการประพฤติปฏิบัติของพนักงานในหน่วยงานนั้นเวลาที่ไม่มีหัวหน้าเฝ้าดูอยู่ ถ้าเป็นอย่างไรก็แสดงถึงวัฒนธรรมแบบนั้น เรื่องของวัฒนธรรมเป็นสิ่งคุมกฎแต่ไม่ใช่กฎหมาย เป็นกฎของจิตสำนึกของคนในองค์การ ที่เกิดขึ้นในจิตใจของแต่ละคน หากองค์การใดมีวัฒนธรรมในทางสร้างสรรค์ ผลงานก็ดี แต่ถ้าที่ใดเป็นทางลบผลงานขององค์การก็ตกต่ำ

            ผมได้อ่านจดหมายข่าวศิริราชประชาสัมพันธ์ฉบับที่ 259 มกราคม 2549 ก็ได้รับรู้วัฒนธรรมของชาวศิริราช ซึ่งน่าสนใจมากเพราะซ่อนอยู่ในอักษรชื่อภาษาอังกฤษของศิริราช ผมเองมีความประทับใจในศิริราชมาก เป็นสถาบันแพทย์เก่าแก่ที่มีความทันสมัยในเรื่องวิชาการและการบริการรวมทั้งในเรื่องของการพัฒนาคุณภาพด้วย จึงมีคนเปรียบเทียบว่า ศิริราชเปรียบเหมือนช้างบินได้ แม้จะใหญ่โตแต่ก็ไม่อุ้ยอ้าย ไม่เชื่องช้า

            วัฒนธรรมของชาวศิริราช ถ่ายทอดออกมาจากคำว่า "SIRIRAJ" มีความหมายแต่ละคำ ดังนี้

S = Seniority กัลยาณมิตร ความเป็นพี่เป็นน้อง ความหวังดีช่วยเหลือกัน

I = Integrity มีระเบียบวินัยด้วยตัวเอง มีความมั่นคงในคุณธรรม เชื่อถือไว้วางใจได้

R = Responsibility มีความทุ่มเทให้องค์การ คิดถึงประโยชน์ขององค์การ ตั้งใจทำงานจนสำเร็จ

I = Innovation พัฒนาความคิดและกระบวนการ มีความคิดสรางสรรค์ กล้าคิดกล้าทำ

R = Respect เห็นคุณค่าของคนทุกระดับ ให้เกียรติและคำนึงถึงความรู้สึกของผู้อื่น เอาใจเขามาใส่ใจเรา

A = Altruism การเห็นแก่ประโยชน์ของผู้อื่นและส่วนรวมเป็นที่ตั้ง ความไม่เห็นแก่ตัว

J = Journey to excellence and sustainability  มุ่งมั่นสู่ความเป็นเลิศ

           ทำให้ผมนึกถึงโรงพยาบาลบ้านตาก หากจะถอดเอาวัฒนธรรมของชาวบ้านตากออกมา จะประกอบด้วยอะไรบ้าง ซึ่งก็คงจะนำมาเสนอในโอกาสต่อไป การบอกว่ามีวัฒนธรรมองค์การนั้น ไม่ผิดแน่นอเพราะทุกองค์การต้องมีอยู่แล้ว แต่มีแบบไหนต้องวิเคราะห์ดูอีกทีว่าไปทางบวกหรือทางลบ

            หากเปรียบศิริราชเป็นช้าง โรงพยาบาลบ้านตากก็คงเป็นหนู เราจะเป็นหนูที่บินได้(แต่ไม่ใช่ค้างคาว)หรือไม่ เราจะเป็นหนูที่ช่วยราชสีห์ได้หรือไม่ คงต้องดูกันต่อไป